Kremlin

Het jaarlijkse vragenuur van Poetin is dit jaar extra zorgvuldig voorbereid

Televisies in een Moskouse winkel tijdens een eerdere editie van Poetins phone-in. Beeld REUTERS

De demonstraties tegen de arrestatie van een journalist maken de jaarlijkse inbelsessie van president Poetin een precaire aangelegenheid.

Het aantal ingediende vragen aan president Poetin voor zijn jaarlijkse vragenvuur ligt rond de een miljoen. Vorig jaar lukte het de Russische president om ongeveer zeventig vragen te beantwoorden. De urenlange inbelsessie, tegelijk uitgezonden door alle centrale televisiezenders, lijkt een ingesleten routine, maar is dat nu zeker niet. Dit is een precair moment voor Poetin. Zijn populariteit is de afgelopen maanden gedaald tot het laagste niveau in jaren.

In weerwil van zijn verkiezingsbeloften van 2018 komt de economie maar niet uit het slop en blijven de inkomens verder dalen. Geld voor grote gebaren heeft de overheid niet. En overal in het land groeit het protest. Vaak met een lokale aanleiding, zoals de voorgenomen aanleg van een vuilstortplaats of de arrestatie van een bekende journalist. Maar vrijwel altijd ook met een bredere politieke lading die het Kremlin niet onberoerd laat.

Reden genoeg om het vragenvuur terdege voor te bereiden en niets aan het toeval over te laten. Het Kremlin is daarom al dagen koortsachtig in de weer met ministeries en regionale bestuurders om feiten en cijfers op een rijtje te zetten, die Poetin tijdens de uitzending zoals gebruikelijk kan presenteren om aan te tonen dat het land op de goede weg zit. Jammerklachten en andere heikele vragen worden zo nodig doorgespeeld naar desbetreffende instanties.

Volkomen verrast

Een van de verwachte vragen aan Poetin betreft de recente arrestatie en – na dagenlange felle protesten van collega’s – onverwacht snelle vrijlating van de gevierde onderzoeksjournalist Ivan Goloenov, bekend vanwege zijn minutieuze beschrijving van talrijke corruptiepraktijken waarbij ook de Moskouse politie was betrokken. In zijn tas waren drugs gedeponeerd, een voorwendsel om hem te arresteren en het zwijgen op te leggen. Het Kremlin leek volkomen verrast door deze explosie van volkswoede, die dreigde uit te lopen op een massaal straatprotest, met onvoorspelbare gevolgen.

“Dit was een ernstige politieke crisis, die heel plotseling is ontstaan en waarop ook heel snel is gereageerd”, zegt politicoloog Gleb Pav­lovski,voormalig adviseur van Poetin. “Nieuw voor Rusland was de kracht van dit protest, de snelle mobilisatie. Met een buitengewoon besluit is die buitengewone provocatie in de kiem gesmoord door de autoriteiten zelf, want die droegen daar zelf geen directe verantwoordelijkheid voor. Een belangrijke gebeurtenis, want politieke overwinningen zijn bij ons zeldzaam.”

Opmerkelijk genoeg sloten ook de officiële media zich bij die protesten aan of maakten er althans melding van, iets dat sinds 2011 niet meer is gebeurd en een kentering in het politieke regime suggereerde. Volgens politiek analist Andrej Koles­nikov van het Moskouse Carnegie-centrum was ook dat een opmerkelijke en bewuste keuze van het Kremlin in een potentieel bedreigende situatie. “Dat hebben ze gedaan om de druk van de ketel te halen. Het Kremlin wilde zich distantiëren van die interne conflicten bij de politie en voorkomen dat die het eigen imago zouden schaden.”

Teken aan de wand

Sindsdien is het weer business as usual en lijkt een politieke ommezwaai ver weg. Toen na Goloenovs vrijlating duizenden mensen in het centrum van Moskou de straat opgingen om aandacht te vragen voor de zaak-Goloenov en evenzovele andere, vergelijkbare gevallen, trad de politie traditioneel hard op en arresteerde meer dan 500 demonstranten. De Russische tv zweeg al even traditioneel in alle talen over dit protest.

Volgens Kolesnikov is de affaire-Goloenov niettemin een belangrijk teken aan de wand. “Ik denk dat alles nog voor ons ligt. We zien hier duidelijk dat mensen solidariteit tonen en bereid zijn de straat op te gaan, dat het burgerlijk zelfbewustzijn ontwaakt en de angst verdwijnt. Maar ook zie je, zoals zo vaak, dat dit weer naar de achtergrond verdwijnt zo gauw een probleem is opgelost. Maar natuurlijk stemt wat hier is gebeurd me eerder optimistisch.” 

Het Kremlin en de Kremlingezinde media blijven de zaak-Goloenov behandelen als een lokaal incident. Dat zal tijdens Poetins vragenvuur vandaag niet anders zijn.

Lees ook:

Russische journalist vrij na felle protesten

Een ongekende woede-uitbarsting leidde tot de snelle vrijlating van Ivan Goloenov.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden