Het is wel degelijk de schuld van de managers (opinie)

Managers in het onderwijs moeten niet klagen dat zij onder vuur liggen. Ze hebben genoeg fouten gemaakt.

Twee jaar lang hebben de kranten bol gestaan van de kritiek op de omvang van de managementlagen in het onderwijs. Duidelijk is gemaakt dat managers ver af staan van de werkvloer van studenten en docenten. Ze sturen uitsluitend aan de hand van financiële criteria, reageren op perverse prikkels in de financiering van het onderwijs. Managers intimideren het personeel dat zelf het onderwijs wil inrichten. Ze dreigen met ontslag en koesteren vooral hun eigen gouden handdruk. Zo luidt de aanklacht.

De managers hebben niet zonder arrogantie weerwerk gegeven, in het hoger beroepsonderwijs aangevoerd door de legendarische oud-vakbondsvoorzitter Doekle Terpstra.

Inmiddels zijn de feiten tot de samenleving doorgedrongen. Uit de politiek komen signalen om het management een flinke kop kleiner te maken en het onderwijs terug te geven aan docenten en leerlingen, de kwaliteit te verbeteren en de vakmatig opgeleide leraren weer een ereplaats in de scholen te geven.

De managers worden in de verdediging gedrongen. Management in het onderwijs is niet langer een groeisector en verscheidene managers kiezen wijselijk het hazenpad. Allemaal positieve ontwikkelingen.

Manager Cil Wigmans, bestuursvoorzitter van de SCOPE Scholengroep in Alphen aan de Rijn denkt er anders over. In Trouw (Podium, 1 augustus) stelt hij dat managers juist gedreven onderwijsmensen zijn. Hij vindt dat ze slachtoffer zijn geworden van het streven naar grootschaligheid van Den Haag. Een opmerkelijk standpunt.

Wigmans verklaart het gedrag van de managers door te wijzen op de Haagse besluiten over fusies, schaalvergroting en het beperken van de financiële speelruimte van scholen. Maar klopt dat? Allereerst: de managers in het onderwijs hebben met grote gretigheid de Haagse programma’s uitgevoerd. Zij hebben niet geprotesteerd tegen de financiële prikkel waardoor zij meer geld krijgen naarmate er meer leerlingen slagen. Met enthousiasme hebben zij meegedaan aan het geven van spookcijfers voor spookvakken en het inschrijven van spookstudenten.

De managers hebben ook de schaalvergroting omarmd als een voertuig voor het vergroten van hun aantal en als een legitimatie voor het streven naar financieel rendement. De kwaliteit van het onderwijs hebben zij verwaarloosd door de leraren alleen maar perspectief te bieden als zij zich aansluiten bij de kaste van de managers. Als de managers werkelijk tegen het Haagse beleid waren geweest, hadden zij geen verantwoordelijkheid moeten nemen.

Er is nog een tweede gezichtspunt. De managers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid. Zij waren niet verplicht de leraren op te dragen voor aantrekkelijke cijfers te zorgen, zij waren niet verplicht grote bedragen te investeren in de eigen secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals een Jaguarlease ten koste van de middelen voor het dagelijkse onderwijs.

Zij waren niet verplicht meer aandacht te schenken aan lokale fusies dan aan de leerlingen, zij waren niet verplicht grote gebouwen neer te zetten ten koste van kleinschalige onderwijsvormen. Evenmin waren de managers verplicht zorg te dragen voor enorme reserves, waardoor het begeleiden van docenten achterwege bleef en bekwame eerstegraads docenten zijn vervangen door goedkope coaches zonder vakkennis.

Voor de uitvoering van het rampzalige beleid ligt derhalve wel degelijk een zware verantwoordelijkheid bij de managers. De helaas te vroeg overleden drs. Anne Marie Oudemans heeft met behulp van de door haar ontwikkelde ’bureaucratiemeter’ laten zien dat de verhouding tussen management en de werkers op de werkvloer volledig is doorgeschoten. Ook daarvoor zijn de managers als bestuursvoorzitter Cil Wigmans volledig verantwoordelijk. Het was niet de bedoeling van onderwijsminister Maria van der Hoeven, die in de vorige kabinetsperiode de autonomie bij het onderwijsveld heeft gelegd. Daarvan hebben de managers op grote schaal misbruik gemaakt.

De nieuwe minister Plasterk en staatssecretaris Van Bijsterveld moeten hun beleid met kracht voortzetten, juist nu managers zich ziek melden, ontslag nemen en ontslag krijgen. Dan komt de inhoud van het onderwijs weer in handen van onderwijsgevenden en studenten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden