Groot-Britannië

Het merk May is besmet geraakt

De Britse premier Theresa May afgelopen donderdag tijdens een campagne-evenement in Pride Park Stadium in Derby, vlak bij Nottingham.Beeld AFP

Het moesten de verkiezingen van Team Theresa worden. Niet de partij als geheel maar de premier werd het middelpunt van de campagne. Lang leek niets een gigantische verkiezingswinst in de weg te staan. Maar ineens stort de voorsprong in de peilingen in.

Niemand bij de Conservatieven leek te twijfelen aan de campagnestrategie. May stond immers voor het nieuwe soort conservatisme dat niet langer opkwam voor grote bedrijven en de welgestelde bovenklasse, maar dat juist het leven van de arbeidersklasse wilde verbeteren. De Just About Managing - zij die maar net kunnen rondkomen. Zij was een nieuw soort Iron Lady, door partijgenoten omschreven als een 'bloody difficult woman'. Hoge waarderingscijfers waren het gevolg. May had zich binnen een jaar ontwikkeld tot ideaal uithangbord.

En dus besloot de partij volledig in te zetten op het merk May. Theresa May's Team, verscheen er op de grote blauwe borden naast haar, tijdens haar speeches in fabriekshallen en op marktpleinen. En in een veel kleiner lettertype viel daaronder nog te lezen dat May van de Conservatieven was. Alsof het amper ter zake deed welke partij ze vertegenwoordigde.

May is geen flamboyant politicus, geen begenadigd spreker, strooit niet met Britse humor en zelfspot. "Maar juist het feit dat zij geen showtype is en dat zij de uitstraling heeft van iemand die de mouwen opstroopt, dat spreekt veel Britten aan", zegt hoogleraar politicologie Tim Bale van de Londense Queen Mary universiteit.

Daarnaast kleeft aan de Conservatieven nog altijd het Thatcheriaanse imago van de 'nasty party', de partij die het onderwijs uitkleedt, alles aan de markt overlaat en bezuinigt op de zorg. Met May als boegbeeld wilde de partij dat imago definitief van zich afschudden.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Theresa MayBeeld AFP

Ongekende hoogte

De strategie leek zich direct uit te betalen. In de eerste paar weken van de campagne steeg May tot ongekende hoogte in de peilingen. "In sommige peilingen stonden de Conservatieven op 47 of 48 procent van de stemmen. Dat is sinds de jaren vijftig niet meer voorgekomen", zegt Bale. Het gat met Labour was meer dan twintig procentpunten. Niet in de laatste plaats omdat May er een één-op-één-gevecht van maakte met haar aartsrivaal, de zwaar onder vuur liggende Jeremy Corbyn.

"Wie vertrouwt u meer in de brexit-onderhandelingen? Wie vertrouwt u meer met de overheidsfinanciën?", riep May. Corbyns links-activistische standpunten joegen veel Labour-kiezers weg, zeiden politieke experts in koor. Met zo'n makkelijk te kloppen vijand stond niets een monsterzege in de weg.

Maar ineens maakte Team Theresa een kapitale fout. Vlak voor de presentatie van het verkiezingsprogramma besloot een van haar belangrijkste adviseurs een uiterst omstreden maatregel toe te voegen, zonder overleg met de rest van de regering. 

Ouderen moesten voortaan zelf voor hun zorg gaan opdraaien, via hun spaargeld of door in te teren op de waarde van hun huis. Het sloeg in als een bom bij een groep kiezers waarvan May juist zo afhankelijk is: 65-plussers. Bij de presentatie zei May dat deze ingrijpende maatregel nodig was om de ouderenzorg betaalbaar te houden.

Ze stond er zo riant voor in de peilingen dat ze dacht dat zelfs zo'n controversiële oplossing haar niet zou raken. Een pijnlijke inschattingsfout. Het gat met Labour liep terug tot onder de tien procentpunten. En zelfs de haar goed gezinde tabloids spraken van een 'dementiebelasting'.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld AFP

'Sterk en stabiel leiderschap'

Ze greep direct in: nog geen vier dagen later besloot ze dit gevoelige punt in het verkiezingsprogramma aan te passen. Maar haar imago had blijvende schade opgelopen. Want dit getuigde niet van 'sterk en stabiel leiderschap', haar mantra dat ze in elke speech herhaalt.

Sindsdien zien de Britten een premier in moeilijkheden. Ze maakt in haar tv-optreden een gespannen en ongemakkelijke indruk. May blijft maar de feilloos ingestudeerde partijslogans herhalen in interviews, terwijl ze moeilijke vragen ontwijkt. Robotachtig, noemen steeds meer media haar.

Daarnaast weigert ze mee te doen aan tv-debatten. Dat leek de Conservatieven verstandig, aangezien er weinig te winnen viel met zo'n voorsprong in de peilingen. Maar afgelopen week kwam dat besluit als een boemerang terug in Downing Street. Want al haar tegenstanders stonden wél tegenover elkaar in het BBC-debat en konden May ongestoord zwart maken en afschilderen als een angsthaas. De dagen erna daalde de voorsprong van de Conservatieven in de peilingen nog iets verder.

De ontspannen sfeer in het kamp-May heeft de laatste dagen voor de verkiezingen plaatsgemaakt voor pure stress. Ze kan in de meeste peilingen nog altijd rekenen op een absolute meerderheid, maar de kans dat ze een riante verkiezingsoverwinning gaat halen lijkt verkeken. En dat was juist de reden dat May deze vervroegde verkiezingen uitschreef. Met een ruime meerderheid in het parlement staat ze namelijk sterker in eigen land en heeft ze meer speelruimte in de brexit-onderhandelingen.

Het merk May blijkt kwetsbaar. En dat is wel het laatste wat de Conservatieven met hun campagnestrategie dachten te bereiken.

'LIAR LIAR'

'She's a liar liar, you can't trust her, no no no', klinkt het in het refrein. De keiharde protestsong over Theresa May is de afgelopen week uitgegroeid tot een internethit. Tienduizenden keren is het gedownload waarmee het als nummer 1 binnenkwam in de Britse iTunes Chart en de Amazon downloadlijst.

In het nummer van de Britse band Captain Ska hoor je fragmenten uit speeches van May, die vervolgens door de zangers worden afgedaan als schandalige leugens. Op YouTube is het nummer al een miljoen keer bekeken.

Toch weigeren radiostations het nummer te draaien. De BBC zegt dat het neutraal moet blijven en daarom geen politiek gemotiveerde muziek op hun radiostations kan afspelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden