Het kalifaat kan alleen nog krimpen

Een foto die afgelopen weekend werd genomen van het zwaar getroffen Mosul. Beeld REUTERS

Het einde van Islamitische Staat nadert in Syrië en Irak. Waar kunnen de aangeslagen jihadisten nog heen?

Wat IS gaat doen, weet niemand. Onvoorspelbaarheid is immers zijn belangrijkste handelsmerk. Bovendien zijn er geen journalisten in IS-gebied (wel aan de randen), de leiders geven geen interviews en hun monologen zijn de laatste tijd in frequentie verminderd.

Eén oorzaak is dat velen van hen zijn omgebracht, zoals op 30 augustus vorig jaar IS-woordvoerder Abu Mohammad al-Adnani overkwam (zijn liquidatie is door IS bevestigd). Het Russische ministerie van defensie stelde op 16 juni dat ook IS-leider Abu Bakr al-Bagdadi is geliquideerd, maar hiervoor zijn nog geen bewijzen geleverd. Het blijft dus gissen wat IS gaat doen, en welke leiders nog leven.

Strijders van Islamitische Staat op archiefbeeld Beeld ap

Betrouwbare cijfers over het precieze aantal strijders zijn er evenmin, net als die over het aantal doden: alle betrokken partijen goochelen met cijfers. De CIA meende eind 2014 bijvoorbeeld dat de beweging tussen de 20.000 en 31.500 strijders telde. Een jaar later zouden volgens het Pentagon minstens 20.000 van hen zijn gedood (daarbij zouden in totaal slechts twee burgers zijn omgekomen), terwijl de beweging nog springlevend was. De Amerikaanse gepensioneerde viersterrengeneraal, Jack Keane, reageerde in december 2015 in deze krant op de cijfers: “Ik weet niet waarom we zulke dingen claimen. We deden dat ook in de Vietnamoorlog, en het leidt er alleen maar toe dat we onze geloofwaardigheid verliezen.”

Het staat wel vast dat IS veel gebied kwijt is en fysiek verzwakt. Uit het hevige verzet waar de Iraakse troepen op stuitten in Mosul, valt op te maken dat zich duizenden IS-strijders in de stad moeten hebben bevonden. Uit het feit dat het verzet compleet is gebroken, kan weer worden opgemaakt dat IS honderden, zo niet duizenden strijders moet hebben verloren.

IS-strijders wijken uit

De jihadisten hebben weinig vluchtmogelijkheden in Syrië en Irak, noch kunnen zij langer rekenen op de aanvoer van nieuwe rekruten. Dit komt vooral doordat het kalifaat niet meer aan Turkije of aan het gebied van de Syrische rebellen grenst. Het overgrote deel van alle buitenlandse IS-strijders kwam namelijk via Turkije Syrië binnen. Daarnaast liepen in de voorgaande jaren veel rebellen over naar IS. Nu IS zowel van de rebellen als van Turkije is afgesneden, kan de beweging nog slechts krimpen, althans in Syrië en Irak.

Tekst loopt door onder afbeelding

Een aanhanger van Islamitische Staat met de vlag van IS Beeld ANP

Tegenwoordig grenst het kalifaat aan zijn grootste vijanden: in Syrië aan de Syrische Koerden en het Syrische regime, in Irak aan de Iraakse strijdkrachten en de Iraakse Koerden.

Nu het kalifaat is gekrompen, verschuift ook zijn kloppend hart. IS-strijders wijken uit naar Oost-Syrië en West-Irak, waaronder de stad Mayadeen. Die is relatief veilig voor de terreurbeweging: de Syrische Koerden bevinden zich op zo’n 60 kilometer, het Syrische regime op zo’n 80 (de enclave in Deir Ezzor niet meegerekend) en de Irakezen zullen er niet snel komen. De VS voeren er wel geregeld luchtaanvallen uit, maar die zijn niet levensbedreigend voor IS.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden