'Het nieuwe Al-Qaida werft Westerse moslims'

(Novum/AP) - Met hun wortels in Pakistan, Ethiopië, Somalië en Jamaica zijn de vermoedelijke aanhangers van de terreurorganisatie Al-Qaida die de deels mislukte aanslagen op het Londense openbaar vervoer op hun geweten hebben, het symbool van de werkwijze van het nieuwe Al-Qaida. Het zijn migranten of de kinderen van migranten, ontevreden over hun plaats in de Westerse maatschappij en daardoor kwetsbaar voor de ideologie van een Al-Qaida dat decentraal opereert met behulp van videoboodschappen en radicale geestelijken. Dat zeggen experts die de aanslagen in Londen onderzoeken.

Volgens Brian Jenkins, een medewerker van de invloedrijke Amerikaanse denktank Rand, heeft Al-Qaida zich door de oorlog tegen het terrorisme moeten aanpassen. Noodgedwongen, omdat haar leiders zich schuilhouden en belangrijke aanhangers scherp in de gaten worden gehouden, concentreert Al-Qaida zich op potentiële rekruten die niet hoeven te reizen om aanslagen te plegen in het Westen. Het gevaar komt nu vooral van de kleine cellen, die los van leiders als Osama bin Laden dodelijke aanslagen kunnen uitvoeren.

Jerrold Post, een van de oprichters van het Centrum voor Persoonlijkheidsanalyse en Politiek Gedrag van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, zegt dat de islamitische diaspora een belangrijke voedingsbodem is voor de gedecentraliseerde terreur. De migrantenfamilies trokken naar het Westen om een beter leven op te bouwen, maar zijn niet volledig in staat gebleken hier goed te aarden, aldus Post. Volgens Fransman Olivier Roy, auteur van onder meer De Globalisering van de Islam, duurt het lang voordat de moslims in Europa geïntegreerd zijn omdat zij - in tegenstelling tot hun geloofsgenoten in de Verenigde Staten - in eerste instantie niet kwamen om te blijven.

Post beweert dat Al-Qaida zich voornamelijk richt op islamitische jongeren die in de Westerse maatschappij niet zo succesvol zijn als ze zelf zouden willen. Hun woede en frustratie richten zij vervolgens op wat zij zien als een verdorven maatschappij. Radicale geestelijken zien op dat moment hun kans schoon en indoctrineren de jongeren, bijgestaan door videoboodschappen van het leiderschap van Al-Qaida en andere jihad-strijders. Jonge mannen die in een persoonlijke crisis zitten - of dat nu is door drugs, criminaliteit, werkloosheid, armoede of een hang naar spirituele genoegdoening - zijn vaak kwetsbaar voor de radicale ideologie van Al-Qaida. Juist die radicale ideologie biedt de jongeren een uitleg voor alle moeilijkheden waarvoor zij zich gesteld zien, aldus Jenkins.

Een goed voorbeeld van de manier waarop Al-Qaida tracht in te spelen op de sentimenten van ontevreden moslims in het Westen is de videoband die vorige week werd uitgezonden door de Arabische televisiezender Al-Arabiya. In de 'documentaire' wordt een multi-etnische groep opstandelingen in Afghanistan gevolgd, die thee zet op een kampvuur, bidt in de open lucht en onderwijl Afghaanse regeringsfunctionarissen opblaast.

De band zou geproduceerd zijn door Al-Sahab Producties, de media-organisatie van Al-Qaida, en is genaamd De Oorlog van de Onderdrukte Volkeren. Bebaarde jihad-strijders beweren de moord op moslims door de VS, Groot-Brittannië, India en Israël te zullen wreken en eisen de verantwoordelijkheid op voor aanslagen op Amerikanen in Afghanistan. Dat het hen menens is, blijkt uit beelden van Amerikaanse militaire apparatuur in bezit van de opstandelingen, het fabriceren van bommen en een succesvolle aanslag op vermoedelijk een regeringsfunctionaris op een Afghaanse weg. Beelden van een laptop met bestanden van het Amerikaanse leger, een M-16 en het identiteitsplaatje van een gesneuvelde Amerikaanse commando laten weinig aan de verbeelding over.

"De islamitische wereld is niet jullie achtertuin", zegt een strijder. "Omdat jullie doden, zullen jullie gedood worden." Behalve om die boodschap over te brengen, is de band is ook bedoeld om nieuwe rekruten te werven: "Alsjeblieft, kom en neem deel aan deze heilige oorlog", dringt een waarschijnlijk Pakistaanse strijder aan. Het nieuwe Al-Qaida heeft strijders nodig. Het enige dat Al-Qaida nog bindt, zegt Jenkins, is haar ideologie. "Maar hoe val je een ideologie aan? Dat is ontzettend moeilijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden