Het mysterie van het onvindbare bankafschrift

Een vijftien jaar oude schikking die Fred Teeven als officier van justitie sloot met een drugscrimineel houdt de Haagse gemoederen bezig. Want waarom kan minister Opstelten het bankafschrift niet vinden en 'Nieuwsuur' ogenschijnlijk wel? Een reconstructie.

Vier mannen zetten in de zomer van 2000 hun handtekening onder twee A4'tjes: veroordeeld drugscrimineel Cees H., zijn raadsman Jan-Hein Kuijpers, de Amsterdamse officier van justitie Fred Teeven en plaatsvervangend hoofdofficier van justitie Ben Swagerman. Wat op deze papieren staat, moet geheim blijven, zo leggen de vier vast.

Hun afspraak: als H. de staat 750.000 gulden betaalt, krijgt hij het restant van zijn vermogen, dat was gestald op Luxemburgse rekeningen, terug via het Openbaar Ministerie (OM).

Het is een tijd waarin nog nauwelijks regels zijn voor schikkingen als deze. Zó witwassen is niet verboden, de Belastingdienst kan erbuiten worden gehouden, evenals de minister van justitie.

Lange tijd weet verder geen mens van de overeenkomst, totdat actualiteitenprogramma 'Nieuwsuur' het document in handen krijgt en het in het voorjaar van 2014 op zijn website zet.

Ondanks de afspraak de boel geheim te houden, zegt advocaat Kuijpers in de uitzending die volgt, dat zijn cliënt H. 5 à 6 miljoen gulden aan de schikking heeft overgehouden.

Inmiddels is officier Teeven staatssecretaris van veiligheid en justitie geworden. Subiet wil de Tweede Kamer weten of deze 'deal' wel in de haak is.

Heeft Teeven in een vorig leven een crimineel geholpen bij het witwassen van miljoenen guldens? En dan ook nog achter de rug van de fiscus om? Kan dat zomaar?

De coalitie wil de kou uit de lucht hebben en regelt snel een debat. De 94 Kamervragen zijn bij lange na niet beantwoord als minister Ivo Opstelten van justitie de gang van zaken urenlang verdedigt. Teeven deed wat destijds mocht, is de boodschap van Opstelten, die verantwoordelijk is voor het OM en dus voor wat Teeven als officier deed.

Prangende vraag van de Kamerleden is hoeveel geld H. heeft teruggekregen. Dat staat niet in de schikkingovereenkomst.

Opstelten is er in het debat helder over. "Er is 750.000 gulden naar de staat gegaan", zegt hij. "Vervolgens is 1.250.000 gulden gegaan naar de door Cees H. aangewezen rekening."

'Lulkoek', zegt een ex-advocaat van H., Piet Doedens, begin april in de Volkskrant; zijn cliënt zou er 'bijna 5 miljoen gulden' aan over hebben gehouden.

Diezelfde maand krabbelt Opstelten terug. "Over wat feitelijk is overgemaakt, heb ik met uw Kamer niet gesproken", schrijft hij. "Mocht (...) de indruk zijn gewekt dat ik over exacte betalingsgegevens beschikte, dan betreur ik dat", voegt hij in juni toe.

Opstelten zet een voormalig OM-bestuurder aan het werk om de ogenschijnlijk onvindbare financiële details toch boven tafel te krijgen.

Deze Henk van Brummen spreekt met betrokkenen bij het OM, met de advocaten, maar niet met Teeven. Dat gesprek voert Opstelten zelf, die dat gezien de bestuurlijke verhoudingen 'het meest passend' vindt.

Zijn conclusie na dat gesprek: Teeven heeft 'onvoldoende herinneringen aan de feitelijke financiële afwikkeling van de schikking'. Dat is opmerkelijk, gezien diens olifantengeheugen en Teevens uitspraak de dag na de 'Nieuwsuur'-uitzending. "Weet u wat het is?", zei hij toen. "U weet niet alles en ik wel alles. Misschien komt dat nog eens naar boven."

Het onderzoek van Van Brummen levert niets op. Er zijn geen bankafschriften gevonden, wat Opstelten wijt aan nieuwe ICT-systemen en verlopen bewaartermijnen. Wel kan er altijd nog iemand onverwacht met de afschriften op de proppen komen, voegt hij daar in december aan toe.

Dat lijkt nu te zijn gebeurd. 'Nieuwsuur' meldt woensdag inzage te hebben gehad in relevante stukken en te weten hoeveel geld naar Cees H. is overgemaakt: ruim 4,7 miljoen gulden.

Saillant is dat het tv-programma zich baseert op bronnen bij Opsteltens ministerie en het OM.

Verbazing alom in de Tweede Kamer, zeker als advocaat Kuijpers meteen na de uitzending bevestigt wat 'Nieuwsuur' meldt. Overigens, net als het tv-programma, zònder documenten te tonen. Duidelijker wordt het ook niet door Opsteltens bewering dat zijn ambtenaren 'geen kennis' hebben van het overgemaakte bedrag.

Zo zit de Kamer een jaar later nog steeds met prangende vragen, ontbrekende antwoorden en een onzichtbaar bankafschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden