Het nieuwe rijden met NS

Ook de trein kan een stuk klimaatneutraler dan nu, en de NS zijn daar volop mee bezig. Onder andere door zuiniger te rijden. Met een speciaal ontwikkelde en door machinisten bedachte app.

De treinmachinisten moeten aan 'het nieuwe rijden': snel optrekken en uitrollen waar dat kan. De NS ontwikkelt er een speciale app voor. Martijn de Jong, machinist rijdt er al mee.

Als hij praat over de moderne intercity die hij van Amsterdam naar Utrecht rijdt, dan heeft hij het liefkozend over zijn 'zes bakken', de wagons. Maar in een oud model, dat zonder vering over de wissels hobbelt, zegt hij met evenveel waardering dat het 'een lekker aftandse locomotief' is. "Ik ben een veredeld hobbyist."

En nu heeft hij een nieuw speeltje: Roltijd, een nieuwe app om treinen zuiniger te laten rijden. De Jong is een van de 35 machinisten die de app testen op de Nederlandse sporen.

Het doel is om 6 procent stroom te besparen. Dat is natuurlijk fijn voor een semi-overheidsbedrijf als de NS, dat zo graag meedoet aan de verduurzaming.

Maar de app heeft ook economisch voordeel. De NS is een van Eneco's grootste klanten. Per jaar nemen de NS evenveel stroom af als de stad Amsterdam. Een besparing levert al snel miljoenen euro's op. Vermoedelijk is de energiewinst genoeg om de extra treinen tussen Eindhoven en Amsterdam te laten rijden zonder dat het te merken is op de NS-stroomrekening. Eind dit jaar rijdt hier elke tien minuten een trein.

Als De Jong station Amsterdam Bijlmer uitrijdt, kan hij de app voor het eerst demonstreren. Op zijn telefoonscherm verschijnt een wit vlak: 'gas erbij' betekent dat, of, in treintaal, 'tractie geven'. De trein verbruikt nu de meeste stroom. Even later zet hij de 'gashendel' nog een tikje naar beneden. De trein trekt op tot 140 kilometer per uur. Maar dan, in de buurt van Breukelen, wordt het schermpje blauw: De Jong kan de stroom van de motor halen; de tonnen wegende intercity heeft genoeg gewicht en vaart om uit te rollen tot station Utrecht. Het energieverbruik zakt naar bijna nul.

Dat een app De Jong vertelt hoe hij zijn trein moet laten rollen, vindt de machinist niet erg. Want hier gaat het om de finesses van het vak. "De app weet niet hoe de wind staat, of er heuvels of bruggen in het terrein zitten. De app kent de verschillen tussen de treintypes niet. Dan heb ik juist mijn vakmanschap nodig om het helemaal goed uit te kienen."

Het is de bedoeling om de app samen met de routeplanner en een nieuw informatiesysteem in één tablet voor machinisten te integreren. In de kantine van station Eindhoven, de bestemming van deze rit voor De Jong, verheugen ze zich al op die volgende digitale stap. Een van de collega's, die zijn tas over zijn schouder gooit op weg naar zijn trein: "Ik wacht op de app waarmee ik op de bank kan blijven zitten. Gewoon op afstand harder en zachter zeggen. Maar dat zit er nog wel niet in."

De Jong wilde altijd al machinist worden. Hij mocht eerder een trein besturen dan een auto. Op de vraag of hij thuis een modeltrein heeft, zegt hij: 'Schuldig'. Al zou hij de jackpot winnen, dan nog zou hij zijn baan als machinist niet opzeggen.

Veiligheid en stiptheid prioriteit

De NS willen de komende jaren fors energie besparen. In 2020 is het streven om de treinen per reizigerskilometer 50 procent zuiniger te laten rijden, in vergelijking met het verbruik van 2005.

De ideeën om dat doel te bewerkstelligen, moeten van de werkvloer komen. Ieder bedrijfsonderdeel heeft een eigen plan moeten maken op het gebied van duurzaamheid.

De machinisten kwamen daarop met de app om gas te geven en vervolgens de trein te laten uitrollen. De app, binnen de NS ontwikkeld en bedacht door een handvol machinisten, wordt alleen gebruikt als de trein op tijd rijdt.

Nog steeds staan veiligheid en stiptheid bovenaan het prioriteitenlijstje; is een trein te laat, dan heeft zo snel mogelijk aankomen voorrang op het besparen van energie.

Naast stroom besparen willen de NS hun energieverbruik klimaatneutraal maken. In 2018 moeten alle treinen op duurzaam opgewekte stroom rijden.

Om dat doel te halen, heeft de NS vorig jaar een tien jaar durende deal met Eneco gesloten.

Omdat de NS zo'n gigantische klant is die zich ook nog eens voor lang kan vastleggen, kan de energieleverancier windparken laten aanleggen om de treinen van stroom te voorzien.

De megadeal leverde NS-directeur duurzaamheid Carola Wijdoogen, onder wier leiding de overeenkomst tot stand kwam, plek 51 op in de Trouw Duurzame Honderd van 2015.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden