Het moderne vasten: 40 dagen geen Twitter

De vastenperiode begint. Ooit was het iets voor rooms-katholieke gelovigen. Tegenwoordig doen ook protestanten en zelfs ongelovigen eraan mee. Zo nodig met hulp van een vastencoach.

Terwijl carnavalsvierders vanochtend de roes van het feest nog uitslapen, gaan anderen verder met de traditie. Vandaag is het namelijk Aswoensdag, van huis uit het begin van de periode waarin rooms-katholieke gelovigen vooral vlees en alcohol laten staan.

Maar tegenwoordig zijn het ook protestanten en zelfs niet gelovigen die dolgraag vasten. En ze doen het bovendien ook op andere manieren: wél drank, bijvoorbeeld, maar géén sociale media. Een van de nieuwe 'vasters' is Erik van Gulik (34), zelf niet kerkelijk. In het dagelijks leven verdient deze Amsterdammer zijn geld als personal coach. De komende dagen noemt hij zich 'vastencoach' en verstuurt hij veertig dagen geen factuur - zijn manier van onthouding.

Vastencoach zijn betekent dat Van Gulik de komende zes weken zes anderen begeleidt tijdens hun periode van bezinning. Van Gulik: "Ik zie steeds vaker dat mensen tijdens de vastentijd de sociale media uit hun leven bannen. Sommigen ontdoen zich gedurende de periode zelfs van hun telefoon."

Van Gulik, die zijn tijdelijke vastenpraktijk heeft in een pand van de protestantse kerk in Amsterdam, vertelt dat hij ziet dat steeds meer mensen Facebook, Instagram, Twitter en LinkedIn tijdens de vastenperiode links laten liggen. Is dat echt zo zwaar? Jazeker, meent Van Gulik: "Voor de gemiddelde dertiger is dat een behoorlijke stap achteruit. Maar dat is de essentie van vasten. Jezelf durven uitdagen. Tegenwoordig zijn we altijd met elkaar in contact maar daardoor verliezen we het contact met onszelf."

Schoon en puur
De boodschap die Van Gulik zijn volgelingen meegeeft, is de volgende: "Wat je ook bant uit je leven, het gaat erom dat je écht op jezelf reflecteert in die veertig dagen. Het is niet de bedoeling dat je een vinkje achter je naam zet, zo van: 'dat hebben we ook weer gedaan'."

Van oorsprong is vasten een rooms-katholieke traditie. De periode begint na carnaval en duurt veertig dagen, tot Eerste Paasdag. Het begin is op Aswoensdag, waarbij traditionele gelovigen door een priester een askruisje op hun voorhoofd krijgen gezet.

De Amsterdamse protestantse theoloog Rikko Voorberg (33) doet het anders. Geen askruisje voor hem. Nee, vanavond gaat hij offline. "De wifistekker gaat eruit. Van de avond tot de ochtend wil ik niet meer gestoord worden. Ik wil mijn persoonlijke innerlijke rust weer voelen. Om te bezinnen, een boek te lezen. Om weer op papier te schrijven, in plaats van alles digitaal te tikken. Allicht komt dat de kwaliteit van mijn schrijven ook ten goede."

Voorberg is klant van coach Van Gulik. Vasten is "een bewuste keuze die je maakt", vindt Voorberg. "Voor mij persoonlijk is het belangrijk om de impact van Eerste Paasdag weer te ervaren. Dat je naar een doel toewerkt. Ik heb ook wel eens eerder tien dagen op water en brood geleefd voor Pasen. Toen was de dag dat ik weer gewoon mocht eten voor mij echt te gek. Ergens voelde ik me schoon en puur." Heel lang duurde dat overigens niet. "Ik was dat na twee dagen alweer kwijt."

Het moderne vasten, meent coach Van Gulik, draait tegenwoordig niet om het geloof. De mens, zo blijkt, die staat centraal. Hij vertelt dat het gaat om "de blik naar binnen werpen" en "bewust worden van jezelf". Van Gulik: "Zelf heb ik ook wel eens gevast. Ik bande de televisie uit mijn leven." Maar daarmee kun je smokkelen. "Dan zette ik de laptop toch weer aan." Het confronteerde hem met zijn tekortkomingen. "Ik stelde mezelf een uitdaging en die wilde ik behalen. Dat mislukte. Toch was het leerzaam. Ik kwam mezelf tegen."

Voor Rikko Voorberg is coach Van Gulik de komende zes weken belangrijk. "Het is omschakelen. Je moet volhouden en je oude gewoontes loslaten. Een coach helpt daarbij." Van Gulik: "We gaan het echt niet gelijk over zonden en boetedoening hebben. Ik wil mensen bewust maken van het feit dat we 'zondigen' uit de macht der gewoonte."

Matigen en reflecteren
Vasten wint aan populariteit, zo bemerkt coach Van Gulik in zijn praktijk. "Ik zie om mij heen dat steeds meer mensen een vorm van vasten toepassen. Het zijn lang niet allemaal gelovigen. Mensen willen tegenwoordig bewuster leven, zo lijkt het. Ik denk dat het komt door de economische malaise. Daardoor willen we delen, matigen en vooral reflecteren. De vastenperiode is daar een prima tijd voor."

Vastenapp
.

Voor wie de telefoon de komende veertig dagen toch niet kan missen en liever een online coach heeft, is er een heuse 'vastenapp' beschikbaar voor smartphones.

Kerk in Actie, de ontwikkelingsorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), wil mensen die vasten de komende veertig dagen hierbij ondersteunen. De app voorziet in gebeden, foto's en praktische tips.

Het is de bedoeling dat met de app '40dagentijd' mensen de stilte opzoeken om zichzelf te bezinnen tot aan het Paasfeest.

Ook kan er via de app gespaard worden voor een goed doel. Dit bedrag kan aan het einde van de vastperiode gedoneerd worden aan een project van Kerk in Actie. De app is inmiddels al zo'n 10.000 keer gedownload.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden