Het mozaïek van Rennes

Onder vloeren en achter schrootjeswanden ontdekt Rennes de mozaïekendie begin 20ste eeuw overal werden aangebracht. Ook elders krijgt de wat ingeslapen stad haar kleuren terug: Rennes bruist weer.

Toen patissier Le Daniel bij het openbreken van de vloer van zijn nieuwe winkelpand aan de Place de la Mairie prachtige mozaïeken aantrof, moest hij toch even slikken. De bouwtekeningen waren al klaar, de winkelinventaris al gekocht. Toch zag hij direct dat het zonde zou zijn van de kleurrijke cirkelmotieven op de originele vloer om aan zijn oude plan vast te houden. Kenners werden erbij gehaald en zo hoorde hij dat het mozaïekwerk betrof van Odorico. Dit familiebedrijf uit Rennes heeft zijn stempel gedrukt op talloze openbare gebouwen en winkels in de eerste helft van de twintigste eeuw, maar werd daarna bijna compleet vergeten.

Het familie-imperium begon met de bouw van het operagebouw in Parijs. De architect Charles Garnier liet daarvoor gespecialiseerde mozaïekwerkers komen uit de Italiaanse regio Friuli, onder wie de gebroeders Odorico. Toen het operagebouw klaar was, besloten zij net als veel van hun collega’s niet terug te gaan naar Italië, maar zich blijvend te vestigen in Frankrijk. De broers Odorico vestigden zich in 1882 in Rennes. Ongebruikelijk voor ambachtslieden in die tijd, stuurden zij één van hun zoons naar de kunstacademie. Deze Isidore junior werd verantwoordelijk voor het echte succes van Odorico. Zijn vroege ontwerpen neigen naar art deco, maar in de loop van de jaren ontwikkelde hij een techniek waarbij de materiaalkosten lager waren dan het glas waar de Italianen traditioneel mee werkten, terwijl het toch een luxueuze uitstraling had. Vooral in de crisisjaren dertig zou hij hier veel succes mee oogsten bij projectontwikkelaars en de gemeente. Daardoor kom je zijn creaties tegen op de meest onverwachte plaatsen: in het portiek van een sociale woningbouwflat, als rand onder etalages en in het gemeentezwembad.

Na Isidore’s dood in 1945 bleef het familiebedrijf voortbestaan, maar de echte bloeitijd was voorbij. In 1978 sloot Odorico voorgoed haar deuren. Mozaïek was zo uit de mode geraakt, dat mensen er vrolijk overheen metselden of er een schrootjeswand voor plaatsten. Maar de laatste jaren wordt het ene na het andere kunstwerk herontdekt.

Geïnspireerd door Odorico is er in Rennes een nieuwe generatie mozaïsten opgestaan. Caroline Bernhard begon gewoon thuis, met een kopie van een Odorico-fries in het zwembad St. George in haar badkamer. Al snel groeide het uit tot een passie, waarvoor ze tot in Italië in de leer ging. Haar werk als farmaceut heeft ze opgegeven om fulltime te werken aan haar creaties (http://lescarreauxdecaro.wordpress.com).

Die recente passie van Rennes voor mozaïek staat symbool voor het nieuwe elan waarmee de stad met kunst en de inrichting van de openbare ruimte omgaat. In de naoorlogse jaren genoot de provinciehoofdstad een nogal ingeslapen reputatie. Maar de laatste jaren – mede door de reorganisatie van verschillende musea in het complex van de ’Champs Libres’ en het succes van festivals als de Transmusicales – bruist het weer in het centrum.

Patisserie Le Daniel loste het dilemma van de winkelinrichting op door een golvende toonbank te laten ontwerpen, die bij de cirkels op de vloer past. Maar de eigenaresse van een café met Odorico-motieven onder het linoleum weet nog niet wat ze er mee aan moet. De originele vloer is prachtig, maar restaureren kost geld en meer klanten krijg je er niet van.

Een knipoog van de stedelijke plantsoenendienst naar de studentenpopulatie van universiteitsstad Rennes; de ’boekenplanken’ met planten op het populaire Place de la Republique. Vroeger een ongezellige parkeerplaats, nu een ontmoetingsplek, waar je terwijl je wacht op de komst van je afspraak kunt snuffelen tussen de rijen met planten die als bibliotheekboeken naast elkaar gezet zijn – en misschien doe je nog wat groene kennis op. Op tien minuten lopen van het plein ligt ook het Thabor park, 10 hectare groot, daterend uit de 17de eeuw maar in de 19de eeuw onder handen genomen door de beroemde landschapsarchitect Denis Bühler. Le Thabor heeft een rozentuin en botanische tuinen, maar het park is vooral een plek waar je mensen van allerlei soorten kunt bekijken. In de zomer zien de grasvelden zwart van de studenten, die hier komen picknicken en genieten van het groen, midden in de stad.

Elke zaterdagochtend vanaf half zeven ’s ochtends stroomt de Place des Lices over met alles wat Bretagne aan lekkers te bieden heeft. De kramen hebben niet genoeg ruimte op dit oude toernooiveld van de stad en nemen ook de omringende straten en pleintjes in. Vanuit de ontbijtruimte in het Hotel des Lices (een van de weinige moderne gebouwen tussen alle middeleeuwse houten huizen in het centrum) zie je de marktlieden hun kramen opzetten en de eerste klanten verwelkomen. Tussen de vroege vogels lopen ook de lokale topkoks rond, zoals chef Sylvain Guillemot van l’Auberge de Pont d’Acigné, die hier zijn zoute roomboter haalt en lokale biologische groenten. Behalve op hun oesters en mosselen, zijn de Bretonnen ook trots op hun heerlijke bloemkool, artisjokken en asperges. Aan het eind van de ochtend staan er lange rijen voor de specialiteit van Rennes: een galette gevuld met worst. Weg te spoelen met een groot glas Bretonse cider uiteraard.

www.hotel-des-lices.com

Voor wie eens wat anders wil dan fietsen, zijn er in Rennes ’Segways’ te huur. Op deze futuristische tweewielers beweeg je je staande voort. Ze beginnen volgens de jongens van ’Plein Gaz Loisirs’ al aardig ingeburgerd te raken, maar de meeste voorbijgangers kijken verrast op als je erop voorbij zoemt. Verhuurder Plein Gaz biedt de keuze uit een rondrit per Segway door het centrum, beginnend bij het Parlement (kosten: 19 euro) en een in een park buiten de stad (22 euro). Overigens staan in Rennes, net als in veel andere Franse steden, op verschillende plaaten in de stad de handige ’Velostar’ leenfietsen.

www.pleingazloisirs.fr (of via Office du Tourisme)

www.velostar.fr

Dankzij de genereuze hulp van de burgerbevolking, maar ook van verschillende ambachtelijke timmer-, metsel- en schilderbedrijven, is het parlementsgebouw van Rennes (waar nog altijd de hoge raad zetelt) na de brand in 1994 weer helemaal in de oude luister hersteld. Eigenlijk is het gebouw mooier dan ooit, en slechts enkele brandplekken, die de restaurateurs met opzet hebben laten zitten, herinneren aan de afgebrande toestand waarin dit monument, de grote trots van de inwoners van Rennes, zich na de brand bevond.

Meer informatie over het parlement is in elke reisgids te vinden, maar een interessant aspect is dat het juist dankzij de brand en de daaropvolgende restauratie is geweest, dat het gebouw tegenwoordig voor het publiek is opengesteld. Als zetel van de Hoge Raad was het gebouw voorheen strikt gesloten. Na de brand realiseerden de autoriteiten zich hoeveel de gewone Rennais bleken te houden van dit symbool van de vroegere macht en onafhankelijkheid van Bretagne. Nu is het parlement dus open voor publiek, maar wel onder begeleiding van een gids (en denk aan geldige legitimatie voor de veiligheidscontrole bij de ingang).

Eén van de Bretonse bedrijven die zich indertijd hebben ingezet voor de renovatie was tegelmaker Josse, zeg maar de Koninklijke Tichelaar van Bretagne. De handgemaakte tegels die ze in hun winkel aan de Place St. Germain verkopen, misstaan in geen enkel chateau.

www.jossefrance.fr

Op bijna elke straathoek in Bretagne kun je ze vinden – crêperies waar ze die Bretonse lekkernij bij uitstek serveren, de hartige ’galette’, gemaakt van ’blé noir’. Maar de menukaart van Crêperie Saint Georges is net even anders. Allereerst door de namen van de galettes: George Clooney, Georges Sand, George Brassens en tientallen andere Georges staan gebroederlijk onder elkaar. Maar het is vooral de originele combinatie van smaken en vullingen die de verschillende galettes Georges de moeite waard maken. En de crêpes op de dessertlijst zijn zo mogelijk nog origineler, gevuld met ijs in de smaak van rode bieten, camembert en thijm. De trendy inrichting en vrolijke bediening van Saint-Georges doen de rest. Een lunchmenu met een galette en een crêpe kost 10 euro.

www.creperie-saintgeorges.com

Een paar van de leukste musea in Rennes zijn bij elkaar gebracht in de ’Champs Libres’, een modern complex ontworpen door architect Christian Portzamparc. Het Musée de Bretagne heeft vaak interessante tijdelijke exposities en een mooie permanente tentoonstelling over de geschiedenis van Bretagne dat, voor het deel van Frankrijk ging uitmaken, lange tijd een zelfstandig land was. Echt spannend is de tijdelijke tentoonstelling in het wetenschapsmuseum ’Espace Sciences’, waarbij bezoekers een moord moeten oplossen. Door het afwerken van verschillende onderzoeken, waaronder een forensisch tandonderzoek en een DNA-test, kun je ontdekken wie de dader is. Dit onderzoek kan zowel in het Engels als het Frans gedaan worden.

www.espace-sciences.org

www.champs libres.org

Een etalage ingericht met vissen, dat associëren de meesten van ons niet direct met een lekker luchtje. Maar Antoine Vuillermet, laatste telg uit een Bretonse parfumeurs, wil niet het grote publiek behagen. In plaats daarvan probeert Vuillermet de geuren uit zijn jeugd aan de Bretonse kust te vangen in parfums: de frisse zeewind, de vers gebakken koekjes van zijn grootmoeder, wasgoed dat buiten te drogen hangt. Dat resulteert in een aantal bijzondere parfums, en klanten waarderen bovendien de exclusiviteit van dit nog jonge merk. Naast geurartikelen verkoopt Lostmarc’h ook producten om de huid te beschermen tegen zon en zeewind.

www.lostmarch.fr

Deze zomer staat Rennes in het teken van de moderne kunst, dankzij de biennale ’Les Ateliers de Rennes’ (tot en met 18 juli). Een festival dat wereldwijde faam geniet, is de ’Transmusicales’. Al jarenlang trekt dit muziekfestival, dat begin december plaats vindt, meer dan 20.000 bezoekers. Veel Franse muzikanten, waaronder bijvoorbeeld Les Negresses Vertes, zijn hier echt doorgebroken.

www.lestrans.com

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden