Het meest intieme moment

Het kan verkeren. En zie: het verkeert. Dit was de aanhef van de uitnodiging voor de doop aan mijn overwegend ongelovige naasten. Ik wist toen nog niet hoe het zou verkeren. Nu heb ik er natuurlijk ook een heel theater van gemaakt. Niet alleen vanwege de stukjes in deze krant, ofschoon ook die toch een zekere dubbelzinnigheid, toeschouwing en betrokkenheid in zich dragen. Zoiets als: zie mij hier eens. Niet alleen voor u, als lezer, maar ook voor mijzelf: ik blijf ook een vliegje op mijn eigen muur. De doopplechtigheid zelf dreigde, voornamelijk door mijn eigen toedoen, een ophef te worden. Wat -het werd een regelrecht opstootje.

Vrienden die zingen, piano spelen en, als klap op de vuurpijl, mijn goede vriend en leermeester in de filosofie die zich als een voorganger op mijn weg voor de preek ter beschikking had gesteld. Het liefst had hij me zelf gedoopt. Al bij al, mooier kon het toch eigenlijk niet: pastoor Andre Goumans, die deze vriend als kleine jongen, in de gedaante van misdienaar, kende en bij wie ik thuis ben gekomen. En deze behoedzame geliefde in mijn leven, daterend van een kwart eeuw terug, zelf ooit gedoopt in de St. Victor. Zo'n kruispunt verzin je niet.

Normaal, en zeker op mijn leeftijd, laat je je, net zoals T.S. Eliot, achter stijf gesloten deuren dopen. Maar aangezien schroom me decennialang van de doop had weerhouden en ik eigenlijk vind dat je altijd moet doen wat je de grootst mogelijke moeite kost en het volgens mij ook nog eens zo is dat de bezegeling Gods de intimiteit van het hart met de getuigenis van de gemeenschap verenigt, besloot ik het klaarblijkelijk tot het bot toe uit te spelen. Zij zullen het weten. En zij hebben het geweten.

De dag des heils brak aan. Mijn lichaam was nog warm van de liefde en als het aan mij had gelegen had ik me helemaal niet gedoucht, louter uit een pervers soort van recalcitrantie. De liefde is wat mij betreft altijd de meest voortreffelijke voorbereiding tot het hogere. Welke vrijmoedige katholiek vergeleek dit samengaan ook alweer met de deelname aan de heilige communie?

Wij zaten aan de eettafel. Mijn wijsgerige vriend die ooit genereus zijn religieuze ambt ten bate van zijn geliefde had neergelegd, vertelde me met terneergeslagen ogen en omslachtig dat ik ofwel vandaag van de doop moest afzien, dan wel met onmiddellijke ingang mijn handen van deze onverwachte liefde moest aftrekken.

De filosoof eet een boterham pindakaas, zijn zwijgende vrouw eet geen hap van haar boterham met kaas en ik drink, nog gekleed in mijn ochtendjas, een kop koffie. Buiten schijnt de winterzon. Een mooiere dag om de grens van het beloofde land te bereiken, kun je je niet voorstellen. Een dag om je te verheugen, al weet je niet waarop, maar binnen voltrekt zich een ijzingwekkend drama. Opeens is mijn leven, de waarheid van mijn hart, werkelijk openbaarheid geworden waarin het oordeel van anderen bindend is en het schiet deerniswekkend door me heen hoe talloze anderen voor mij, vroeger, heel vroeger, het hoofd hiervoor hebben gebogen. Je te onderwerpen als lijdend voorwerp aan het oordeel.

Het kan verkeren en het verkeerde ook. Toen ik hoorde hoe ik de waarachtigheid van het geloof nog niet had bereikt, dacht ik aan hoe vrij Andre Goumans, mijn pastoor, in zichzelf staat. Handelend en antwoordend vanuit zichzelf, desnoods vrolijk schallend door de leeggehaalde St. Jozef als proeve van de schone akoestiek. En ook hoe besmeurd mijn liefde opeens tussen hem, mijn goede vriend, en mij die ochtend aan de ontbijttafel lag en hoe ik weigerde dat te geloven. De wereld die mij werd gespiegeld herkende ik niet meer. Het leven zelf is toch vleesgeworden woord?

Mijn goede vriend die geen vriend meer is -hij heeft deze verbintenis met zoveel woorden opgezegd- verbond mijn leven met een oordeel. En nooit en te nimmer heb ik in een veroordelende, administratieve God geloofd. In die anderhalf uur die vooraf ging aan de heilige mis waarin mijn dochter en ik gedoopt zouden worden, heb ik geen moment aan mijn beslissing getwijfeld. Met de lichte handen van Andre Goumans werd het oordeel van mijn schouders gelicht. Ontdaan van ook maar elk oordeel heeft hij onverschrokken alle partijen gehoord en vervolgens bevestigd dat, en ik gebruik zijn eigen woorden, ,,juist op een knooppunt van wegen een mens meer dan ooit toe is aan Gods genade. En dat wat gezegd en gedaan wordt bij de bediening van een sacrament ook werkelijk heiligend en heilzaam mag zijn.'' Hij heeft gelijk, wat ik ervoer als een kaakslag waar ik nog steeds van duizel, heeft me tegelijk ontdaan van alle valse bewapeningstrategieën. Kwetsbaarder had ik niet voor het doopsel kunnen verschijnen.

Vreemd genoeg is het, dat meest intieme moment dat de doop is, je hoofd buigen over het water van de Jordaan onder de handen van de priester, door de getuigenis van de gemeenschap aan intimiteit wint. En precies daardoor, door me zonder enige terughoudendheid over te geven aan het doopsel en aan dat wat me ten diepste beweegt, had mijn goede vriend zich als verlaten in verraad van me afgewend. Vanwege de liefde.

Ik ben blij dat juist op het moment dat het water onder Andre's handen over mijn hoofd stroomde zonnestralen door het glas-in-lood ramen van de St. Victor precies op die plek vielen. En na 'Wees niet bang, God houdt van je' liet zelfs mijn tegenstribbelende dochter zich dopen. Ze gelooft de pastoor op zijn woord en heeft me bezworen dat hij degene is die alle kinderen maakt en zelfs de vader van Jezus is. Toen hij me vormde keek hij me recht aan en tegelijkertijd dwars door me heen. Bij zijn woorden 'opdat de Heilige Geest je hart en denken mag beïnvloeden en je rijk mag zijn als een kind' ervoer ik de verlossing van welke ik de reikwijdte niet ken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden