Het is uit tussen de PvdA en de Turken

Rotterdamse politieke prominenten bespreken breuk tussen PvdA en oud-raadslid Kuzu, ooit stemmenkanon in de Maasstad

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 haalde Tunahan Kuzu in Rotterdam iets minder stemmen dan CDA-lijsttrekker Buma, maar meer dan toenmalig GroenLinks-leidster Jolande Sap. De PvdA'er kreeg 23.000 voorkeursstemmen, subliem voor de nummer 27 op de kieslijst.

Als raadslid stond Kuzu tussen 2008 en 2012 bekend als ambitieus en hardwerkend, daarbovenop had hij uitmuntende contacten binnen de Rotterdamse Turkse gemeenschap. Die Turkse achterban was belangrijk voor de PvdA. In 2006 stemde nog 80 procent van de Turken op die partij. Voor Marokkanen was dat percentage vergelijkbaar. Inmiddels is het geslonken tot 45 procent.

In Rotterdam gebeurde eerder waar Asscher deze week bang voor was: Turks cliëntelisme. Kuzu en Selcuk Öztürk - stemmenkanon in Roermond - werden uit de fractie gezet omdat zij organisaties steunen die gericht zouden zijn op 'versterking van de Turks-islamitische identiteit'. Is het met het afscheid van de twee over tussen de Turken en de PvdA?

De Rotterdamse oud-burgemeester en PvdA-prominent Bram Peper waarschuwde vier jaar geleden voor cliëntelisme bij de Rotterdams-Turkse achterban, omdat de banden tussen sommige PvdA'ers van Turkse afkomst en hun achterban te nauw waren. Hij kreeg gelijk. In 2012 werd in de deelgemeente Feyenoord cliëntelisme en machtsbederf vastgesteld.

Peper: "De selecties voor de kieslijsten gebeurden buitengewoon technocratisch. Een commissie selecteerde kandidaten op basis van de gemeenschap waaruit zij voortkwamen, niet vanwege de specialiteiten. Het volk kwam er nooit aan te pas."

Tom Harreman, voormalig PvdA-raadslid, nu bestuurder in de Rotterdamse deelgemeente Delfshaven, herkent het verhaal van Peper uit eigen ervaring. "De PvdA huilt krokodillentranen wanneer ze zegt dat de Turkse Kamerleden en hun achterban te dicht op elkaar zitten. Ze heeft het met een doelgroepenaanpak gestimuleerd." Op partijbijeenkomsten werd er bij Turken, Marokkanen en Hindoestanen op aangedrongen de eigen gemeenschap aan te spreken. Campagnebudgetten werden keurig verdeeld over de verschillende bevolkingsgroepen. Nog altijd drukt de PvdA verkiezingsposters af in de taal van etnische kandidaten. Harreman: "Daarmee breng je je eigen politici in een lastige positie. Die doen beloftes die ze niet waar kunnen maken. Het werkt cliëntelisme in de hand."

Niet dat de Turkse parlementariërs opvielen in de Kamer. Kuzu was volgens Peper een 'superieure backbencher'. De ambitie die hij in Rotterdam tentoonspreidde, was in Den Haag onzichtbaar.

Niet zo gek, zegt Nourdin el Ouali van de Rotterdamse moslimpartij Nida. Voor hij die partij oprichtte zat hij naast Kuzu in de raad, toen voor GroenLinks. De PvdA wil volgens hem stemmentrekkers, maar die moeten geen eigen mening hebben. "Terwijl het je taak is het kabinet te controleren en dat van repliek te dienen als je het ermee oneens bent."

Dat deden de twee Kamerleden, zegt El Ouali. Ze hadden bezwaar tegen de integratiekoers van het kabinet van VVD en PvdA: "In het rapport staat ook hoe de verenigingen Turkse Nederlanders helpen. Maar Asscher ziet erin wat hij wilde zien."

Nida kwam bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen uit het niets met twee zetels in de Rotterdamse gemeenteraad. In de campagne zette de partij zich heftig af tegen de PvdA. Zo verspreidde die kaarten met daarop de tekst 'geen stemvee in onze moskee'.

Volgens El Ouali probeerde Kuzu al langer bredere opvattingen over integratie te bespreken binnen de partij. "Maar de partij blijft standpunten innemen gebaseerd op etniciteit. Het gaat niet over hoe nieuwkomers kunnen participeren en voor vol kunnen worden aangezien."

Voor El Ouali staat vast: dit is het einde van de vanzelfsprekende verbinding tussen Turken en de PvdA. "Dat geldt niet alleen voor Turkse Nederlanders. De nieuwe generatie wil zich niet in een rol laten drukken, maar meebeslissen."

Peper is het met hem eens. "Dit komt niet meer goed." De tijd dat Turken wisten dat ze altijd op Den Uyl moesten stemmen zit er voorgoed op. "Allochtonen hebben een eigen identiteit en organiseren zichzelf. Dat bewijst Nida."

Door de warme banden tussen Kuzu en El Ouali en nauwelijks verholen landelijke ambities van Nida wordt in Rotterdam al flink gespeculeerd dat de nieuwe beweging van de twee Kamerleden en Nida gaan samenwerken, of zelfs samengaan. Die suggestie noemt El Ouali 'voorbarig'. Ontkennen wil hij het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden