Het kabinet houdt de luiken potdicht, ook voor zijn adviseurs

Het kabinet Rutte/Verhagen neemt steeds meer de houding aan van één tegen allen. De nood is hoog en elke euro die kan worden gevonden om te bezuinigen, is meegenomen. In die context is een normale omgang met het circuit van Haagse adviesorganisaties een luxe geworden die de gedoogcoalitie zich niet denkt te kunnen veroorloven.

Voorzitter Alexander Rinnooy Kan van de Sociaal-Economische Raad deed er, toen hij aankondigde na de zomer te vertrekken, al zijn beklag over: het kabinet zag zijn eerbiedwaardige instituut niet meer staan. Rinnooy Kan is niet de enige die er zo over denkt.

Om het Centraal Planbureau kan geen kabinet heen, ook dit kabinet niet. Maar in coalitiekringen is het bon ton die druk te relativeren met een verwijzing naar het PvdA-lidmaatschap van de directeur.

Het kabinet heeft een regeer- en een gedoogakkoord uit te voeren. Elke kritiek op de inhoud van maatregelen is met dit simpele feit irrelevant voor de dames en heren bewindslieden. De luiken zijn dicht, er wordt gewerkt aan de verbouwing van Nederland. Gelieve niet te storen.

De eerbiedwaardigste en oudste adviseur van Nederlandse regeringen, de Raad van State, klaagt al langer over de omgangsvormen van opeenvolgende kabinetten. Onder dit kabinet lijken de verhoudingen te verslechteren.

Volgens een snel onderzoekje van RTL neemt het aantal negatieve adviezen van de Raad van State over wetsontwerpen snel toe. Van 24 (4,8 procent) in 2007 naar 50 (9.8 procent) vorig jaar.

Nu zegt een negatief advies van de Raad van State niet alles. Maar tekenend is de onduidelijkheid over wat het kabinet met die kritiek doet. De Raad van State is sterk afwijzend over de plannen van het kabinet om de dubbele nationaliteit tegen te gaan. Minister Spies van binnenlandse zaken gaat echter stug door. De plannen zijn immers onderdeel van het gedoogakkoord.

Een ander voorbeeld. De druk op de rechterlijke macht blijft toenemen. Kennelijk is de gang naar de rechter te gemakkelijk en dus verhoog je gewoon de griffierechten. Of daarmee de rechtsstaat geweld wordt aangedaan, is een irrelevante vraag. De interne logica van het kabinet is allesbepalend.

Binnen adviesorganisaties wordt de klacht over de autistische houding van het kabinet luider. Sterker nog: tijdens overleg met premier Rutte in februari is de klacht op tafel gelegd dat conclusies van onderzoeken van planbureaus zodanig verdraaid worden dat ze beter passen in het kabinetsbeleid. Ook in juli vorig jaar is over dit soort klachten overleg geweest met de planbureaus en met andere adviescolleges. In februari beloofde de ministerraad zich over de verhoudingen te buigen, maar daarna is er niets meer over vernomen.

Regeerakkoorden zijn ondingen als het gaat om de ruimte voor vrije gedachtenuitwisseling. Maar deze coalitie gaat verder. Alles wat niet past in de afspraken wordt eenvoudigweg als irrelevant weggezet.

De open democratie en de rechtsstaat komen daardoor meer in het gedrang dan nodig is, Deze trend maakt nieuwsgierig naar wat Piet Hein Donner als vicepresident van de Raad van State in het morgen te verschijnen jaarverslag van de raad over de verhoudingen met zijn oud-collega's te zeggen heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden