Het kabinet heeft zelf de marges smaller gemaakt dan nodig was

Het liberaal-conservatieve kabinet is van zijn geloof gevallen. Belastingen zouden niet omhoog gaan, sterker nog, ze zouden eerder dalen. Ook hoefde de hardwerkende Nederlander niet bang te zijn dat van hem een nieuw offer gevraagd zou worden om mensen te ondersteunen die meer van de overheid afhankelijk zijn.

Is de invloed van de PVV op het sociaal-economische beleid van het kabinet dan werkelijk zo groot, of valt het allemaal wel mee met de grote ideologische en praktische ommezwaai die Mark Rutte en Maxime Verhagen in petto leken te hebben?

Het kabinet trad vorig jaar oktober aan met een zelf aangebrachte glans van vernieuwing en grote beloften. De nadruk lag noodzakelijkerwijs op de overheidsfinanciën. Maar uit de beloofde maatregelen bleek meteen al dat het met al die vernieuwingen wel mee zou vallen. Zoals bij vele voorgangers kreeg je toen al het idee dat de soep misschien wel heet werd opgediend, maar dat de tijd zou worden gegund om hem af te laten koelen.

Het regeerakkoord bevatte het traditionele beleid: vooral veel snoeien in overheidsarrangementen en, meer verhuld, verhoging van lasten. En als er al een hervorming werd aangekondigd koos het kabinet voor de traditionele aanpak. De aanpak van de overlegeconomie. Zoals bij de pensioenen en de AOW. De betere plannen worden geofferd voor de haalbare. Draagvlak is belangrijker dan maximaal effect.

Het regeerakkoord was slechts in de verte nog een afspiegeling van de verkiezingsprogramma's van VVD en CDA. Alle meer radicale elementen werden geofferd aan het sociaal-economische conservatisme van de PVV.

Dat het allemaal wel meevalt met dat radicalisme wil echter nog niet zeggen dat Prinsjesdag volgende week één grote vrolijke boodschap zal opleveren.

Juist de keuze om vooral te bezuinigen zullen grote groepen, die afhankelijk zijn van overheidsuitgaven aan den lijven gaan merken. Zo zeer zelfs, dat het zelfs dit kabinet te gortig dreigde te worden. De meest betrokken ministers moeten zich in augustus een hoedje geschrokken zijn toen de rekenaars aangaven wat de koopkrachtgevolgen zouden zijn voor groepen als chronisch zieken en anderen met, vaak, lage inkomens en een sterke afhankelijkheid van overheidsvoorzieningen.

Impliciet heeft het kabinet PvdA-fractievoorzitter Job Cohen nu alsnog gelijk gegeven. Die stelde in juni dat door de opeenstapeling van de effecten van bezuinigingen onaanvaardbare gevolgen zouden optreden.

En dus wordt nu de kinderbijslag een stukje inkomensafhankelijk gemaakt en worden de inkomens net boven modaal extra belast. Er is geld nodig om de gevolgen te verzachten.

Het kabinet neemt maatregelen die je van vooral sociaal-democraten verwacht. Het is vloeken in de kerk wat het kabinet doet, maar ze kunnen niet veel anders. De beruchte smalle marges van Joop den Uyl. Pijnlijk maar onontkoombaar.

Onontkoombaar, vooral omdat het kabinet al in het regeerakkoord echte keuzes zoveel mogelijk vermeed. De grote hervormingen, die op termijn veel grotere bijdragen aan het verbeteren van de overheidsfinanciën hadden kunnen leveren, werden zorgvuldig vermeden.

Het kabinet valt in zijn eigen zwaard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden