'Het is onzin dat kinderboeken geen echte boeken zouden zijn'

Mirjam Noorduijn (1961), journaliste en criticus

"Wat mij fascineert aan jeugdliteratuur is dat de blik van de meeste schrijvers en illustratoren naar buiten is gericht. Dat komt denk ik omdat kinderen, de hoofdpersonen, nieuwsgierige wezens zijn en op ontdekking uitgaan. Dat vind je in bijna alle jeugdboeken terug en daar geniet ik van, omdat ik zelf ook een beetje zo ben. Ik mis dat in de volwassenenliteratuur, vooral de Nederlandstalige. Die vind ik vaak naar binnen gekeerd: te veel navelstaren, te veel egodocumenten.

In mijn studie Engelse taal- en letterkunde hoorden de kinderboeken er gewoon bij. Dat vond ik een verademing. Pas later, toen ik als recensent de kinderboekenwereld betrad, heb ik gemerkt hoezeer er in hokjes wordt gedacht: dit is voor kinderen, dat voor volwassenen.

Het is een grote misvatting dat je kinderboeken niet op eenzelfde manier kunt lezen als volwassenenliteratuur. Dat het geen 'echte' boeken zouden zijn. Het interesseert mij niet of een boek voor kinderen of voor volwassenen is geschreven, als het maar goed is, me verrijkt en verrast.

Veerle Vanden Bosch, chef Letteren van De Standaard, en ik willen de rijkdom van de Vlaamse en Nederlandse jeugdliteratuur aan een breed, volwassen publiek laten zien en leeftijdsgrenzen oversteken door dwarsverbanden naar de volwassenenliteratuur te leggen.

Een boek als dat van ons was een grote wens van schrijver Bart Moeyaert, die in oktober artistiek intendant was van de Frankfurter Buchmesse, waar Nederland en Vlaanderen gastland waren. Hij zag een boek voor zich dat op die beurs een visitekaartje van de Nederlandstalige jeugdliteratuur zou kunnen zijn, maar daarna ook ouders, leerkrachten, boekhandelaren, bibliothecarissen en anderen zou kunnen inspireren.

Er ging heel wat brainstormen aan vooraf voor we bij het uiteindelijke concept uitkwamen, geïnspireerd op de geweldige 'Gids door de wereldliteratuur' van Pieter Steinz. We portretteren vijftig jeugdauteurs aan de hand van een belangrijk boek, bijvoorbeeld Paul Biegel met 'Het sleutelkruid', Tonke Dragt met 'De brief voor de koning', enzovoort.

We hebben schrijvers gevraagd naar de vijf boeken die op hun nachtkastje liggen. Bij de overledenen hebben we geprobeerd te achterhalen welke boeken hen hebben geïnspireerd. Verder verwijzen we naar boeken die verwant zijn aan het oeuvre van de auteur.

Bij elke schrijver hebben we ook bekenden uit de wereld van literatuur, film, theater en journalistiek gevraagd om een korte lofzang te schrijven op hun favoriet: Ronald Giphart looft Floortje Zwigtman, Cornald Maas prijst Edward van de Vendel.

Als vertrekpunt hebben we de eerste Kinderboekenweek in 1954 genomen. Het viel niet mee de vijftig boeken te selecteren. Kiezen is verliezen, bleek al snel. We hebben een aantal auteurs of boeken met pijn in het hart niet kunnen plaatsen.

Voor de selectie hebben we gekeken welke boeken het goed hebben gedaan in het buitenland, naar literaire criteria, maar ook naar cultuurhistorische betekenis. We belichten ook 25 illustratoren en bespreken in 'grabbeltonnen' thema's en genres.

Het was pittig, maar ook ontzettend leuk om zoveel te herlezen en verbanden te leggen. Vooral de Vlaamse jeugdliteratuur heb ik veel beter leren kennen. Ik had nog nooit gehoord van Johan Ballegeer - de Vlaamse Thea Beckman - of van illustrator Erika Cotteleer. Maar ook parels uit ons eigen land heb ik herontdekt. Ik hoop dat de lezers dat er ook uit haalt: herkenning én inspiratie."

Mirjam Noorduijn en Veerle Vanden Bosch: Het boekenboek, onmisbare jeugdboeken uit de Lage Landen Leopold; 334 blz. euro 34,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden