Het maakt nogal uit waar bed en bad staan

Hoe moet je de opvang van illegale mensen organiseren? Gemeenten zoeken daarin hun eigen weg. Amsterdam kiest voor een zo sober mogelijke opvang. Utrecht voegde aan de drie b's een vierde toe: begeleiding.

Saskia Claassen (55) veegt bladeren en peuken bijeen bij de deur van de nachtopvang in Osdorp. "Hoe schoner wij het houden", zegt ze monter, "hoe minder troep zij maken".

Amsterdam richtte in december twee plekken in om afgewezen asielzoekers op te vangen: in Osdorp (capaciteit: 75 bedden) en Buitenveldert (60 bedden), beiden beheerd door HVO-Querido. Meer opvang wilde de gemeente niet inrichten, om een aanzuigende werking te voorkomen.

Die angst lijkt ongegrond: van een massale toestroom is geen sprake. De opvang in Osdorp zit vol, maar die in Buitenveldert heeft welgeteld nul bewoners en is zelfs tijdelijk gesloten. Toen de Vluchtgarage-groep deze week op straat kwam te staan, rekende men op uitpuilende slaapzalen, maar een hausse bleef uit: er kwamen slechts vijf personen op af.

Binnen is het schoon en kaal. Het ontbijt bestaat uit vier sneetjes brood, twee plakjes kaas, boter, pindakaas en melk. Er staan kannen koffie en thee. Ter vermaak is er een voetbaltafel. De slaapzalen tellen zes stapelbedden, of meer.

Om negen uur 's ochtends gaat de opvang op slot. Bewoners krijgen twee tramkaartjes mee, maar geen geld. Claassen vindt het soms moeilijk om ze weg te sturen, zegt ze. "Sommigen hebben lichamelijke klachten, die moeten dan de hele dag lopen. Ik kom veel mensen tegen met psychische problemen."

Langzaam vertrekken de bewoners. Voor hen begint nu de grote verveling. Het is zonnig, gelukkig. Dat was wel eens anders. "In de winter", zegt Faisal Iqbal uit Bangladesh, "stap je café's of winkels in om warm te worden, maar ze werken je meteen weer naar buiten. Ook van straathoeken wordt je weggejaagd. Je probeert eigenlijk onzichtbaar te zijn." Meestal, zegt hij, hangt hij doelloos rond in de bibliotheek.

Soms slaan ze het ontbijt van de opvang over en trakteren ze zichzelf op een ontbijt in de Hema. Daar krijg je een gebakken eitje, croissant en koffie voor één euro. Voor 25 cent extra koopt Gil Sajjad (37) uit Pakistan er vandaag een kuipje jam bij. De cafetaria zit bomvol, het lijkt wel een reclamefolder voor de multiculterele samenleving: bejaarde Surinaamse dames zitten zij aan zij met Marokkaanse meisjes in hoofddoek en Hollandse houwdegens.

Patrick Njatcha (26) uit Kameroen heeft eigenlijk altijd honger, zegt hij, terwijl hij zijn croissant in één hap naar binnen werkt. Een forse vent met grote witte koptelefoon. Door hier en daar wat te klussen scharrelt hij geld elkaar. En oké, soms bedelt hij. "Ik niet", beweert Gil. "Maar goed, ik rook ook niet."

Gil is een verzorgde, diepgelovige man. Hij ervaart veel steun van een kerk in Amstelveen. "Ouderen uit de kerk die ik help met schoonmaken stoppen me altijd wat toe. En voor ik in de opvang kwam, ving de kerk mij maandenlang op."

Ze lopen de Hema uit, naar het Talentenhuis achter het winkelcentrum, waar ze gratis taal- en computerles krijgen van stichting Daadkracht. In het zaaltje zijn nog drie anderen uit de bbb-locatie te herkennen. De rest is, volgens Gil, naar het Centraal Station, of de Dam.

Na de les bokst Patrick, als het weer het toelaat, meestal in het park met een Surinamer uit de buurt. Gil gaat doorgaans naar Amstelveen, waar hij mensen uit de kerk bezoekt.

Gil heeft een nieuwe asielaanvraag lopen, Patrick niet. Sterker, hij heeft überhaupt nooit asiel aangevraagd, hij trekt al jaren illegaal door Europa. Sinds vier maanden zit hij in de nachtopvang in Osdorp. Hij hoopte in Europa geld te verdienen met boksen.

Doe toch een aanvraag, zegt Gil. Geen schijn van kans, weet Patrick: in Kameroen is het te veilig. Toch is hij vast van plan in Nederland te blijven. Werken aan terugkeer doet hij niet, zo dwalend door de stad.

Over de nachtopvang hoor je hen overigens niet klagen. "Ik ben er dankbaar voor", zegt Gil. "De mensen zijn heel vriendelijk hier. In Nederland voel ik me veilig. Niet zoals in Griekenland, waar ik twee keer ben afgerost door mannen van de Gouden Dageraad."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden