Het kleine verdriet van België

Griet Op de Beeck zoemt in vijftien verhalen in op de tristesse van gewone mensen

De Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck (1973) was met haar (tweede) roman 'Kom hier dat ik u kus' een van de revelaties van het vorig seizoen. Het werd bij DWDD verkozen tot Boek van de Maand en kreeg daardoor opeens een groot Nederlands lezerspubliek, meer dan 200.000 exemplaren gingen over de toonbank. Je snapt het succes wel, het is goed geschreven en herkenbaar realisme over het kleine maar daarom niet minder aangrijpende wel en vooral wee van een Vlaams gezin waarvan de beschadigde hoofdpersoon Mona tenslotte niet toevallig dramaturge wordt.

Je hebt soms het gevoel dat de Vlaamse literatuur uiteenvalt in een welbespraakte sappige tak waarvan schrijvers als Dimitri Verhulst en Christophe Vekeman de vertegenwoordigers zijn, en een hermetisch-experimentele tak met Peter Verhelst (zie L&G p. 22) als voorman. Met Griet Op de Beeck begaat ze een soort middenweg, geen overdreven pathetiek maar ook geen duistere ontwrichting: alles helder, klaar en uit het leven gegrepen.

Op de Beecks derde boek 'Gij nu', alweer zo'n Vlaams klinkende titel, is een bundel met vijftien korte verhalen, over de tristesse van gewone mensen: een verpleger die niet langer tegen zijn werk met stervende kinderen kan; een vrouw die op een feestje op een wc verzeild raakt waar een drol in ligt die ze niet weg weet te spoelen; een jonge vrouw die vol walging naast een enorm dikke man in een vliegtuig belandt waar ze na een ernstige turbulentie toch nader tot elkaar komen; een ADHDjongetje dat vergeefs op zijn moeder wacht; een meisje dat denkt dat ze de schuld krijgt van de dood van haar broertje en van huis wegloopt om bij haar oma te gaan wonen.

Soms hebben de verhalen wat scherpere randjes, zoals in het geval van de bejaarde man die tijdens een cruise met zijn vrouw een vermeende rivaal overboord slaat, of dat over het meisje dat zichzelf voor een auto gooit.

Titels hebben de afzonderlijke verhalen niet, wel motto's, ten teken dat dat ze eigenlijk allemaal bij elkaar horen: het verdriet van België maar dan in alle mogelijke huiskamers.

Net als in haar roman 'Kom hier dat ik u kus' beschrijft Griet Op de Beeck de gebeurtenissen steeds in fasen, drie of vier korte paragraafjes, waardoor er ondanks de beperkte lengte toch steeds een soort dramatische ontwikkeling zichtbaar wordt. Haar stijl herinnert sterk aan die van de Amerikaanse meesterverteller John Cheever, specialist in korte verhalen waarin hij de achterkant van de Amerikaanse maatschappij in beeld brengt. Zeker, je proeft de Vlaamse achtergrond van haar personages, maar in wezen zijn het toch universele geschiedenissen over menselijk ongemak.

Neem het verhaal van de jonge vrouw en de dikke vliegtuigpassagier. Je krijgt hun beider gedachten te lezen, de walging van de jonge vrouw, de zelfhaat van de dikke man, beiden eindigend in een gezamenlijke hysterische lachbui omdat ze de bijna-vliegramp hebben overleefd. Of de vrouw die wanhopig probeert de enorme drol door te spoelen (er komen nogal wat wc-scènes voor in deze bundel!) en die zich aldoende steeds verder in de nesten werkt. Je kunt je er van alles bij voorstellen.

En steeds weet Op de Beeck met haar beschrijvingen iets diepers te suggereren dan ze eigenlijk schrijft, zoals over deze man met last van zijn darmen: "Hij hield van de lente, alles jong en fris en nieuw. Het beginnen van de dingen, dat was toch vaak het mooist. Hij nam een slok, en likte het schuim van zijn bovenlip. Misschien had hij die tweede wafel toch beter niet gegeten. Hij greep naar zijn maag, al wist hij niet zeker of het ongemak wel daarvandaan kwam. Hij liet een ferme boer, dat luchtte op, enigszins toch."

Het gros van Op de Beecks verhalen begint neutraal, maar eindigt verdrietig; dat is wel het nadeel van dit soort verhalen, dat ze in zekere zin voorspelbaar zijn. Maar hun gebrek aan ironie en pathetiek is verfrissend en ze geven een doorkijkje van alledaags Vlaanderen dat net zo goed bij ons om de hoek had kunnen plaatsvinden. Dit soort verhalen moet het hebben van kleine dramatiek die iedereen herkent. Griet Op de Beeck weet precies hoe ze dat in beeld moet brengen.

Griet Op de Beeck: Gij nu Prometheus; 290 blz. euro 19,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden