Het lab kan het verschil maken

Bionische mensen moeten het niet worden, maar topsporters hebben zeker baat bij steun van de wetenschap.

De wetenschappelijke kennis van nu had van Kamiel Maase en Peter Blangé betere sporters gemaakt. Voor de twee oud-topsporters is dat gegeven een van de drijfveren om de sporters van nu te ondersteunen op het gebied van wetenschap en innovatie. In hun pogingen de sportieve prestatiecurve van sporters te verbeteren, moet de mens centraal blijven staan. "We moeten niet een soort bionische mens gaan creëren", zegt Maase. "Ik zie niet uit naar Androïde Games."

Maase (44), oud-langeafstandsloper en driemaal actief op de Olympische Spelen, werkt sinds zeven jaar als manager Sports Science & Innovation op sportcentrum Papendal, met als opdracht bruggen te bouwen tussen wetenschap en sport. In 2014 vond Maase Blangé (51) bereid de functie van labmanager op zich te nemen op Papendal. In het Team NL Innovation Center houdt Blangé zich bezig met topsportmonitoring en innovatie.

"Ik vroeg mij eerst af wat ze met een niet-wetenschapper op Papendal moesten", zegt Blangé in een van de kantoren van NOC-NSF. "Ik ben wel een bèta-adept, maar in een andere richting. Maar ik heb wel de universiteit van de topsport doorlopen, eerst als sporter en daarna als coach.

"Ik vind het een heel interessante uitdaging om wetenschap, innovatie en sport met elkaar te verbinden. Vroeger was het alsof je een Chinees en een Nederlander met elkaar liet praten, maar dat is niet meer zo."

Contactgestoord

Toch is er nog wel een kloof, beamen Maase en Blangé. Een kloof tussen 'contactgestoorde professoren en contactgestoorde coaches'. "De mensen die op dit werkterrein actief zijn, moeten een soort duizendpoot zijn", zegt Blangé. "Ze moeten communicatief, maar ook empathisch heel sterk zijn. Coaches en topsporters zijn gepassioneerde, maar ook eigenwijze en koppige mensen." Maase vult aan: "Wetenschappers zijn ook gepassioneerd en zien hun weg vaak als de beste."

Om de kloof te overbruggen, werkt NOC-NSF met zogenaamde embedded scientists. Zij zijn de wetenschappelijk opgeleide mensen met hun voeten in de klei, zij moeten beide partijen bij elkaar brengen.

Maase: "Waar mijn werk nu op drijft, is het inbedden van de wetenschap in de topsportprogramma's. Dat heb ik mijn actieve carrière gemist. Een embedded scientist aan de rand van het zwembad of langs de atletiekbaan, dat had je vijftien jaar geleden niet. Af en toe hoorde je iets van een goeroe, maar je wist niet of hij of zij de beste expert was."

Acht jaar geleden werden door Innosport NL in het hele land Field Labs opgezet. Die Labs hebben onder meer een loketfunctie waar coaches kunnen aankloppen als zij een idee tot werkelijkheid willen maken. Een manager gaat dan kijken of het idee kansrijk is. Ook bij het initiatief Topsport Topics kunnen coaches vragen stellen, waarmee iemand aan de slag gaat.

De eerste horde

Een voorbeeld. Maase: "Een coach van een meerkamper vroeg zich af of zijn pupil de eerste horde niet in acht, maar in zeven passen zou kunnen nemen. Dat vergt nogal wat, je moet fysiek sterker worden en je gaat technisch anders lopen. We hebben uitgezocht of dat voor deze atleet haalbaar was. De conclusie was dat het bij deze atleet waarschijnlijk niet ging lukken. Dan gaan we daar geen energie in steken. Dat is een mooi voorbeeld van praktische wetenschap."

Maase en Blangé benadrukken dat het allemaal draait om de atleet. Hij of zij moet zich goed voelen bij en het belang inzien van de door wetenschappers geleverde ondersteuning. En ook weten Maase en Blangé hoe moeilijk meetbaar de invloed van de wetenschap is op de sportieve prestaties. "Je zult ons niet horen zeggen dat goede prestaties straks in Rio komen door dit of dat", zegt Maase. "Maar het gaat om de details. De marges tussen goud en brons worden steeds kleiner."

Blangé: "Er zijn hier veel tegeltjeswijsheden en ik hanteer ze ook altijd graag: je kunt pas iets verbeteren als je het kan meten. Een loze kreet als 'voor mijn gevoel heb ik lekker gespeeld', daarin moet je je wel iets verder verdiepen. Inmiddels zijn we bezig met een team van wetenschappers op het gebied van fysiologie, biomechanica, talentontwikkeling, visual skills en voeding. Het is een prachtig elitegezelschap dat een bijdrage levert aan de ondersteuning van de Nederlandse topsportprogramma's."

Plakkertje

Wetenschap en innovatie zijn inmiddels onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er worden steeds grotere stappen gemaakt en waar leiden die stappen toe?

Blangé: "Coaches die twintig jaar geleden riepen 'weg met die rompslomp', worden nu uitgelachen. En over twintig jaar kijken wij op deze tijd terug als het stenen tijdperk. Daar ben ik van overtuigd. We gaan een tijd meemaken dat iedere atleet een plakkertje opkrijgt en dat we alles weten. Denk aan nanotechnologie en wat daar allemaal mee kan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden