Het kistje van koningin Wilhelmina

Televisiekijkend Nederland moet nog tot het late najaar van 1997 geduld hebben om van de bizarre avonturen van prins Alexander, de derde zoon van koning Willem de Derde en koningin Sophie, te kunnen smullen. De opnamen voor deze achtdelige dramaserie zijn in volle gang. Zondag was het Zeister slot het decor voor een groot hoffeest. 'Wij Alexander' is geschreven door Tomas Ross. Rimko Haanstra regisseert het miljoenenproject. Hoeveel geld er mee gemoeid is wil de KRO niet kwijt omdat, zo was zondag het commentaar, 'niemand' er gelukkiger van zou worden als dat bekend zou worden gemaakt.

Tomas Ross heeft als detectiveschrijver zijn fantasie de vrije loop gelaten. Het verhaal begint op 30 april 1909, de dag van Juliana's geboorte. Dat is 24 jaar nadat Alexander aan tyfus overleed, als dat laatste tenminste waar is. Ross trekt dat in twijfel en laat in een kliniek voor geestelijk gestoorden een man opduiken die beweert de verdonkeremaande kroonprins te zijn. Vandaar wordt de kijker meegevoerd naar het verleden en ook enigszins naar de toekomst. Door de serie loopt het spannende verhaal van een kistje met waardevolle familiedocumenten dat koningin Emma na de dood van haar stiefzoon bij zijn secretaris voor de tijd van veertig jaar in bewaring zou hebben gegeven. Via de kleinzoon van die vroegere secretaris, de heer Van Dijck in Zeist, kwam dat verhaal zeventien jaar geleden in de openbaarheid. Het werd gepubliceerd in het enige boek dat tot nu toe aan Alexander is gewijd: 'Alexander, de vergeten kroonprins'; iets waarvan Van Dijck later zo'n spijt had dat hij liet weten, aan niemand ooit nog iets over dit familiegeheim te zullen vertellen. Hij heeft zich daar, zoals hij onlangs nog liet weten, strikt aan gehouden. Het ligt voor hem nog steeds erg gevoelig omdat het alles te maken heeft met een verhouding die de latere koning Willem de Tweede had met zijn betovergrootmoeder, het hofnaaistertje Dorothea van Dijck. De uit die romance in 1825 geboren zoon werd de vader van de secretaris van prins Alexander.

Volgens Tomas Ross is Van Dijck op zijn beslissing dat zijn mond is verzegeld teruggekomen. Ross: “Een paar jaar geleden heeft hij aan een medewerker van mij tot in details onthullingen gedaan over dat geheimzinnige kistje. Die medewerker heeft daar in aanwezigheid van de heer Van Dijck uitvoerig aantekeningen van gemaakt. Dus hij kon weten dat we daar iets mee zouden gaan doen. Waarschijnlijk won Van Dijcks ijdelheid het van de beslissing er voortaan over te zwijgen. Voor mijn serie was het een prachtig item. Dat kistje maakt het echt spannend.”

Ross heeft er wel een eigen draai aan gegeven. Hij vertelde zondag in het Zeister slot dat Van Dijcks vader op een voorjaarsdag in 1924 naar Het Loo ging en zich daar bij de paleispoort meldde met het door prins Alexander in eigen persoon handgesneden kistje. Koningin Wilhelmina zou er zo tuk op zijn geweest dat ze hem meteen duizend gulden in de hand liet stoppen, zo blij was ze dat die papieren, die een tijdbom onder de troon zouden kunnen worden, niet in handen van onbevoegden terecht waren gekomen. Dat bedrag van duizend gulden heeft koningin Wilhelmina inderdaad aan de vader van Van Dijck betaalt via de toenmalige directeur van het Koninklijk huisarchief, professor dr. F. J. L. Krümer.

Dat voor die tijd indrukwekkende geldbedrag was echter niet voor het kistje met de papieren. Die kwamen koningin Wilhelmina toe, volgens de afspraak die koningin Emma met de familie Van Dijck maakte. Zij tastte zo diep in de beurs voor andere bijgevoegde documenten, die de Van Dijcks later zelf in handen hadden gekregen. Het ware verhaal is dat Wilhelmina het kistje, met dank voor de goede zorgen daaraan gedurende veertig jaar besteed, leeg terugstuurde. Een paar dagen na de ontvangst van de papieren gaf zij een van de medewerkers van het koninklijk huisarchief opdracht een flinke partij documenten in de daar aanwezige potkachel te verbranden. Over welke documenten dat ging laat zich raden. De huidige generatie Van Dijck weet er niets over te melden. Tomas Ross laat Wilhelmina een vuurtje stoken in de bossen van Het Loo waarin zij zonder enige gewetenswroeging de aangekochte papieren in vlammen doet opgaan. Het geheim van de inhoud van die documenten heeft zij meegenomen in haar graf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden