Het is overal druk in Spanje, behalve op de tolweg

Automobilisten mijden duur ritje over glad asfalt; faillissement dreigt voor tolwegbedrijven

MAAIKE HOMAN

MADRID - Donderdagmiddag vijf uur in Madrid. Vanuit het vliegtuigraam zijn de files op de wirwar aan snelwegen goed te zien. Overal is het druk, behalve op de tolwegen. Slechts een enkele auto passeert de betaalpoortjes en rijdt dan eenzaam verder op het gladde asfalt.

Naast spookvliegvelden waar geen vliegtuig op landt, spooksteden waar huizen en appartementen niet verkocht worden en leegstaan, heeft Spanje ook spooksnelwegen. Gebouwd in de jaren van economische voorspoed, nu een hoofdpijndossier voor de Spaanse overheid.

Negen tolwegbedrijven, die goed zijn voor 750 kilometer aan asfalt, of 22 procent van het tolwegennetwerk, hebben betalingsproblemen. Faillissement dreigt door de hoge bouwkosten en de minimale opbrengsten.

Door de aanhoudende economische crisis nemen minder mensen de tolwegen, die toch al niet de goedkoopste van Europa zijn. Wie in een personenauto van het noordelijke Bilbao naar het 300 kilometer zuidoostwaarts gelegen Zaragoza rijdt, is zo'n 26 euro kwijt.

De negen tolwegbedrijven hebben een gezamenlijke schuld van 4,6 miljard euro bij zes verschillende banken. Mochten ze niet tot een betalingsakkoord komen en wordt er geen investeerder gevonden, dan komt de overheid om de hoek kijken. Omdat de tolwegen zijn ontstaan uit een publiek-private samenwerking (in dit geval heeft de overheid bedrijven gecontracteerd die verantwoordelijk zijn voor het ontwerp, de aanleg, het beheer en deels de financiering) is de Spaanse overheid bij wet verplicht een deel van deze schuld over te nemen.

Om deze 2,4 miljard euro niet voor rekening te laten komen van de Spaanse belastingbetaler, wil de regering een speciaal fonds oprichten dat de bedrijven een lening met een looptijd van dertig jaar biedt tegen 1 procent rente. In Spanje, waar de werkloosheid hoog is en steeds meer gezinnen in armoede leven, ligt dit gevoelig.

"Eerst redt de overheid banken en nu de bouwbedrijven. Wordt het niet eens tijd om de burgers te redden?", aldus Susana Cardinali op een blog. Hulpverleningsorganisatie Caritas becijferde dat met 2,4 miljard euro zo'n 700.000 Spaanse gezinnen uit de armoede geholpen kunnen worden.

Volgens Miguel de la Fuente is de kwestie rondom de tolwegen 'een grote puinhoop' en 'een regelrechte ramp'. Hij is directeur van Foro PPP, een stichting die onderzoek doet naar publiek-private samenwerking en infrastructuur. Volgens hem zijn er verschillende factoren die het feitelijk failliet van de tolwegen verklaren.

"Ten eerste zijn zowel de overheid als de marktpartijen uitgegaan van een veel te optimistisch scenario. Ze dachten dat er alleen meer auto's op de weg zouden komen." Maar door de economische crisis zijn dat er minder geworden. In de regio Catalonië zijn de files ten opzichte van 2010 met 63 procent afgenomen. "Daarnaast is niet goed nagedacht over het ontwerp van sommige wegen waardoor afslagen moeilijk te bereiken zijn."

Volgens De la Fuente is de grootste fout dat de kosten voor de onteigening van de grond waarover de wegen zouden komen, veel hoger bleken dan geraamd. "In sommige gevallen heeft die onteigening meer gekost dan de aanleg van de snelweg."

undefined

Gatenkaas

Spanje heeft met 15.554 kilometer het grootste snelwegennetwerk van Europa. Het meeste asfalt is in de jaren negentig met Europese subsidies, naar schatting zo'n 90 miljard euro, aangelegd. Hoewel het asfalt in Extremadura glad en nieuw is, is de weg van Madrid naar kuststad Valencia één grote gatenkaas. Door de crisis is er steeds minder geld voor onderhoud van de wegen, zo waarschuwt de Vereniging van Spaanse Wegen (AEC) al jaren. Elena de la Peña, ingenieur bij AEC, noemt de situatie zelfs 'levensgevaarlijk'. Ze wijst op grote gaten in wegen, vangrails die ontbreken of aan vervanging toe zijn en het ontbreken van waarschuwingsborden op gevaarlijke plekken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden