Het Italiaanse regeerakkoord is af: veel dure, populistische plannen

Hert monument ter ere van de eenwording van ItaliëBeeld rv

Na dagenlang onderhandelen zijn de Vijfsterrenbeweging en de Lega eruit: de twee partijen hebben vandaag hun regeerakkoord bekend gemaakt. 

Het gaat om een contract van 57 pagina's tussen Luigi Di Maio en Matteo Salvini, de leiders van beide partijen, dat ze 'Het contract voor de regering van de verandering' noemen. Zodra de twee samen een regering hebben gevormd, zijn ze van plan tientallen miljarden euro's te gaan uitgeven zonder dat duidelijk is hoe en of die worden gecompenseerd door extra inkomsten. Daarmee zou Italië keihard in botsing komen met de Europese Unie.

Bij de verkiezingen van 4 maart was een van de belangrijkste beloften van de Vijfsterrenbeweging de invoering van een zogenaamd 'burgerinkomen' - analisten zeggen dat dit de reden is waarom de partij zoveel stemmen in het armere zuiden kreeg. In feite gaat het niet om een basisinkomen, maar om een werkloosheidsuitkering van 780 euro per maand. Zo'n uitkering bestaat nu nog niet in Italië. Werklozen kunnen het burgerinkomen twee jaar krijgen, en in die tijd moeten ze van de arbeidsbureau's maximaal drie banen aangeboden krijgen. 

Belastingverlaging

Omdat de Italiaanse arbeidsbureau's nu niets voorstellen, wordt er 2 miljard uitgetrokken om die te laten functioneren. Kosten van dit 'burgerinkomen': 17 miljard euro per jaar. In het contract staat dat ook de laagste pensioenen moeten worden opgetrokken naar 780 euro per maand. Wat dat kost, staat er niet bij, maar economen gaan uit van een miljard of twintig.
De belofte die veel kiezers op de Lega heeft doen stemmen, is die van een belastingverlaging. De Lega wilde een vlaktaks van 15 procent voor alle inkomens, terwijl het huidige laagste tarief 23 procent is. Deze belofte is maar half overeind gebleven: er komen twee tarieven, van 15 en 20 procent, voor personen en bedrijven. Hoeveel dit de Italiaanse overheid gaat kosten aan gederfde inkomsten wordt niet vermeld, maar economen schatten dat er hierdoor een gat van 50 tot 80 miljard euro in de begroting gaat vallen.

Lagere pensioenleeftijd 

Een maatregel waar ze in Brussel ook helemaal niet blij mee zullen zijn, is het terugdraaien van de pensioenhervorming uit 2012. De Italianen hebben binnen de Europese Unie de hoogste levensverwachting, maar de Vijfsterrenbeweging en Lega vinden het niet kunnen dat de burgers op hun 67ste met pensioen gaan. Er komen daarom mogelijkheden om eerder te stoppen met werken, en daar wordt 5 miljard euro voor uitgetrokken.
Econoom Carlo Cottarelli, een expert in overheidsfinanciën, is met zijn rekenmachine over een iets eerdere versie van het contract gegaan en becijfert dat dit de overheid ruim 100 miljard gaat kosten. Aan extra inkomsten uit onder andere het snijden in het aantal parlementsleden en buitenlandse militaire missies rekent hij op 0,5 miljard. Het begrotingtekort, dat van Brussel onder de 3 procent moet blijven, zou hiermee ver boven die grens uitkomen.

Maar daar hebben de populistische Vijfsterrenbeweging en Lega lak aan, zeggen ze nu. Ze willen de Italianen op de eerste plaats zetten, en zich weinig aantrekken van 'ongekozen Europese technocraten'. Ze willen bovendien dat de fiscale regels van de EU worden herzien. Hun visie is dat een regering van een land als Italië, dat economisch worstelt en mondjesmaat groeit, niet constant moet bezuinigen maar juist veel moet uitgeven om de consumptie en investeringen te stimuleren. 
Vandaag kunnen de leden van de Vijfsterrenbeweging over dit contract stemmen; Di Maio noemt het op Facebook 'een historisch moment.' In het weekeinde kunnen de kiezers van de Lega hetzelfde doen.

Wie wordt de premier?

Het contract ligt er, nu nog een premier. Matteo Salvini en Luigi Di Maio hebben er uren onder vier ogen over gesproken, zonder resultaat. Salvini zegt dat hij uiterlijk maandag de kandidaat aan president Sergio Mattarella wil voorleggen.

Luigi Di Maio (31) zou heel graag zelf op die stoel gaan zitten. Maar daar gaat Salvini niet mee akkoord. De Lega-leider zou voor zichzelf azen op het ministerie voor binnenlandse zaken, waar hij zijn plannen wil uitvoeren om honderdduizenden illegalen en uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zettten. Hij weigert in de rangorde onder zijn toekomstige coalitiepartner te staan.

Daarom wordt er gezocht naar een derde persoon, iemand uit de gelederen van de Vijfsterrenbeweging. Als kanshebbers worden de parlementariërs Vincenzo Spadafora (44) en Alfonso Bonafede (42), vertrouwelingen van Di Maio, genoemd. Ook Gianluigi Paragone (47), ex-hoofdredacteur van de Lega-krant La Padania en nu senator voor de Vijfsterrenbeweging, zou een kans maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden