Het is nog even wachten op het cruciale moment in het Catshuis

Eindfase nadert, maar onderhandelaars laten zich niet op een datum vastleggen

Desnoods stuurt hij een briefje met een paar algemene hoofdlijnen, stelde minister Jan Kees de Jager onlangs. De dertigste april, de uiterste datum waarop de Europese Commissie op de hoogte moet worden gesteld over de manier waarop het kabinet het financieringstekort in 2013 terug wil brengen tot drie procent, komt snel naderbij. Maar zover hoeft het niet te komen, want de onderhandelingen in het Catshuis lijken de eindfase te naderen.

Of het lukt? Niemand, de onderhandelaars niet en ook de hen omringende adviseurs niet, laat zich vastleggen op een datum. De termijn zou haalbaar moeten zijn, nu de onderhandelingen in de fase zitten van het tegen elkaar uitruilen van wensen tussen de partijen. Mocht er een akkoord komen, dan duurt het nog minimaal vijf werkdagen voordat alles ter goedkeuring aan de fracties wordt gestuurd en openbaar wordt gemaakt. In die vijf dagen rekent het Centraal Planbureau de zaken door.

Dat de onderhandelaars vorige week met elkaar afspraken te wachten op het Planbureau, is de meest concrete aanwijzing dat de onderhandelingen in de eindfase zitten. Van zulke aanwijzingen moet de buitenwacht het hebben, want nog steeds slagen de onderhandelaars in het Catshuis er in hun besprekingen binnenskamers te houden.

De echte informatie die doorsijpelt is schaars, maar niet onbelangrijk. Zo zijn twee belangrijke uitgangspunten inmiddels wel duidelijk: de gedoogcoalitie gaat proberen het tekort volgend jaar inderdaad onder de magische drie procent te brengen, en voor de jaren daarna staan er ingrijpende systeemwijzigingen op stapel.

Toch geldt ook voor deze uitgangspunten dat het morgen weer anders kan zijn. Elk besluit of besluitje dat tussentijds genomen wordt, komt niet gegarandeerd in het eindresultaat te staan. Als er al een onderhandelingsakkoord komt. Het moment van de waarheid en het elkaar diep in de ogen kijken, het cruciale moment, laat nog even op zich wachten.

Voor de begroting van 2013 mikken de onderhandelaars op grote bedragen aan bezuinigingen. Om het tekort rond drie procent te krijgen, zal er minimaal tien miljard euro gevonden moeten worden. Maatregelen waar dan aan gedacht moet worden: bevriezing van de ambtenarensalarissen en de uitkeringen, bezuinigingen op de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en, kleinere bezuinigingen zoals op de publieke omroep.

Met bezuinigingen alleen, zo lijkt het, komt de drie procent echter nog steeds niet in zicht. Volgens ingewijden zullen om dat te bereiken ook de overheidsinkomsten omhoog moeten. De kans dat er een verhoging komt van het lage en wellicht ook het hoge BTW-tarief, is aanzienlijk, zo valt rond de onderhandelaars te horen.

Ook ontwikkelingssamenwerking zou onder de bezuinigingen kunnen vallen. Diverse varianten liggen op tafel. In de laagste variant gaat er minimaal een half miljard af, in de hoogste 1,5 miljard. Voor het CDA een omstreden zaak, maar in een allesomvattend pakket wellicht te verdedigen. Zeker als in dat grotere pakket de hervormingen zitten die al werden bepleit door de luid bejubelde vernieuwingscommissie van de partij, onder leiding van oud-minister Aart Jan de Geus.

De grote hervormingen zijn het hete hangijzer in de onderhandelingen. De zorg, de woningmarkt, de AOW-leeftijd, de WW en het ontslagrecht. Voor al die onderwerpen liggen voorstellen op tafel. Maar, aldus een ingewijde, het zou naïef zijn te denken dat ook op al die terreinen uiteindelijk maatregelen worden genomen. Mocht er geen financiële noodzaak zijn, dan kan er zo maar een hervorming afvallen. Welke dat zal zijn, valt niet te voorspellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden