Het KNMI is jarig. Daarom een tocht langs tien musea die in het teken staan van het weer, en alles wat daarmee te maken heeft.

Het KNMI weet niets van het weer, vinden veel Nederlanders. Honderdvijftig jaar nadat Christophorus Buys Ballot het Koninklijk Nederlands Meterorologisch Instituut in het leven riep, is er bijna geen (dagelijks) gespreksonderwerp dat zoveel beroering wekt als het weer. Vooral wanneer ze er in De Bilt weer eens 'naast zitten'.

Het weer is ook de enige wetenschap die dagelijks de voorpagina van de kranten en het nieuws op radio en televisie haalt. Opvallend daarbij is dat het publiek min of meer voor deskundig wordt aangezien: er wordt zonder enige uitleg gesproken over hogedrukgebieden, depressies of kwikstanden, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is.

Weerkunde, schrijft directeur G. Veeneman van het Leidse Museum Boerhaave in het boekje 'Uit de lucht gegrepen' over de meteorologie in Nederland, is de meest democratische van alle natuurwetenschappen.

Om het jarige KNMI te feliciteren met haar 150-jarig bestaan, gaan we de dienst hier niet bestoken met missers als een te late of te vroege alarmering voor sneeuw of windhozen en wrijven we ze geen zonververwachting in die een plensbui werd. Daar is trouwens niet genoeg ruimte voor. We raden liever al die huis-, tuin- en keukenmeteorologen aan hun kennis van de weerkunde nòg verder uit te breiden in een van die musea die aandacht aan het weer besteden. Daar zijn er trouwens ook veel van.

1 In het Boerhave Museum in Leiden is tot 8 maart een tentoonstelling 'Uit de lucht gegrepen', waarin de invloed van het weer op de mens én de reactie van de mens op het weer te zien is. De bezoeker krijgt antwoord op de vraag: waarom regent het, waarom is het zo koud of waarom waait het zo hard? En er is veel aandacht voor de vraag: wat voor weer wordt het morgen? Er is historische apparatuur zoals Fahrenheits eigen thermometer (1718), meters van luchtvochtigheid, zonnestraling of windsnelheid, maar ook een weer-of donderglas en moderne satellietbeelden.

Boerhave Museum, Lange St. Agnietenstraat 20, Leiden. Open: di t/m za 10-17 u, zo 12-17 u

2 Eind 18-de eeuw richtte wolkammer Eise Eisinga in Franeker zijn woonkamer in als planetarium om de mensen te laten zien wat er in werkelijkheid aan de hemel gebeurde. Zijn huis is nu museum, de inrichting is authentiek. Naast antieke instrumenten zijn er wisselexposities over astronomie en ruimteonderzoek.

Eise Eisinga Planetarium, Eisingastraat 3, Franeker. Open: di t/m za 10-17 u, zo 13-17 u, van 1/4-31/10 ook ma 13-17 u

3 Ballonnen en luchtschepen zijn sterk afhankelijk van het weer. Dat is te zien in het Ballon- en Luchtscheepvaartmuseum Zep/allon in Lelystad. Foto's, boeken en andere objecten vertellen het verhaal van deze tak van de luchtvaart sinds 1783. De ramp met de Hindenburg krijgt aandacht en de stand van zaken met de nieuwe airships wordt toegelicht.

Ballon- en luchtscheepvaartmuseum Zep/allon, Karperweg 12, Lelystad. Open: wo t/m zo 10-17 u, schoolvakanties ook ma en di 10-17 u.

4 In Enkhuizen is een museum gewijd aan de Enkhuizer Almanak, waarin traditiegetrouw veel aandacht is voor het weer. Werden de weersvoorspellingen in de 16de eeuw gedaan aan de hand van de stand van planeten, nu zijn ze gebaseerd op de theorie van de 'omkeerdagen' van amateur-meteoroloog Chr. Nell. Waarnemers van de Almanak houden de verzameling weergegevens bij en verwerken die in nieuwe voorspellingen.

Enkhuizer Almanak Museum, Havenweg 3A, Enkhuizen. Open: vanaf 11 u.

5 De Sterrenwacht in het Overijsselse Lattrop heeft een permamente tentoonstelling over het weer in al zijn facetten. Verder staan in het 'kijkerpark' zes telescopen, er zijn diavoorstellingen en films over ruimtevaart en sterrenwacht. Daarnaast heeft het museum een Sterrentuin.

Sterrenwacht, Frensdorferweg 22, Lattrop. open: di t/m zo 14-17 u, vr 20-22 u.

6 Het Schelpenmuseum in het Zeeuwse Zaamslag herbergt een uitgebreide privé-verzameling van schelpen, zeesterren, zeeëgels, krabben, koralen, fossielen, gesteenten en mineralen. Ook is het butskop-skelet uit 1757 te zien, beter bekend als het Ondier uit het Hellegat.

Schelpenmuseum, Plein 3, Zaamslag. Open: vr 13-17 u 18-21 u, za 9-12 u 13-17 u.

7 Het Natuurmuseum in Rotterdam heeft geregeld wisselexposities over natuur en milieu. In de vaste tentoonstelling zijn natuurhistorische objecten zoals vogels, vlinders, schelpen en fossielen te zien.

Natuurmuseum, Westzeedijk 345, Rotterdam. open: di t/m za 10-17, zo 11-17 u.

8 Waterland Neeltje Jans laat zien hoe de mens 2000 jaar worstelde met de elementen. Veel aandacht voor de watersnoodramp van 1953, de Deltawerken en de oosterscheldewerken. Verder kan de stormvloedkering van binnen worden bekeken.

Waterland Neeltje Jans, Burgh-Haamstede. Open: apr t/m okt ma t/m zo 10-17.30 u, nov t/m mrt wo t/m zo 10-17 u.

9 Het Haagse Museon, waarin populair-wetenschappelijke onderwerpen worden belicht, heeft onder meer een klimaatshow. er zijn computerprogramma's, diapresentaties en videofilms.

Museon, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Open: di t/m zo 10-17 u, schoolvakanties ook ma 11-17 u.

10 In Stoomgemaal Mastenbroek uit 1856, dat nog enkele dagen per jaar in bedrijf is, krijgt men een beeld van de waterhuishouding van 150 jaar geleden.

Stoomgemaal Mastenbroek, Kamperzeedijk 5, Genemuiden. open: op aanvraag (tel. 038-4774229).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden