Het Nationale Ballet echoot grandeur van het tsarenhof

’Theme and Variations’ van Het Nationale Ballet. T/m 20/4 Het Muziektheater Amsterdam. www.hetballet.nl

Als je de ontwikkeling van het neoklassieke ballet in een geografische lijn uitdrukt, loopt die van SintPetersburg naar New York en Frankfurt, om terug te golven naar Sint-Petersburg. Het Nationale Ballet (HNB) laat dat zien in een consistent programma, waarmee het gezelschap zijn gelukkige keuze in programmasamenstellingen consolideert.

George Balanchine kwam uit de (verhalende) traditie van het keizerlijke Russische ballet, maar schudde in New York alle narratieve veren van zich af. Hij liet de dans zonder sprookjesachtige frutsels en etherische verlangens voor zich spreken. ’Theme and Variations’ (1947), gecreëerd aan de wieg van Balanchine’s New York City Ballet, echoot balletgrandeur van het Sint-Petersburgse tsaristische hof onder vier kristallen kroonluchters. In twaalf gedanste variaties op Tsjaikovski’s derde orkestsuite is de centrale pas de deux, kenmerkend voor het 19de-eeuwse ballet, een vehikel voor virtuoos kunnen. Vooral Anna Tsygankova paart zuiverheid aan dansplezier, in een unieke mix van sereniteit en stevige dansbite.

Van New York naar Frankfurt. William Forsythe maakte met ’In the middle, somewhat elevated’ (1987) een lofzang op de abstracte vormsymmetrie van zijn New Yorkse inspirator. Het vormt het hart van de triptiek ’Impressing the Czar’ van Ballett Frankfurt, waar Forsythe van 1984 tot 2004 de artistieke scepter zwaaide en vanwaaruit hij het tot de dansannalen bracht: als balletvernieuwer die de klassieke danstaal deconstrueerde tot een modern en flitsend bewegingspalet. In deze première voor HNB slaat de balans tussen onverbiddelijke overgave en extreme fysieke beheersing – een must bij Forsythe – door naar het eerste, met geëxalteerdheid als resultaat. De scherpte mist.

Ook David Dawsons ’Reverence’ balanceert op de rand van dweperigheid; de lyrische overgave is aan de topzware kant. Het ballet van de ex-Forsythe-danser is een ’buiging’ voor de Marijinski-dansers in Sint-Petersburg op wie hij de première in 2005 creëerde, én daarmee een ode aan de ballettraditie die er zijn oorsprong vond en ook daar de afgelopen jaren volledig is opgefrist. In een melancholische schemer laveren drie paren (waaronder het ijzersterke koppel Anu Viheriüranta en Juanjo Arqués) tussen complexe behendigheid en emotionele trance. Dawson kreeg er het Gouden Masker voor, de hoogste Russische theaterprijs.

New York, Frankfurt – retour Sint-Petersburg: de balletcirkel rond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden