OpinieColumn

Het is Stille Zaterdag, een dag waarop we moeten leren omgaan met onzekerheid

Ik ben niet zo liturgisch ingesteld. Wat dat betreft ben ik een typische calvinist, die weinig op heeft met de meeste feestdagen. Daarnaast werk ik ook nog eens op zondagen en maak zo niet eens gebruik van de 52 feestdagen die mijn traditie mij biedt. Ik ben niet opgegroeid met de veertig-dagentijd en heb er dus nooit veel aandacht aan geschonken.

Dit jaar voelt het anders. Ik tel elke dag, nauwlettender dan voorheen.

Dat heeft niet veel te maken met vrees voor het behoud van mijn eigen leven of van mijn dierbaren. Ik weet dat de overlevingskans na infectie met dit virus groot is, al kan het verkeren en is het virus onvoorspelbaar. Het heeft ook niet veel te maken met het grote leed dat door dit virus en de economische crisis wordt veroorzaakt, want daarvan blijf ik gelukkig ook nog gespaard. Het leven is voor mij zelfs vrij aangenaam: werken vanuit huis, gezellig theedrinken met het gezin, genieten van de warme zon in onze tuin.

Deze tijd doet ons stil staan bij Jezus’ lijdensweg, bij het sterven op Goede Vrijdag, en de hoop, het nieuwe leven en de opstanding van Pasen. Net als nu ook het leven doorbreekt in de lente.

Donald Trump hoopte vorige maand dat de crisis voor Pasen weer voorbij zou zijn, zodat de kerken weer vol mochten stromen. Maar die hoop is nooit realistisch geweest. Zo’n verlangen past bij hem; waar mogelijk wenst hij onverkwikkelijke problemen weg met een toverstok. Hij staat daarin echter niet alleen.

Het is verleidelijk om de toekomst te willen controleren, om de overwinning alvast te claimen. Hoewel de recente cijfers uit Nederland en andere delen van Europa lijken aan te geven dat het virus in kracht afneemt, komt Pasen dit jaar te vroeg om victorie te kraaien.

Ik vind eigenlijk dat Stille Zaterdag – vandaag dus – de dag is die het meest aansluit bij de periode waarin wij ons nu bevinden. Een dag tussen dood en leven, tussen wat was en wat gaat komen, een dag waarop wij met onzekerheid moeten leren omgaan.

Stille of Heilige Zaterdag fascineert mij al lange tijd. Het is een soort schemergebied tussen donker en licht. Vele jaren geleden gaf ik een cursus over het existentialisme en de ‘Dood van God’. Samen lazen we het werk van de Britse toneelschrijver Samuel Beckett. Daar komen de thema’s rond Stille Zaterdag ook naar voren.

Beckett is niet bepaald hoopvol; zijn bekendste toneelstuk, ‘Wachten op Godot’, gaat over het nutteloze wachten op de komst van Godot omdat het leven anders zinloos zou zijn. Maar je kunt er ook in lezen dat morgen héél misschien anders verloopt.

Hoopvoller is Augustinus, die de taak van de christen ziet als ‘de wereld verduren’, zoals de theoloog Charles Mathewes het zegt. ‘Verduren’ in dit geval betekent niet dat je passief wordt, maar dat je attent bent op de dingen die je vandaag kan doen, zonder dat je kan weten hoe het allemaal gaat uitpakken, zonder dat je het naar je hand kan zetten. Tegelijkertijd leef je in verwachting.

Ik maak graag plannen, hou graag de regie en kan slecht tegen onzekerheid. Ik ben de belichaming van Nederlandse burgerlijkheid geworden. Maar omdat er nu slecht gepland kan worden, ben ik mijn hele oriëntatie op de wereld kwijt. Dat betekent voor mij, bijna noodgedwongen, meer aandacht voor het nu en de directe naasten om mij heen, want dat is alles dat ik heb.

We zullen allen voorlopig in een periode van onzekerheid moeten leven, en we het moeten leren verduren. Eens komt de grote zomer, letterlijk en figuurlijk, maar voorlopig even niet. Daarom ga ik dit weekend – inclusief de feestdag van Pasen – gebruiken om vreugde te hebben met mijn gezin en openstaan voor de goede dingen die deze dagen bieden. 

En een roman langzaam lezen, pagina voor pagina, om zo niets te missen.

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden