Het is redden wat er te redden valt in Durban

Greenpeace-activisten zetten een windturbine op in Durban. ©AFP

ANALYSE | Wordt het Kyoto-protocol, het enig bindende klimaatverdrag, in Zuid-Afrika ten grave gedragen? De vraag circuleert al enkele weken in de wandelgangen van de Europese Commissie, het Amerikaanse Witte Huis en onder Chinese politici. Vandaag starten in het Zuid-Afrikaanse Durban de jaarlijkse klimaatonderhandelingen.

Afgevaardigden uit 192 landen proberen afspraken te maken over een opvolger van het Kyoto-protocol, dat eind volgend jaar afloopt. In dat klimaatverdrag hebben 37 landen beloofd de broeikasgassen met gemiddeld 5 procent terug te dringen tussen 2008 en 2012 ten opzichte van 1990. De Verenigde Staten hebben nooit hun handtekening gezet en China wordt in dat verdrag nog behandeld als ontwikkelingsland. Met andere woorden: het heeft geen enkele verplichting.

Overbruggingsperiode
Voor het Kyoto-protocol ziet het er niet goed uit. Zelfs de Europese Unie, een voortrekker binnen het klimaatdebat met een vergaand milieubeleid, heeft aangekondigd niets te tekenen zolang de Verenigde Staten en China geen toezeggingen doen. Eurocommissaris Connie Hedegaard, belast met klimaat, hoopt nog afspraken te kunnen maken over een overbruggingsperiode, zodat grote vervuilers later alsnog akkoord gaan met klimaatafspraken.

Maar dat zal niet voor 2020 zijn, verklaarden verschillende rijke industrielanden vorige week. Zelfs de Amerikaanse president Obama die bij zijn aantreden beloofde werk te maken van een klimaatbeleid, zal geen opvolger tekenen van het Kyoto-protocol. Ook Rusland, Japan en Canada, landen die Kyoto hebben ondertekend, doen niet mee aan een tweede periode. En China hoopt weliswaar nog op een wereldwijd akkoord, maar gaat zelf geen bindende toezeggingen doen.

Geen zin
Het lijkt erop dat het Kyoto-protocol in Durban geen opvolger krijgt. Dat komt overigens niet alleen doordat de verschillende machtsblokken recht tegenover elkaar staan. Politici ergeren zich in toenemende mate aan de aard van de onderhandelingen. Er gaan geluiden op om het proces te veranderen. Het heeft volgens verschillende deskundigen geen zin om met 192 landen afspraken te maken over de reductie van broeikasgassen, die vervolgens niet nagekomen worden. De wereldwijde CO2-uitstoot bereikte in 2010 ten slotte een record.

Wellicht is het zinvoller om de gesprekken over een andere boeg te gooien door bijvoorbeeld afspraken te maken over duurzame energieprojecten zeggen diezelfde deskundigen. Of door bedrijven uit rijke landen te laten investeren in groene energieprojecten in arme landen zodat daar meer mensen toegang krijgen tot elektriciteit.

Groenfonds

Komen al die congresgangers dan voor niets bijeen in Durban? Niet helemaal. Gastland Zuid-Afrika hoopt nog op concrete afspraken over het zogenoemde groenfonds. Daar moeten rijke landen vanaf 2012 30 miljard dollar in storten, in 2020 moet dat oplopen tot 100 miljard per jaar. Het geld is bedoeld voor ontwikkelingslanden die geen geld en middelen hebben om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.

Maar de VS en Saoedie-Arabië liggen nog voordat de onderhandelingen goed en wel van start zijn gegaan dwars. Met de economische crisis in het achterhoofd, zullen de VS voorlopig geen geld geven aan het fonds. En Saoedie-Arabië wil weten hoe het straks wordt gecompenseerd als de wereld meer groene energie in plaats van olie gebruikt.

Voorlopig doen ontwikkelingslanden er alles aan om te redden wat er te redden valt. De voormalige president van Costa Rica, José María Figueres, riep vrijdag mensen vanuit de hele wereld op een Occupybeweging te beginnen in Durban, om niet met lege handen naar huis te gaan. De vergaderzalen in het congrescentrum worden al geïnspecteerd door geïnteresseerden die daar hun matras willen neerleggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden