Het 'linkse alternatief' slechts gedroomd scenario

PvdA-leider Wouter Bos reageerde op verkiezingsavond terughoudend op het perspectief van linkse meerderheidscolleges in de steden. Samenwerking met SP en GroenLinks heeft ook landelijk geen toekomst, weet hij.

Op het hoogtepunt van de linkse hegemonie in Rotterdam, in de jaren zeventig, liet burgemeester André van der Louw op 1 mei de rode vlaggen op het stadhuis wapperen. Bij GroenLinks-leidster Femke Halsema brandt het verlangen naar een herleving van deze tijden, nu in 38 gemeenten de vorming van een links college van burgemeester en wethouders mogelijk is. Volgens haar hebben PvdA, GroenLinks en SP een unieke kans in de steden een einde maken aan de 'rechtse winter'.

Bos temperde dat enthousiasme direct met de opmerking dat de PvdA na haar grote verkiezingszege 'voorzichtig en in wijsheid' te werk moet gaan. Hij zoekt zijn kracht in verzoenend, matigend leiderschap en daarbij passen geen stadsbesturen die de tegenstellingen op de spits drijven. Dat neemt niet weg dat als de PvdA hier en daar toch met SP en GroenLinks in zee gaat, daarvan een eigen dynamiek uitgaat. Dat kan de druk op Bos verhogen om ook in de landelijke politiek het oog gericht te houden op de twee partijen ter linkerzijde. De herinnering in eigen kring aan linkse programcolleges uit de jaren zeventig steden als Amsterdam, Rotterdam, Groningen en Leiden kan dat effect nog versterken.

Dat maakt duidelijk dat de komende tijd het uiterste zal worden gevergd van Bos' leiderschap. Daar komt nog bij de partijvoorzitter Michiel van Hulten en een prominent kamerlid als Adri Duivesteijn, oud-wethouder van Den Haag, verklaarde voorstanders zijn van 'regeren over links', met SP en GroenLinks. Ook het tv-programma 'Nova', nagevolgd door enkele kranten, creëert een eigen werkelijkheid door PvdA, SP en GroenLinks in de wekelijkse peiling als het 'linkse alternatief' te presenteren en voorbij te gaan aan alternatieven, zoals een combinatie van de PvdA met het CDA of de VVD.

In de politieke realiteit bestaat het 'linkse alternatief' landelijk eigenlijk niet. In grote politieke kwesties als het financiële beleid, de hervorming van de verzorgingsstaat en de uitzending van militaire missies staat de PvdA dichter bij het CDA en de VVD dan bij SP en GroenLinks. Dat maakt van een combinatie van PvdA, SP en GroenLinks niet meer dan een gedroomde coalitie, een hachelijk avontuur, waaraan Bos zijn handen niet zal willen branden.

Ongetwijfeld speelt deze gedachte Bos door het hoofd, als hij zijn aanhang maant tot voorzichtigheid en wijsheid. Tot dusver beantwoordt CDA-leider Balkenende deze signalen van Bos slechts met afwijzende uitspraken en jaagt hij de tegenstelling met de PvdA eerder aan dan dat hij toenadering zoekt. Dat maakt het voor Bos er niet simpeler op de druk uit eigen kring te weerstaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden