Het kan nog kleiner dan een quark

Van onze redactie wetenschap AMSTERDAM - Quarks, volgens de huidige inzichten van de natuurkunde de kleinste bouwstenen van de materie, zijn misschien deelbaar. Amerikaanse natuurkundigen hebben hun collega's opgeschrikt met een proef waaruit zou blijken dat deze deeltjes zelf ook weer uit nòg kleinere deeltjes bestaan.

De onderzoekers, van het Fermi national accelerators laboratory in Batavia, Illinois, melden dit vandaag in het Science. Zij leggen daarmee een bijl, zeg maar, in de búúrt van de wortels van een van de meest fundamentele modellen in de natuurkunde.

Dit model, het Standaardmodel, stelt dat protonen en neutronen, de bouwstenen van de kernen van de atomen, op hun beurt bestaan uit nog kleinere deeltjes: quarks. Er zijn er zes, het laatste - het 'topquark' - werd nog geen jaar geleden voor het eerst waargenomen. Een mijlpaal heette dat onder natuurkundigen: het Standaardmodel was 'compleet'.

De Amerikanen voerden proeven uit waarbij zij protonen met hoge snelheden lieten botsen. Vrijkomende quarks reageerden daarbij op een andere manier op elkaar dan verwacht. Volgens de onderzoekers zou dit erop kunnen duiden dat de quarks zelf niet 'elementair' zijn, maar een kern hebben. Die kern zou uit nog weer kleinere, tot nu toe onbekende deeltjes bestaan.

De betrokken onderzoekers maakten hun bevindingen niet, zoals gebruikelijk, bekend in een wetenschappelijk artikel. Zij worden door redacteuren van Science geciteerd. Het artikel zelf hebben zij enkele weken geleden aangeboden aan Physical Review Letters, het belangrijkste tijdschrift in de natuurkunde.

De redactie van Phys. Rev., zoals dit tijdschrift doorgaans wordt genoemd, moet nog over plaatsing beslissen. Toch is er geen natuurkundige die de berichten uit Batavia niet serieus neemt. Het Fermi national accelerator laboratory staat bekend als een zeer gerenommeerd instituut - het waren onderzoekers van dit laboratorium die het topquark ontdekten. Wel wordt er al van verschillende kanten op gewezen dat het bij dit soort proeven zelden om rechtstreekse observaties gaat. Het bestaan en het gedrag van de bestudeerde deeltjes worden afgeleid uit de waarnemingen. En dat zou ruimte laten voor verschillende interpretaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden