Het kabinet remt, de Kamer geeft gas

Initiatiefwetten | Met de verkiezingen in zicht dienen Kamerleden het ene na het andere wetsvoorstel in. Het record uit 2006 is bijna verbroken.

Vera Bergkamp glunderde. "Dit is een doorbraak", sprak het D66-Tweede Kamerlid anderhalve week geleden. Eindelijk heeft ze zicht op een Kamermeerderheid die de hennepteelt in Nederland wil reguleren. "We willen mijn initiatiefwet nog voor de verkiezingen door de Kamer slepen", zei Bergkamp vastberaden.

Eerder die week presenteerden PvdA en GroenLinks hun uitgewerkte voorstel om asielkinderen meer rechten te geven; de klimaatwet van dezelfde twee partijen ligt sinds kort ook bij de Kamer. In beide gevallen rekenen de initiatiefnemers op een meerderheid, maar dan moet de wet nog deze kabinetsperiode wordt behandeld.

Kijk naar het aantal wetsvoorstellen dat de laatste tijd is ingediend en één ding valt op: het kabinet neemt gas terug terwijl de Tweede Kamer het pedaal juist extra diep intrapt. De teller staat voor dit jaar al op 21 initiatieven vanuit de Kamer tegenover tien à vijftien in de jaren ervoor. Nog drie erbij en de laatste piek van 23 wetsvoorstellen uit 2006 is verbroken.

De initiatiefwetten komen lang niet altijd van ontevreden oppositiepartijen, blijkt uit een inventarisatie van de voorstellen ingediend sinds november 2012, dus onder Rutte II. Integendeel. De afgelopen vier jaar dienden regeringspartijen VVD en PvdA de meeste voorstellen in, elf om tien, met oud-VVD-Kamerlid en huidig minister van veiligheid en justitie Ard van der Steur als koploper van de coalitie met drie wetsuggesties.

Niet zo gek, want het opstellen van wetsvoorstellen is een tijdrovende klus: eerst het probleem analyseren, oplossingen bedenken, een eerste versie schrijven, overleggen met juristen van het betrokken ministerie, advies afwachten van de Raad van State, de kritiek verwerken en tussen de bedrijven door ook nog werken aan een Kamermeerderheid. Hoe groter de fractie, hoe meer tijd een Kamerlid overhoudt voor dit politieke handwerk.

Nu het aantal wetsvoorstellen vanuit het kabinet afneemt - veel plannen uit het regeerakkoord zijn door het parlement - geeft dat ook andere fracties meer tijd en ruimte om eigen ideeën uit te werken, eventueel samen met andere partijen. Bij de tien voorstellen die de laatste drie maanden naar de Kamer zijn gestuurd, waren tien Kamerleden uit de oppositie betrokken.

Zo kwam SP-Kamerlid Eric Smaling vorige week met zijn voorstel om energiebedrijven niet op te splitsen. VVD'er Han ten Broeke en CDA'er Raymond Knops presenteerden hun plan om gewapende beveiligers toe te staan op koopvaardijschepen. En PvdA'er Roelof van Laar en ChristenUnie-Kamerlid Carla Dik-Faber hebben hun initiatiefwetsvoorstel klaar dat moet regelen dat de Nederlandse gebarentaal wettelijk wordt erkend.

De huidige politieke verhoudingen spelen onmiskenbaar een rol bij de piek aan initiatiefwetten. Wie denkt dat zijn of haar plan op een nipte Kamermeerderheid kan rekenen, weet: het is nu of nooit. Na 15 maart 2017 ziet de Kamer er weer anders uit. Afgaande op alle peilingen moet de PvdA ernstig rekening houden met fors zetelverlies. Niet voor niets maken PvdA en GroenLinks haast met hun klimaatwet en asielwet. En verklaarbaar is ook dat D66 zijn opiumwet met spoed wil behandelen: de PvdA, nu nog met 36 zetels, heeft steun toegezegd.

Tot aan de verkiezingen zijn er nog maar zeventien vergaderweken aan het Binnenhof. De agenda van de Kamer loopt over. Voorzitter Khadija Arib riep onlangs in de Volkskrant de parlementariërs op tot bezinning: "Op de voorraadlijst staan maar liefst 43 dertigledendebatten (de oude spoeddebatten, red.) en 79 meerderheidsdebatten. Een kleine rekensom wijst uit dat wij die debatten nooit allemaal kunnen inplannen voor de verkiezingen." Laat staan alle debatten die gevoerd moeten worden over de initiatieven die nu met veel tromgeroffel worden aangekondigd.

De toets der kritiek doorstaan

Wetsvoorstel van SP-Kamerlid Ronald van Raak om een Huis voor Klokkenluiders op te richten. Ingediend in december 2014, gesteund door zes fracties. De Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben het voorstel met algemene stemmen aangenomen.

Wetsvoorstel van PvdA-Kamerlid Manon Fokke, met steun van D66 en GroenLinks, om bij het raadgevend referendum een opkomstdrempel van 30 procent in te voeren. In 2014 ingediend, in 2015 aangenomen door de Eerste Kamer.

Wetsvoorstel van SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en VVD'er Foort van Oosten om het versturen van spooknota's en andere vormen van acquisitiefraude strafbaar te stellen. Medio 2013 ingediend. Door de Tweede en Eerste Kamer met algemene stemmen aangenomen.

Een stille dood gestorven

Wetsvoorstel van Attje Kuiken om (PvdA) voor betaald parkeren per minuut. Ingediend in maart 2013. De Kamer heeft er in januari 2015 over gedebatteerd. Sindsdien ligt de behandeling stil.

Wetsvoorstel van Joram van Klaveren (fractie Bontes/Van Klaveren) om de vrijheid van meningsuiting te verruimen. Ingediend in oktober 2014. Nog geen Kamerdebat over geweest.

Wetsvoorstel van Geert Wilders en Martin Bosma (PVV) om Zwarte Piet te behouden voor Nederland. Ingediend in november 2014. Nog geen Kamerdebat over geweest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden