'Het moet anders in de verrotte welzijnssector'

Foto: Getty Images Beeld
Foto: Getty Images

De welzijnssector in Nederland is rot. Het laat mensen die de hulp echt nodig hebben in de kou staan en zet de actieve burger buitenspel. Dat concluderen de onderzoekers Nico de Boer en Jos van der Lans die in opdracht van de Raad Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) de problemen in het welzijnsbestel analyseerden.

De onderzoekers interviewden negentien deskundigen die geregeld aangaven 'dat het zo niet langer kon'. Een van die deskundigen is Jet Bussemaker, oud-staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en tegenwoordig voorzitter van de Maatschappelijke Ondernemers Groep.

"Een van de dingen die mis gaat in het huidige bestel is, dat een welzijnsinstelling die een maatschappelijk probleem signaleert, altijd zal proberen er eigen professionals op te zetten en daar bij de gemeente financiering voor te vragen", zegt ze. "Dat genereert immers omzet. Terwijl het in veel gevallen zinniger en effectiever is als een buurtbewoner zich vrijwillig inzet. Ook de doorgeslagen specialisatie is een belemmering."

Het inzicht van Bussemaker spoort goed met eerder onderzoek naar de welzijnssector, schrijven De Boer en Van der Lans. Zo toonde adviesbureau Berenschot al eens aan dat driekwart van de gemeenten geen zicht heeft op de resultaten die worden bereikt met de miljoenen subsidie die ze aan welzijnswerk uitgeven. "Omgerekend betekent dat dat in Nederland een miljard aan welzijnssubsidie wordt uitgegeven zonder zicht op effecten", schrijven De Boer en Van der Lans op Sociale Vraagstukken.nl.

De komende jaren staat de welzijnssector voor fundamentele veranderingen. Dit jaar kunnen de meeste gemeenten hun begroting nog sluitend krijgen door de kaasschaaf te hanteren, maar door forse bezuinigingen zal het in 2012 veel goedkoper moeten.

Om die bezuinigingen op te vangen, kunnen gemeenten de hulp van actieve burgers goed gebruiken. Tot nu toe negeren welzijnsinstellingen deze hulp, constateren de onderzoekers. Dat leidt volgens hen tot twee nijpende problemen. "Ten eerste wordt daardoor het probleemoplossend potentieel van burgers te weinig gebruikt. Soms ziet het welzijnswerk ze niet eens staan."

Het tweede probleem is de wurggreep waarin gemeente en welzijnsinstellingen elkaar gevangen houden. Gevolg: hardwerkende welzijnswerkers die niets voor elkaar krijgen. "Bij de aanpak van bijvoorbeeld multiprobleemgezinnen en achterstands¬buurten werken ze langs elkaar heen. In Amsterdam bracht het inmiddels befaamde onderzoek 'Systeem in beeld' aan het licht dat er in sommige gezinnen in zes jaar tijd veertig intakes waren uitgevoerd en twintig plannen van aanpak waren opgesteld, waarna tachtig professionals van twintig organisaties zich met het gezin bemoeiden - en dat alles zonder de problemen te kunnen oplossen."

De oplossing: meer overlaten aan burgers zelf. Die kunnen zich in buurtcoöperaties organiseren en zich buigen over bijvoorbeeld de aanschaf van zonnepanelen, de kinderopvang of de veiligheid in de wijk.

Een tweede oplossing komt van de gemeenten. Die moeten zich alleen nog bezighouden met de echt kwetsbare mensen. Niet door er voor elk probleem een andere instanties op af te sturen, maar door het werk over te laten aan een team die alle problemen aanpakt. "Het verst daarmee is Enschede. Daar werken sinds twee jaar wijkcoaches met vergaande bevoegdheden. Zij heb¬ben een feitelijk mandaat van een aantal relevan¬te instanties, zoals woningcorporaties, bureau leer-plicht, het Centrum voor Werk en Inkomen, de jeugdzorg, het maatschappelijk werk en de verslavingszorg. De wijkcoaches - hun functie wordt wel vergeleken met die van een huisarts - kunnen zelfstandig beslissen over woningen, uitkeringen, schuldhulp, zorg en leerplicht."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden