analyse

Het ‘Ja, dus?’ van Dijkhoff tekent het grote ongemak over het kinderpardon

Het fragment uit de documentaire waarin Nemr (8) het ongemakkelijke antwoord geeft op de vraag wat hem in Irak te wachten staat (‘dood‘), en staatssecretaris Dijkhoff met ‘Ja, dus?‘ antwoordt.Beeld RTL

Nemr is acht jaar – bijna negen – en werd in één klap de nieuwe Lili en Howick. Hij is een van de kinderen die hier al meer dan vijf jaar zijn, en toch wordt uitgezet naar Irak, waar hij nooit gewoond heeft. 

Documentairemaker Tim Hofman van het populaire youtube-kanaal #Boos nam hem mee de Tweede Kamer in en confronteerde VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff met Nemrs verhaal.

Een fragment uit deze BNN-Vara documentaire ‘Terug naar je eige land’, die 8 november ook wordt uitgezonden op NPO 3, ging viraal. Op de vraag van Hofman aan de jongen – Wat denk jij dat er gaat gebeuren als je naar Irak gaat – antwoordt Nemr: Dood. Waarop Dijkhoff met een verbouwereerde Ja, dus? naar Hofman kijkt. (Zie video hieronder vanaf 43.35 minuten)

Confrontatie

Maar wat zien we hier nu eigenlijk? Mensen die Dijkhoffs ‘ja, dus’ interpreteerden als een ‘nou en’ tegen een kind stikten op Twitter haast in hun verontwaardiging. Maar Dijkhoff richt zich in het fragment tegen presentator Tim Hofman. Het gesprek met Nemr gaat vervolgens verder. Dijkhoff antwoordt de jongen dat ‘de weging van de rechter en van ons is dat Irak niet zo onveilig is’. Daarmee zien we een fractievoorzitter van een regeringspartij, die het kabinetsbeleid verdedigt. Niet empathisch, maar ook niet ontwijkend. 

Zoals CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma even later tegen Nemr zegt dat zijn dreigende uitzetting “door anderen, en niet door mij is bepaald dat dat kan, dat doet de rechter”. Dat is niet alleen een onjuiste ontkenning van de rol van de regering én de Tweede Kamer als wetten- en regelmaker, maar ook van de invloed van CDA in het kabinet. Uitbreiding van het kinderpardon was tijdens de formatie een wens van D66 en ChristenUnie, maar niet van CDA en VVD.

De confrontatie tussen Nemr en Dijkhoff is daarmee ook een botsing tussen beleid en de gevolgen voor individuele gezinnen, mensen met een gezicht, een naam, een buurt en een school. Het kinderpardon kent het ‘meewerkcriterium’, gezinnen moeten meewerken aan hun eigen uitzetting, anders komen ze niet in aanmerking voor pardon. Wie voorgaande hardop leest, voelt de onmogelijkheid al. Geen wonder dus dat gemeenten de een na de ander kinderpardonmoties aannemen, waarin grote vraagtekens worden gezet bij dit meewerkcriterium. Nu al wil een op de vijf gemeenten bovendien dat er een uitzondering wordt gemaakt voor de groep van ongeveer 400 kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland verblijft. Ook lokale fracties van CDA (vaak) en VVD (soms) tekenen deze moties. Zij kennen immers deze gezinnen en hun omgeving.

Spagaat

Of je daarom Kamerleden voor de microfoon met een kind moet confronteren, is de vraag. Dat is “moreel niet zo fantastisch” zegt presentator Tim Hofman zelf in de documentaire. Ook D66’er Pechtold, tijdens de opnames nog fractievoorzitter, zegt in de documentaire tegen Nemr dat “ik ervoor wil zorgen dat jij niet het slachtoffer wordt van alle aandacht die sommigen misschien ook goed bedoeld, voor jou vragen.”

En dat tekent de spagaat waarin politici, media en ook vluchtelingenorganisaties zitten. Ingezoomd op het individuele kind overheerst het drama voor zo’n minderjarige, met het vooruitzicht van vertrek naar een land waar het nooit heeft gewoond. Media-aandacht werkt, zo bewezen eerdere kinderen als Lili en Howick, of Mauro.

Juist om alle kinderen gelijk te behandelen, gaan er stemmen op bij oppositiepartijen PvdA en GroenLinks, maar ook bij coalitiepartijen als de ChristenUnie, om het belang van het kind zwaarder te laten wegen in de asielprocedure. Op het grotere geheel bekeken, ziet het kabinet zich voor de zware taak de asielprocedure zó te verbeteren, dat geen enkel kind meer langer dan vijf jaar in onzekerheid verkeert. Dat is heel lastig, niet alleen vanwege capaciteitsgebrek bij de IND, maar ook vanwege de juridische waarborgen die nu eenmaal tijd vragen.

Voor de 400 kinderen als Nemr zal de politiek tot die tijd een antwoord moeten vinden. Presentator Tim Hofman bereikte met zijn documentaire vandaag in ieder geval dat het kinderpardon weer op de agenda van de Tweede Kamer komt. Hij haalde met de petitie #eigeland in korte tijd veel meer dan de benodigde 40.000 handtekeningen op.

Dijkoff zelf zag zich na alle commotie genoodzaakt met een eigen filmpje op Twitter te komen. Daarin riep hij op rond het kinderpardon “geen karikaturen” van elkaars standpunt te maken. Hij wilde daarmee niet zeggen dat het een gemakkelijk gesprek was geweest met Nemr. “Want het blijft een rotverhaal voor zo’n kind.”

Lees ook:

Spanning tussen lokaal en landelijk CDA over soepeler kinderpardon

Lokale afdelingen van het CDA scharen zich achter een pleidooi voor verruiming van het kinderpardon. Zij willen dat asielkinderen die hier al langer dan vijf jaar zijn, een verblijfsvergunning krijgen. Landelijk is CDA tegen versoepeling van deze regeling.

Een ruimer kinderpardon lijkt een aantrekkelijke oplossing, maar lost niet alles op

Moet er een ruimer kinderpardon komen? Dat is de vraag die fier overeind staat nadat alle stof rond de Armeense kinderen Lili en Howick is neergedaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden