'Het is weer eens Afrika door de bril van de westerling.'

Meesterverteller Josse De Pauw in 'Duister Hart', een voorstelling die gebaseerd is op een stokoude kijk op Congo.Beeld Koen Broos

Iedereen die zich wil onderdompelen in 'wilde streken' en 'het hart van de duisternis' kan vanaf vandaag tot en met 12 februari terecht in de Amsterdamse Stadsschouwburg aan het Leidseplein.

"Ik dacht dat ik een pamflet uit de achttiende of negentiende eeuw las. Tenenkrommend en lachwekkend." De Ghanees-Nederlandse communicatiedeskundige Ama Koranteng-Kumi stoort zich mateloos aan de manier waarop de Stadsschouwburg zijn week vol 'oud en nieuw Afrika' aanprijst. "Misschien moet ik mijn bananenrokje weer uit de kast halen", reageerde iemand op Facebook.

Is de wervingstaal ironisch bedoeld? Niet volgens de hoofdprogrammeur van de Stadsschouwburg. De week draait om 'donker Afrika', benadrukt René van der Pluijm. En daarmee bedoelt hij, even opletten, Congo en omstreken. De directeur van de Stadsschouwburg spreekt in de uitnodigingsbrief van 'zwart Afrika'. Waar dat ligt, is onduidelijk, maar we gaan ervan uit dat het een verwijzing is naar het 'oude Afrika'.

Voor het 'nieuwe Afrika', waarvan we aannemen dat daarmee een wervelend continent wordt bedoeld dat niet langer wordt bemoederd door het Westen en een eigen stem heeft, is in de schouwburg overigens weinig ruimte. In de programmering is nauwelijks een Afrikaan te bekennen.

Wel wordt vanavond het boek 'Dag Afrika' van journaliste Marcia Luyten gepresenteerd. Daarin beschrijft ze een opkomend continent waarin de witte man zijn plek opnieuw moet bepalen nu hulp uit het Westen heeft plaatsgemaakt voor handel met Azië. Toch wordt de presentatie gedomineerd door bekende witte (ex-)politici, hulpverleners en kunstenaars. Drie jonge Europees-Afrikaanse smaakmakers maken deel uit van de avond.

De rest van de week ziet zeer bleekjes. Zijn roman over de liefde tussen een Rwandese vluchteling en een Belg bespreekt Peter van Kraaij met twee andere blanke mannen. 'Duister Hart' van de Vlaamse regisseur Guy Cassiers is gebaseerd op een witte en vooral stokoude kijk op Congo; de roman 'Heart of Darkness' van Joseph Conrad uit 1902. Twee monologen van de Belgische schrijver David van Reybrouck, 'Die siel van die mier' en 'Missie', gaan over de relatie van een geleerde en een missionaris met het Congo uit hun verleden.

Oriëntalisme, noemt Koranteng-Kumi de manier waarop de Stadsschouwburg Afrika benadert. "Het is weer eens Afrika door de bril van de westerling. "Afrika schrikt af", schrijven ze. "Afrika's geschiedenis is troebel", beweren ze ook. Voor wie geldt dit? Ze richten zich in hun commu nicatie duidelijk ook op een wit publiek. Dit heeft niks met ontwikkelingen in Afrika te maken. Dit is een exclusief wit feestje."

"'Missie' is een weergaloze voorstelling. En de rest zal vast ook goed zijn. Maar dat er anno 2013 nog zulke teksten worden geschreven over Afrika; je schrikt je een ongeluk", zegt ook Bart Luirink, hoofdredacteur van Zam. Dit avantgardistische blad en multimediaplatform voor Afrikaanse kunst, cultuur en debat blijft weg van de clichés en romantische noties rond het continent. Toch is Luirink mild. "De Stadsschouwburg verdient kritiek, maar ik denk dat hun aanpak door onbenulligheid komt."

Hoofdprogrammeur Van der Pluijm is inderdaad verrast door de irritatie rond de Afrikaweek. "Ik vind dat heel erg jammer en zou graag met deze mensen spreken. Het is ook geen Afrikaans festival. Wij wilden een aantal Vlaamse voorstellingen over Congo clusteren. Daar kwam de lancering van 'Dag Afrika' bij en zo ontstond een Afrikaweek. En we hebben wel Afrikaanse theatermakers uitgenodigd om voor en na de voorstellingen hun visie te geven. Wie dat zijn? Ik heb die namen niet paraat."

Luirink heeft tips. "Ze hadden samenwerking kunnen zoeken met Zam, het 'Harare festival of arts' in Zimbabwe, het Zuid-Afrikaanse 'Grahamstownfestival'. Het literaire festival 'Winternachten' heeft altijd interessante Afrikaanse schrijvers, dichters en performers. Vaak gewoon uit Europa."

Er komt 'nog meer Afrika', belooft de website van de schouwburg. Toneelgroep Amsterdam speelt van 13 t/m 16 februari 'In Ongenade', naar het gelijknamige boek van J.M. Coetzee. Prachtig verhaal, maar ook dit draait om de worsteling van een witte man met Zuid-Afrika.

Volg de auteur op Twitter!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden