Het kwartetten met ministersposten is begonnen

Halbe Zijlstra, Jeanine Hennis, Mark Rutte, Klaas Dijkhoff en Eric Wiebes tijdens het voorjaarscongres van de VVD in congrescentrum Papendal. Beeld ANP

Nu het regeerakkoord er ligt, spelen Binnenhofkijkers hun traditionele logica-spelletje: als Wiebes Economische Zaken krijgt, dan is Binnenlandse Zaken voor D66...

Mark Rutte versprak zich, vorige week in Etten-Leur. “Dus er komt geen aparte minister voor landbouw?”, vroeg iemand hem. Rutte, ad rem: “Jawel.”

Toen, zich realiserend dat hij iets had verklapt dat nog niet verklapt mocht worden, herstelde hij: “Tenminste: daar zijn we nog niet helemaal uit.”

Het publiek wist genoeg: er komt in het komende kabinet dus wèl een minister voor landbouw. De vraag die nu in Den Haag speelt is welke CDA'er dat zal worden, want deze week zijn de vier formerende politieke partijen kandidaten aan het zoeken voor de posten die zij in de formatie hebben binnengehaald. Dat het CDA landbouw krijgt, lijkt net zo zeker als dat een D66'er onderwijs zal gaan doen.

Maar wie? Namen genoeg, maar zekerheden minder. Soms lekt er eens iets, zoals dat CDA-senator Wopke Hoekstra minister van financiën gaat worden. Na weken van geruchten meldde het Financieele Dagblad dat afgelopen weekend met zekerheid. De krant had uit één bron vernomen dat het CDA de post financiën had bemachtigd en uit een andere dat Hoekstra in de race is voor een zware ministerspost.

Zo werd Wopke Hoekstra de eerste naam op ieder lijstje van mensen die van wedden op ministersposten hun vrijetijdsbesteding hebben gemaakt.

Denksport

Die mensen spelen met één zo’n naam dan een spel dat lijkt op een Denksport Logikwis, zo’n spel waarmee via deduceren en elimineren steeds verder duidelijk wordt wie waar kans maakt. Als bijvoorbeeld het CDA Financiën krijgt en de VVD de premier levert, dan blijven er in het zogenoemde ‘kernkabinet’ nog vier posten over: Binnenlandse Zaken, Economische Zaken, Sociale Zaken en Volksgezondheid. Die zes ministeries, de zwaarste en belangrijkste, heten ook wel de ‘zeshoek’.

Uit het eindverslag van informateur Gerrit Zalm werd duidelijk dat de VVD zes ministers mag leveren, het CDA en D66 ieder vier en de ChristenUnie twee. Iedere partij zal minstens één minister in het kernkabinet willen. Dat maakt vooral de verdeling van de laatste twee posten ingewikkeld. Je zou immers kunnen denken: iedere partij één ministerie, de VVD één extra omdat-ie de grootste is, maar wie krijgt dan het laatste departement? D66 en CDA zijn even groot.

Duoministers

Op dat probleem bedachten de vier partijen iets nieuws: duoministers. Op twee of misschien zelfs drie ministeries in het kernkabinet zullen twee ministers komen, zo werd vorige week duidelijk. In het kernkabinet zal het ministerie van Volksgezondheid één minister krijgen voor langdurige zorg, een tweede die over de curatieve zorg gaat.

Voor twee andere departementen werden maandag met bepaalde zekerheid namen genoemd. Eric Wiebes, nu VVD-staatssecretaris van Financiën met een nogal onliberaal strenge visie op milieu, wordt de komende kabinetsperiode minister van Economische Zaken en Klimaat. En Halbe Zijlstra, nu VVD-fractievoorzitter, krijgt Buitenlandse Zaken.

Dat laatste zorgde even voor wat gum- en kraswerk in de Logikwis-lijstjes van de Binnenhof-tuurders. Halbe Zijlstra hadden ze immers al sinds 2016 op Sociale Zaken ingevuld: sinds hij op Radio 1 zei: “de plek van Lodewijk Asscher zou mij zeker liggen.” Maar nu de ChristenUnie ook meeregeert, is ‘Carola Schouten’ op Sociale Zaken ingevuld.

De potloden komen weer achter de oren vandaan. Wat is logisch? Als Schouten SZW krijgt en Wiebes EZ, dan gaat BZK waarschijnlijk naar D66. Eén Volksgezondheid-minister zal een CDA'er zijn. Namen zijn nog niet genoemd.

Overigens zijn de ministeries met twee ministers een echte noviteit. Het zijn twee echte ministers, werd al wel bekend. De begrotingen van de departementen worden gesplitst en iedere minister krijgt een eigen ambtelijke staf.

In de Logikwis van nu staan vier namen ingevuld, vier partijen. Nog acht vakjes zijn blanco of met potlood ingevuld. Maar zoals het altijd gaat in Den Haag: vul niets in met pen, alles kan altijd veranderen. Dat maakt voortijdige publicaties over kabinetsposten precair. Nog altijd lacht men in Den Haag om de ene publicatie van RTL Nieuws uit mei, waarin de verdeling van de ministersposten tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks werd bekendgemaakt. “GroenLinks krijgt milieu en ontwikkelingssamenwerking”, wist de zender toen zeker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden