Het Land van de Draak kost 200 per dag

De meeste reisbureaus hebben Bhutan niet in hun pakket opgenomen vanwege de hoge kosten en het beperkt aantal vergunningen dat wordt verstrekt. De Vereniging Nederland-China biedt een compleet verzorgde reis aan door Bhutan en Sikkim van 18 dagen voor fl 7000. Dit jaar komt daar voor het eerst een budgetreis bij van 28 dagen, ook door Bhutan en Sikkim, inclusief trektocht van vijf dagen, die nog steeds fl 6000 kost. Twaalf dagen individueel kan ook, voor fl 4925. Een gids zal er altijd bij aanwezig zijn.

Een vliegticket naar India is tegenwoordig op een koopje te krijgen. Wie van daaruit echter door wil naar Bhutan, het koninkrijk dat verscholen ligt in het ongenaakbare Himalayagebergte, dient nog eens een slordige duizend gulden op tafel te leggen. Voor elke dag dat het verblijf in het land duurt, moet bovendien 200 dollar betaald worden. Maar dan is ook alles inbegrepen, behalve sterke drank en 'de vuile was'.

Jaarlijks ontvangt Bhutan, een land met circa 600 000 inwoners, niet meer dan een slordige 4 000 toeristen. “Iedereen is welkom”, zegt Om Pradhan, de Bhutanese minister die onder meer toerisme in zijn portefeuille heeft. “Als we het gevoel hebben dat het er te veel worden, verhogen we eenvoudig de tarieven.” Want Bhutan wil reizigers ontvangen, maar voor alles voorkomen dat de unieke natuur van het land wordt verwoest.

Reisbureaus klagen dat de Bhutanese overheid veel minder visa afgeeft dan het aantal aanvragen dat wordt ingediend. Feit is in elk geval dat het land tot op hoogte beschikt over een uitstekende infrastructuur voor toerisme, die maar zeer beperkt wordt gebruikt. De reiziger in het Zuid-Aziatische land moet, zeker buiten de piekmaanden maart-april en september-oktober, er niet verbaasd over zijn dat hij het hotel met slechts een enkele andere gast deelt.

Wie niet van de natuur houdt, heeft in Bhutan weinig te zoeken. Het is een land dat - zoals bijna elke inwoner nauwkeurig weet te melden - voor 72,5 procent met bossen is bedekt. Een slordige kwart van Bhutan geldt als natuurreservaat. In het land worden plant- en diersoorten gevonden die elders ter wereld niet of nauwelijks meer voorkomen. Om nog maar te zwijgen over Yeti, de Verschrikkelijke Sneeuwman, die volgens de legende in het oosten woont.

Bhutan is voor alles een land om te wandelen - met stevige bergschoenen. Wie het maken van een 'trekking' beschouwt als loutering door klautering, kan in Bhutan zijn ziel dompelen in de meest spectaculaire wandeltochten, varierend van 2,5 uur tot 27 dagen. De reiziger die voor dergelijke tochten komt, betaalt 'slechts' 120 dollar per dag. Ook voor hem of haar geldt dat Bhutanese gidsen steeds in de buurt zijn.

De inwoners zelf mogen zonder schriftelijke toestemming niet zomaar overal in het land komen. Het is in dat sombere licht weinig opvallend dat ook de buitenlandse bezoeker niet op elke plaats welkom is. Het officiële argument luidt doorgaans dat niet overal de voorzieningen voor toeristen al op een voldoende peil zijn gebracht. Daarnaast geldt eenvoudig dat de Bhutanese overheid niet elk deel van het mini-staatje toegankelijk wenst te maken.

“We kunnen mensen niet naar plekken brengen waar geen hotels zijn”, zegt Dago Beda, de directeur van het Bhutanese reisbureau Etho Metho ('rododendron - een plant waarvan in Bhutan minstens vijftig verschillende soorten voorkomen). Volgens haar moet het verblijf toch “enigszins comfortabel” kunnen zijn. Het is uitgesloten dat de bezoeker zelf een reis uitstippelt. Boekingen gebeuren via een reisbureau in het eigen land of in Bhutan.

Toerisme bestaat in het land pas sinds 1974, het kroningsjaar van de huidige koning, Jigme Singye Wangchuck. Voor de ceremonie was een apart gastenverblijf gebouwd. “Toen de dignitarissen vertrokken waren”, zegt Beda, “wisten we eigenlijk niet goed wat met het gebouw te doen.” Het werd het eerste hotel. Tot 1991 was het toerisme volledig in handen van de regering. De afgelopen vijf jaar is de particuliere sector opgekomen, al zijn de banden met de machthebbers nog altijd nauw.

Het fenomeen toerisme is als bijna alles in Bhutan nauw verbonden met het begrip 'duurzame' oftwel milieuvriendelijke ontwikkeling. Nederland en Bhutan kennen een verdrag waarvan ook het eco-toerisme een onderdeel vormt. “Speciale aandacht dient gegeven te worden aan de impact van toerisme op de lokale cultuur en levensstijl” staat in een verklaring die eind vorig jaar in het kader van het verdrag is uitgegeven. In Bhutan is dat geen loze frase.

Elke bezoeker van het land maakt deel uit van een groep. “Maar een groep kan ook uit een persoon bestaan”, zegt Dago Beda. In dat geval dient bovenop de 200 dollar per dag een toeslag van 40 dollar betaald te worden. Minister van toerisme Pradhan draait er niet omheen: het belangrijkste voordeel van het toerisme is voor Bhutan het binnenhalen van buitenlandse valuta.

Met die valuta kan de reiziger meer dan alleen in de bossen en bergen terecht. Bhutan beschikt over schitterende voorbeelden van boeddhistische architectuur, waarvan sommige honderden jaren oud zijn. Beroemd zijn vooral de 'dzongs', de centra van wereldlijke en religieuze macht, die overigens nog steeds volop in gebruik zijn. Een dzong is voor een buitenlander niet toegankelijk. Een volhardende bezoeker met even inventieve als gemoedelijke overredingskracht is echter niet bij voorbaat kansloos.

Een cynisch oordeel zou kunnen luiden dat Bhutan feitelijk niet veel te bieden heeft dat ook niet elders in enigerlei vorm te vinden is - en dan veel goedkoper. Toch is dat niet helemaal waar. De ervaring van Bhutan is een unieke, al was het maar omdat zo weinig mensen van buiten het land en de regio zelf het gebied bezoeken. De Bhutanezen mogen bovendien dan weinig buitenlanders tegenkomen, zij zijn even vriendelijk als slim en gastvrij.

Maar de meest bijzondere ervaring is wellicht te gast te zijn in een land dat nog maar 35 jaar geleden volstrekt van de buitenwereld was afgesloten. Dat gegeven confronteert de bezoeker hoe dan ook met de eigen, doorgaans Westerse geschiedenis. Een reis door het exotische Bhutan is typisch genoeg ook een reis door de normen en waarden van de eigen, ogenschijnlijk maar al te bekende cultuur. Een reis die veel vragen oproept en soms wonderlijk bescheiden stemt. Dat alles in de meest frisse lucht ter wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden