Het is zo ver: treinen als metro’s tussen Amsterdam en Eindhoven

Vandaag kan de reiziger er voor het eerst van profiteren van spoorboekloos rijden, op het traject tussen Amsterdam, Utrecht, Den Bosch en Eindhoven Beeld ANP

Spoorboekloos rijden leek lang toekomstmuziek, maar vandaag is het zo ver tussen Amsterdam en Eindhoven.

Zonder klok, NS-app of geel informatiebord te raadplegen het perron oplopen, waar dan binnen tien minuten jouw trein arriveert. “Het pure metrogevoel”, zo droomde minister Schultz van Haegen in 2011 hardop over spoorboekloos rijden. Zes intercity-treinen per uur: het zou een verademing zijn voor elke treinreiziger. Vandaar dat de overheid er in 2010 4,4 miljard euro voor over had om het mogelijk te maken.

Vandaag kan de reiziger er voor het eerst van profiteren, op het traject tussen Amsterdam, Utrecht, Den Bosch en Eindhoven: elke tien minuten een trein en dus ook vaker plek om te zitten. In eerste instantie gaat het om een proef die elke woensdag wordt uitgevoerd. NS en ProRail willen kijken hoe het gaat, om te zorgen dat de echte invoering op 10 december, als de nieuwe dienstregeling ingaat, vlekkeloos kan verlopen. Dan gaan er elke werkdag zes intercity-treinen per uur rijden. Oftewel: 15 procent meer capaciteit. De NS zouden in de toekomst ook graag spoorboekloos willen rijden op het traject tussen Schiphol en Nijmegen, maar daarvoor moet de infrastructuur nog worden aangepast.

Om de proef de komende woensdagen goed te laten verlopen zijn NS en ProRail in opperste staat van paraatheid. “We moeten nog scherper op de seconde zijn dan anders”, zegt hoofdconducteur Xander Philips van de NS. “Daarbij moet de conducteur voortdurend een afweging maken tussen punctualiteit, veiligheid en het zijn van een goede gastheer.”

Volgens hem vraagt het rijden met meer treinen per uur ook om een andere manier van denken. “In Groningen kun je misschien nog wel even wachten totdat een oude mevrouw is ingestapt. Maar tussen Amsterdam en Utrecht kun je die mevrouw beter achterlaten op het perron, omdat je geen vertraging wil én er toch zo weer een trein komt voor die mevrouw.”

Problemen

Om te zorgen dat het instappen zo efficiënt mogelijk gaat, zetten de NS extra mensen in. Zij wijzen mensen er op dat ze sneller in kunnen stappen als ze doorlopen naar een andere wagon. Philips: “Reizigers hebben de neiging om allemaal in een aantal wagons te willen stappen, terwijl er elders meer plek is.”

Als er vandaag iets fout gaat tussen Amsterdam en Eindhoven zijn de problemen groter. “Er rijden meer treinen, dus leidt een storing ook tot problemen voor meer treinen”, vertelt Willem Loonen, manager meldkamer spoor bij ProRail. “Daarbij komt dat er waarschijnlijk eerder een storing bij het spoorboekloos rijden ontstaat doordat de spoorbomen op overwegen vaker en langer dicht zijn.” De ervaring leert namelijk dat mensen eerder onder de bomen door proberen te komen als het langer duurt, zegt Loonen.

Daarom heeft Loonen extra opsporingsambtenaren die bij spoorwegovergangen kunnen ingrijpen en boetes uitdelen. Ook op lopen langs het spoor wordt extra gehandhaafd, vertelt Loonen. “En als iemand een overwegboom eraf rijdt, dan hebben wij ook meer verkeersregelaars om te zorgen dat de overweg toch veilig gebruikt kan worden en beschikbaar blijft voor rijdende treinen.”

Mocht een trein stranden, dan heeft ProRail tijdens de proef met spoorboekloos rijden ook twee hulplocomotieven klaarstaan op strategische locaties. “Zo’n locomotief kan die trein snel wegslepen.” Om alles in de gaten te houden zijn extra camera’s geplaatst. “Dat helpt bij de evaluatie. Wellicht kunnen de spoorbomen op sommige plekken wel minder lang dicht.”

Rover is kritisch

Reizigersorganisatie Rover is kritisch op het spoorboekloos rijden. Voor mensen die moeten overstappen wordt het reizen een stuk complexer. “Zij moeten juist vaker de dienstregeling raadplegen om te zien hoe het zit met hun aansluiting”, zegt Arriën Kruyt, voorman van Rover. “De term klopt dus niet.” Natuurlijk vindt Rover het wel fijn voor de reizigers tussen Amsterdam en Eindhoven dat ze vaker een trein kunnen pakken, maar je zou meer mensen helpen als je niet intercity-treinen, maar stoptreinen vaker laat rijden. “De meeste reizigers leggen een afstand af van tussen de tien en de dertig kilometer. Die bedien je het beste als er vaker stoptreinen rijden, want die zijn belangrijk voor dat soort afstanden.”

Lees ook: Spoorboekloos rijden: het klinkt mooi, maar komt het er ooit nog van?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden