Het net sluit zich rond voormalig Volkswagen-kopstuk Martin Winterkorn

Martin Winterkorn, oud-directievoorzitter van Volkswagen, staat onder druk. In de VS is een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd. Beeld AP

In Amerika loopt een arrestatiebevel tegen de oud-directievoorzitter van Volkswagen, Martin Winterkorn. Ook in Duitsland neemt de druk op hem toe: hij kan zijn hele vermogen kwijtraken.

Hij was de machtigste manager van Duitsland. Nog maar drie jaar geleden. Nu dreigt de vroegere Volkswagen-baas Martin Winterkorn (70) een levenslang voortvluchtige te worden en ook nog eens al zijn geld te verliezen. Winterkorn leidde Volkswagen van 2007 tot 2015, jaren waarin het bedrijf stelselmatig loog over de uitstoot van stikstof door zijn dieselmotoren.

Winterkorn ontkende er iets mee te maken te hebben, legde zijn functie neer en leek er zonder schrammen vanaf te komen. Volkswagen geeft hem hiervoor een pensioen van maar liefst 3100 euro per dag.

Maar het verleden haalt hem nu snel in. In de Verenigde Staten is een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd. Winterkorn is de grootste vis in het sjoemeldieselschandaal. Hem hangt in de VS 25 jaar cel boven het hoofd voor het ‘samenzweren’ om de overheid te bedriegen en milieuwetten te overtreden.

De kans is klein dat Duitsland hem uitlevert, maar de Amerikanen kunnen hem oppakken zodra hij zich in het buitenland waagt. Veroordelen ze hem dan is Winterkorn in feite “levenslang veroordeeld om in Duitsland te blijven”, schrijft de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (FAS). Al eerder wist de Amerikaanse justitie twee lagere VW-managers voor meerdere jaren in de cel te krijgen.

Schande

Ook in Duitsland sluit het net zich rond Winterkorn. De raad van toezicht van Volkswagen onderzoekt of het bedrijf de schade door het dieselschandaal op Winterkorn kan verhalen. Met steun van Volkswagens op een-na-grootste aandeelhouder, de deelstaat Nedersaksen.

Dat kan Winterkorn ruïneren. Hij heeft bij Volkswagen meer dan 100 miljoen verdiend, zijn vermogen wordt geschat op een miljard. Hij kan het allemaal kwijtraken. Zelfs dan is slechts een fractie van de kosten van het VW-concern vanwege het sjoemeldieselschandaal betaald: die liggen inmiddels  boven de 25 miljard euro. De kans bestaat dat hij zijn meer dan riante pensioen verliest. Weinig Duitsers zullen medelijden met hem hebben. Over die fantastische  oudedagsvoorziening wordt in de pers unaniem schande gesproken.

En dan is er nog het Duitse strafrechtelijke onderzoek. Al langer loopt er een onderzoek naar Winterkorn (en 38 andere VW-bazen) door het openbaar ministerie in Braunschweig, in nauwe samenwerking met de Amerikanen. Dat is bijna klaar: vergelijk je het met een marathon, zei de hoofdaanklager tegen de FAS, dan “begint nu de slotronde in het stadion met zicht op de eindstreep”.

De grote vraag bij al deze onderzoeken is: wat wist Winterkorn en wanneer? Winterkorn stapte in september 2015 op nadat de autoriteiten in de VS het gesjoemel hadden ontdekt. Winterkorn zei van niets te hebben geweten en ‘verbijsterd’ te zijn. In januari 2017 zei hij tegen een onderzoekscommissie van het Duitse parlement: “Het is niet te begrijpen waarom ik niet vroegtijdig en eenduidig over het gesjoemel met testen ben ingelicht”. 

Volgens de Amerikanen is Winterkorn al in mei 2014 en juli 2015 over de manipulaties met de software in dieselmotoren geïnformeerd. Hij zou hij met andere leidinggevenden hebben besloten om de praktijk voort te zetten. Zelfs als hij niet actief aan het bedrog heeft meegedaan moet hij voor zijn geld vrezen: het simpele feit dat hij niets deed, kan hem fataal zijn. Managers kunnen in Duitsland ook voor plichtsverzuim aansprakelijk worden gesteld. Een bedrijfsbestuur moet de boel in principe zo organiseren dat grote fouten niet kunnen voorkomen, of op zijn minst meteen gemeld worden. En de bewijslast ligt in dit geval bij Winterkorn. Hij zal moeten aantonen dat hij het lagere management scherp genoeg heeft gecontroleerd.

Hoe voortvarend Volkswagen zelf zijn vroegere topman gaat aanpakken is nog onduidelijk. Een ander intern onderzoek naar hoe de fraude kon gebeuren loopt al drie jaar en is waarschijnlijk pas in 2019 klaar, zo morren ontevreden medewerkers anoniem in het Handelsblatt. Het is een ‘schandaal zonder einde’, verzucht de krant. Winterkorn zit ondertussen thuis in München. Zonder reisplannen.

Hij hult zich niet ‘in een boetekleed’, citeert persbureau DPA een anoniem iemand uit zijn naaste omgeving. Wel in stilzwijgen.

Lees ook: 

De nieuwe baas van Volkswagen, Herbert Diess, begint voortvarend. Hij zet in op samenwerking en elektrische auto's. De veranderingen in de autowereld gaan snel en Volkswagen moet bij die ontwikkelingen voorop blijven lopen, is zijn devies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden