Het loopt spaak, dus moet de patiënt betalen

UTRECHT - Als je hem vraagt wat hij het liefste wil, dan weet hij het wel. Gewoon een rechttoe rechtaan volksverzekering waar alles in zit, tegen redelijke premies. ,,Maar dat zal toch problemen opleveren'', zegt medicus Floris Sanders droogjes. Want terwijl de kosten voor gezondheidszorg maar blijven stijgen, moet de sector meer en meer concurreren met onderwijs en veiligheid. Tegelijkertijd mogen de collectieve lasten niet de pan uitrijzen. Dat leidt Sanders tot de onontkoombare conclusie: het loopt spaak.

Sanders is radioloog in Utrecht en sinds enkele maanden voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ). Dit adviesorgaan van de overheid mag zich van Sanders best wat onafhankelijker opstellen dan voorheen. Vandaar dat informateur Donner inmiddels ongevraagd een pakketje heeft gekregen van de raad, waarin kopstukken zitten als Anton Westerlaken, Hans Blankert en ethica Inez de Beaufort. Het paarse beleid -structureel te lage ramingen voor de gezondheidszorg, met de vluchtroute van 'extraatjes'-, dat wil de raad niet meer.

Maar wat dan wel? Een korte notitie van de raad geeft daarop antwoord: eigen bijdragen en risico's, net als in bijvoorbeeld België en Frankrijk. En wat Sanders betreft moeten die substantieel worden. Te lage eigen betalingen leveren alleen maar meer administratieve rompslomp op.

Hoe eigen betalingen vorm moeten krijgen, werkt de raad niet uit: een vast bedrag per doktersbezoek of behandeling, een vast percentage van de kosten, of bijvoorbeeld een vast aantal bezoeken zelf betalen. Ook ligt er geen uitgewerkt plan om te voorkomen dat mensen met een laag inkomen en een slechte gezondheid de dupe worden. Compensatie via de fiscus is technisch ingewikkeld. Hetzelfde geldt voor het uitsluiten van ernstig en langdurig zieken, zoals in Frankrijk: het is lastig deze groep af te bakenen. De mogelijkheid van herverzekering wil Sanders uitsluiten, want mensen moeten juist worden geconfronteerd met de kosten voor gezondheidszorg.

,,Dat moeten we uitzoeken'', zegt Sanders. ,,En in het regeerakkoord moet komen dat eigen bijdragen onvermijdelijk zijn.'' Want alternatieven heeft de RVZ verworpen. Zo ziet de raad niets in dokters die de ondankbare taak van 'waakhond' krijgen om de schaarste te verdelen. Over het beperken van aanspraken wordt al tien jaar gepraat. Enkele uitzonderingen daargelaten -fysiotherapie, tandzorg, genees- en hulpmiddelen- heeft dit echter weinig zoden aan de dijk gezet. En het beperkt houden van het aantal hulpverleners en instellingen, heeft slechts geleid tot lange wachtlijsten. Die wil niemand meer.

Daarom zijn eigen betalingen de enig overgebleven weg, aldus Sanders. Wat hem betreft, moeten patiënten daar wel meer keuzemogelijkheden voor terugkrijgen. Eerdere RVZ-adviezen geven daartoe mogelijkheden. Zo wil de raad de drempels voor privéklinieken geleidelijk wegnemen. Ook moeten patiënten meer informatie krijgen over de prestaties van artsen, ziekenhuizen en andere zorginstellingen -informatie die wat Sanders betreft wettelijk moet worden afgedwongen, 'via een wet openbaarheid voorzieningen gezondheidszorg of zoiets.''

Het gaat hem dan om informatie over complicaties van behandelingen, zoals wondinfecties en de overlevingskansen na kanker. Dergelijke gegevens zijn nog nergens te krijgen, voor niemand. Sanders: ,,De inspectie roept wel eens iets over privéklinieken. Maar weten ze dan íets over het kwaliteitsniveau van de reguliere ziekenhuizen? Feitelijk is de hele gezondheidszorg nu een black box.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden