Het kabinet versnelt plannen tegen luchtvervuiling na uitspraak rechter

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het demissionair kabinet gaat zijn plannen versnellen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Het is een reactie op een uitspraak van de rechter, die vanmorgen oordeelde dat de Nederlandse staat meer moet doen tegen luchtvervuiling. Maar lucht blijft ziekmakend, ook nu Nederland zich aan de normen moet houden.

"Schone lucht is van levensbelang. Daarom gaan we onze inzet samen met de regio's waar de problemen zijn, versnellen en nog concreter maken", aldus staatssecretaris Sharon Dijksma van milieu in een reactie. "Dit plan wordt een aanvulling op bestaande maatregelen die betrokken gemeenten en provincies al onverminderd nemen voor het aanpakken van knelpunten". Deze knelpunten zijn onder meer enkele drukke binnensteden en een aantal regio's met veel veehouderijen. De Nederlandse Staat zal niet in hoger beroep gaan.

Vanmorgen deed de rechtbank in Den Haag uitspraak in het kort geding van Milieudefensie tegen de staat. Op circa 150 meetpunten worden de normen voor fijnstof dan wel stikstofdioxide overschreden. Milieudefensie eiste met succes dat de staat zich aan de Europese regels gaat houden. Dat doet ze vooruitlopend op de bodemprocedure die ze heeft aangespannen, voor het recht op schone lucht. Die bodemprocedure gaat ook door, meldt Milieudefensie. De organisatie hoopt de algehele eisen aan luchtkwaliteit daarin verder omhoog te krijgen.

Ook al dwingt de rechter de staat nu om zich 'op de kortst mogelijke termijn' aan de Europese normen te houden voor schone lucht, dan nog blijft de lucht zó verontreinigd dat die schadelijk is voor de gezondheid. Hoe kan dat?

O zeker, verwacht longarts Jos Rooijakkers, íets gaan mensen met hart- en longproblemen er wel op vooruit omdat Nederland met de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide voortaan binnen de Europese grenzen moet blijven. Maar veel hebben ze er niet aan. "Het is te vergelijken met een roker die van twee pakjes naar één pakje per dag gaat", schat Rooijakkers, voorzitter van het Nederlands kenniscentrum arbeid en longaandoeningen.

Minimale effecten

Hoeveel winst de ‘doorbraak’ van vandaag voor de gezondheid precies gaat opleveren is niet te zeggen. Vaststaat dat de effecten minimaal zijn. Nu sterven er jaarlijks circa 16.000 mensen vroegtijdig door verontreinigde lucht. De Gezondheidsraad stelde al vorig jaar dat 'zelfs meer dan 99,9 procent van de ziektelast' optreedt bij concentraties die bínnen de Europese richtlijnen vallen. "Dat betekent dat het louter voldoen aan wettelijke normen slechts een minimale bijdrage levert aan het terugdringen van de ziektelast", aldus de Gezondheidsraad.

De Europese normen bieden, met andere woorden, onvoldoende bescherming voor mensen met een kwetsbare gezondheid. En voor kinderen: de groei van de longen wordt door luchtverontreiniging iets geremd, zegt longarts Rooijakkers. "Maar we weten niet hoe laag de normen precies moeten gaan voor optimale bescherming", zegt Rooijakkers. Hij heeft er wel begrip voor dat naast gezondheid, economische overwegingen de normen bepalen. "Maar er is zeker werk te doen om tot een aanvaardbaar compromis te komen. We kunnen niet zeggen dat we nu op de goede weg zitten."

Dat is nog mild uitgedrukt, vindt Milieudefensie. Woordvoerster Anne Knol noemt de Europese normen 'sowieso te slap'. Het tegengaan van de overschrijdingen is daarom voor Milieudefensie een eerste stap. Veel meer voelt ze voor algemene maatregelen, die de luchtkwaliteit over de hele linie verbeteren, in plaats van alleen op de knelpunten.

De Gezondheidsraad heeft eerder al geconcludeerd dat gezondheid een grotere rol moet spelen bij het bepalen van de normen voor de luchtkwaliteit. Op verzoek van het kabinet is de Gezondheidsraad bezig met een nieuw advies over de mogelijkheid gezondheidswinst te boeken als de lucht schoner wordt dan van Europa moet.

Lees ook:

Europese Commissie waarschuwt: kwaliteit Nederlandse lucht 'zorgelijk'

Milieudefensie daagt de staat om schone lucht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden