Reportage

Het is rustig in de Chinese autoshowrooms, te rustig

Autoverkoper Song Miao in zijn showroom in Peking Beeld Leen Vervaeke

De Chinese middenklasse wordt voorzichtiger in zijn bestedingen, en dat voelt de economie.

Met zijn drieën staan de verkopers van Mazda bij de ingang van hun toonzaal, folders in de aanslag, wachtend op een klant. De grote showroom zit pal in het midden van Dongfang Jiye Automobielstad, het grootste autoverkoopcentrum van Peking, met meer dan twintig dealers bij elkaar. Sinds afgelopen zomer is het vaak uitgestorven. Ook nu lopen er meer verkopers dan klanten.

“In 2017 verkocht ik nog makkelijk vijftien auto’s per maand, maar vorig jaar waren dat er maar acht of negen”, zegt Song Miao (30), een van de drie verkopers bij de ingang, met een gele smiley op zijn zwarte Mazdavest. “Ik werk op commissie, dus mijn salaris is er behoorlijk op achteruitgegaan. Zowat een derde van onze verkopers is vorig jaar vertrokken, en ze zijn niet vervangen.”

Song ziet meerdere redenen voor de tegenvallende autoverkoop, die in China vorig jaar voor het eerst in twintig jaar daalde: de beperking van het aantal nummerplaten in Peking omwille van de luchtvervuiling, de stopzetting van een belastingvoordeel, maar vooral: de economische onzekerheid. “Mensen hebben al zo veel uitgaven, voor hun huis of voor het onderwijs van hun kinderen”, zegt hij. “Als het dan economisch minder gaat, wachten ze langer met de aankoop van een nieuwe auto.”

Nationale Volkscongres

Die economische onzekerheid, die steeds dieper doordringt in China, wordt het hoofdthema op het Nationale Volkscongres, de jaarlijkse bijeenkomst van het Chinese parlement die vandaag in Peking begint. Tien dagen lang zullen zo’n drieduizend parlementsleden bijeenkomen in de Grote Hal van het Volk, grotendeels om voor de vorm overal ‘ja’ op te zeggen, maar ook om de politieke koers van het komende jaar te vernemen. En vooral het antwoord op de vraag: wat met de economie?

Want niet alleen Chinese autoverkopers kampen met tegenvallende cijfers. Ook exportbedrijven, huizenmakelaars en witgoedverkopers merken de afkoeling van de Chinese economie aan den lijve. De exportorders vertoonden afgelopen februari hun snelste daling sinds 2009, de huizenverkoop in grote steden stagneert, en de Purchasing Managers Index (PMI) – een index die het vertrouwen van inkoopmanagers weergeeft – daalde naar het laagste punt in drie jaar.

Daarmee start het Volkscongres in een opvallend andere sfeer dan vorig jaar, toen president Xi Jinping er de verlenging van zijn presidentiële termijn liet goedkeuren, en hij op het toppunt leek van zijn macht. Nog geen maand later brak de handelsoorlog met de Verenigde Staten uit, en raakte de export ontregeld. De binnenlandse consumptie, die de exportdaling zogenaamd zou compenseren, bleek niet klaar voor die rol. De retailverkoop groeide afgelopen november het traagst in vijftien jaar.

Einde aan uitbundige groei

Het sterkste signaal dat de Chinese consument voorlopig de hand op de knip houdt, komt uit de autosector. Na twintig jaar van uitbundige groei, dankzij de groeiende middenklasse die een vierwieler wilde, werden in 2018 bijna 6 procent minder auto’s verkocht dan een jaar voorheen, aldus de Chinese Passenger Car Association. Een Chinese fabriek van Ford zag zijn verkoop met zelfs 37 procent dalen. 

“De mensen hebben lagere verwachtingen van de economie”, zegt Cui Xiujin, marketingmedewerker van een showroom in Dongfang Jiye Automobielstad, waar Jeeps en Chryslers worden verkocht. “Als je iedere maand goed verdient, dan ga je reizen en koop je dure handtassen. Maar als je inkomen daalt, dan probeer je je uitgaven te beperken.”

Voor een deel is de Chinese groeivertraging een normaal verschijnsel na jaren van recordcijfers. Economen schatten dat de Chinese regering op het Volkscongres voor komend jaar een groeiverwachting van 6 tot 6,5 procent zal aankondigen. Een respectabel cijfer – bijna drie keer meer dan de Nederlandse vooruitzichten – maar voor China wat krap. Het land kampt met een enorme schuldenberg en hoopt nog een groot deel van de bevolking op te tillen tot de middenklasse.

Sociale onvrede

De Chinese regering is als de dood dat de economische tegenwind tot sociale onvrede zal leiden. De Hongkongse organisatie China Labour Bulletin registreerde vorig jaar al 1700 arbeidersprotesten, tegenover 1200 een jaar daarvoor. Zeker in een jaar waarin gevoelige gebeurtenissen worden herdacht, zoals het bloedig neergeslagen Tiananmenprotest dertig jaar geleden, wil de overheid kost wat kost economische spanningen vermijden.

Daarvoor hoopt de Chinese regering een einde te maken aan de handelsoorlog met de VS, onder meer door op het Volkscongres een aantal wetten goed te keuren die de Amerikanen gunstig moeten stemmen. Ook begon in januari een stimuleringsbeleid met leningen voor bedrijven, een belastingverlaging en overheidsgeld voor grote infrastructuurwerken. Dat leidde al tot enig herstel op de Chinese beurzen.

Ook voor de autoverkoop heeft de Chinese overheid stimulansen aangekondigd, zoals een subsidie voor autokopers op het platteland. Maar de verkopers in Dongfang Jiye Automobielstad betwijfelen of dat effect zal hebben. “Ik denk dat 2019 in het beste geval ongeveer hetzelfde zal zijn als 2018”, aldus Mazdaverkoper Song Miao. “Maar de kans lijkt me groot dat de verkoop verder naar beneden blijft gaan.”

Lees ook: 

Na de wapenstilstand komt nu vrede in zicht tussen de VS en China.

Wereldwijd reageren de beurzen vandaag positief op de voortgang die China en de Verenigde Staten boeken bij het oplossen van hun handelsconflict. 

Historica Jude Woodward weet het zeker: de wereld heeft niets te vrezen van de Chinezen.

China is in opkomst. Dag in dag uit waarschuwen experts voor de nieuwe wereldmacht. De Britse historica Jude Woodward slaat een heel andere toon aan. ‘China wordt een gematigd land.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden