'Het kan niet zo zijn dat je het recht motiveert vanuit politieke overwegingen' Recht

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Hala Naoum Nehme, politicoloog, over Obama's verdediging van een interventie in Syrië

Waar een oorlog ter plekke zorgt voor bloedvergieten daar zorgt deze in de rest van de wereld voor ongemak. Bij ons in de hockeykantine hoorde ik laatst: "Het is natuurlijk een primitieve gewoonte, maar ja, het gebeurt nog wel." Zo zie je maar: als een beschaving het eenmaal tot een behoorlijk rechtssysteem heeft geschopt dan verwachten we van onrecht dat het langzaam uitsterft en dat macht een overbodige luxe wordt.

Zo wees politicologe Hala Naoum Nehme vorige week zondag in het televisieprogramma 'Buitenhof' Obama's voornemen voor een militaire interventie in Syrië af met de woorden: "Het gaat erom of dit volgens het internationaal recht toegestaan is. En het kan niet zo zijn dat je het recht motiveert vanuit politieke overwegingen."

Eerst maar weer een kleine retorische aanwijzing. Zodra iemand een uitspraak begint met 'het kan niet zo zijn dat' weet je twee dingen zeker: dat wat 'niet zo kan zijn' allang zo is, en dat je iemand met een verblindend idealisme tegenover je hebt.

Wijlen de grootvader van mijn vrouw zei dan altijd: wat niet kan is nog nooit gebeurd. Dat is niet alleen een handige tegenwerping in de discussie, de realiteitszin ervan geeft het denken ook meteen een voorprong. Het kijkt namelijk verder dan waaraan we gewend zijn.

En waaraan zijn we gewend? Aan een goed functionerend rechtssysteem, waarin we zonder een pistool op ons hoofd onze boetes voor te hard rijden betalen. En waarin we ons kunnen verzekeren tegen diefstal.

Kortom, van de macht achter het rechtssysteem vernemen we doorgaans niet veel. Maar zoals een natuurwet als de zwaartekracht ook alleen maar onder beperkte omstandigheden waar is, zo geldt voor mensenrechten op wereldschaal uiteindelijk ook alleen het recht van de sterkste.

"Bij de daden van mensen", schreef Machiavelli in de zestiende eeuw, "die de hoogste macht uitoefenen - in welk geval er geen rechtbank is waarbij men kan protesteren - kijkt men altijd naar het uiteindelijke resultaat." En daarom heeft macht altijd het laatste woord. Want aan je gelijk heb je niets als je het niet krijgt.

Dat dat ook in onze aangeharkte wereld geldt, merkte ik weer toen ik laatst verontwaardigd "Hé!" riep naar een scooter van links die voorrang nam. De man remde en dreigde: "Rot op met je mensenrechten, ik heb al genoeg aan m'n hoofd."

Daar stond ik dan, in m'n recht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden