Beeld Werry Crone

ColumnBart Zuidervaart

Het is nog niet te laat, Rutte III kan zijn groene gezicht nog redden

Rutte I werd het geflopte gedoogexperiment met Wilders. Rutte II doorstond zowel de financiële als de vluchtelingencrisis en haalde op vrij bewonderenswaardige wijze de eindstreep. Hoe zal Rutte III straks worden herinnerd? Als het groenste kabinet ooit? Die kans lijkt me nihil.

Het groenste kabinet ooit, woorden die D66-onderhandelaar Alexander Pechtold er bij de start in 2017 zelf opplakte, woorden die ChristenUnie-collega Gert-Jan Segers graag herhaalde. Het schept verwachtingen.

Even een tussenstand. Nederland is op dit moment het minst duurzame land binnen de Europese Unie. We zijn ingehaald door Malta en Luxemburg, niet bepaald een ontwikkeling om trots op te zijn. De komende jaren zal Nederland een inhaalslag maken, dankzij nog te openen grote windmolenparken op zee. Maar de afspraak met Brussel voor 2020 - 14 procent duurzame energie - wordt niet nagekomen.

Tijdgebrek is geen excuus

Dat andere belangrijke doel voor 2020 - ten minste 25 procent CO2-reductie - is ook uit zicht verdwenen. Mocht het kabinet in gebreke blijven, dan negeert het een rechterlijk vonnis. Ik zou dat een burger niet aanraden. Ter herinnering: de Urgenda-uitspraak dateert van juni 2015. Tijdgebrek is hier geen excuus.

Dit kabinet kan ter verdediging zeggen dat onder de bezielende leiding van minister Wiebes een groot klimaatakkoord is afgesloten met zo'n beetje iedere relevante organisatie. Een prestatie van formaat, maar de vraag is wat de samenleving daar het komend jaar al echt van gaat merken. Rutte en Wiebes herhalen uitentreuren dat de energietransitie voor iedereen ‘haalbaar en betaalbaar’ moet zijn, dat niemand zijn benzineauto wordt uitgepest en dat het leven wel leuk moet blijven. Vooral volgende kabinetten zullen zich moeten verantwoorden voor de pijn die burgers uiteindelijk gaan voelen.

Voorlopig wordt de belofte van Pechtold en Segers niet ingelost, in de wetenschap dat de overheid een Formule 1-wedstrijd in de duinen van Zandvoort faciliteert, een beschermd natuurgebied, habitat van de zandhagedis en rugstreeppad. Zoals sportminister Bruins vorig jaar september zei: “Het zou toch fantastisch zijn als we ‘vroem’ horen op 3 mei.” Hij was even vergeten dat de Raad van State enkele maanden eerder het natuurbeleid van het kabinet als volstrekt onvoldoende naar de prullenbak had verwezen.

Dreigende hooivorken

De stikstofcrisis is negen maanden oud en een uitweg heeft het kabinet nog altijd niet gevonden. Tot op heden verzet de boerensector, de grootste stikstofuitstoter, zich met succes tegen echt ingrijpende maatregelen, dankzij dreigende hooivorken en naar met Malieveld opstomende trekkers. Typerend was de aanval die het Mesdagfonds, een lobbyclub van de sector zelf, uitvoerde op het RIVM. De landbouw zou niet voor 46 procent van de stikstofneerslag in beschermde natuur zorgen, wat het RIVM heeft becijferd, maar voor 25 procent. Deze nieuwe gegevens moeten vooral serieus worden genomen, reageerde CDA-Kamerlid Geurts. Inmiddels heeft het Mesdagfonds het eigen onderzoek ingetrokken vanwege een computerfout. Wat de stikstofuitstoot volgens de boerenlobby wel zou zijn, is onduidelijk. Wat blijft hangen is de vermeende onbetrouwbaarheid van het gerenommeerde RIVM.

Dit belooft weinig goeds voor de resterende periode tot aan de verkiezingen. Toch is de stikstofcrisis voor de coalitiepartijen een uitgelezen kans om die belofte uit 2017 alsnog gestand te doen. Dan zal de discussie niet langer moeten gaan over het ontzien van boze boeren, maar eindelijk over de bescherming van bedreigde flora en fauna. Het is nog niet te laat.

Bart Zuidervaart vervangt deze week Lex Oomkes

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden