'Het is niet waarschijnlijk dat Poetin Nemtsov liet vermoorden'

Boris Nemtsov tijdens een demonstratie in 2012 Beeld ap

De moeder van Boris Nemtsov was bang dat Poetin hem zou laten vermoorden. Gisteravond werd haar zoon daadwerkelijk vermoord, vlakbij het Kremlin. Maar zelfs critici van Poetin noemen het onwaarschijnlijk dat de Russische president achter de moord op de kritische politicus zat, vertelt correspondent Geert Groot Koerkamp.

Als Poetin niet achter Nemtsovs dood zat, wie dan wel?
"Ook veel critici van Poetin zeggen dat het niet waarschijnlijk is dat hij of het Kremlin opdracht heeft gegeven tot deze moord. Dit is zo geruchtmakend en zo dichtbij het Kremlin. Het is slechte reclame voor Poetin en ook nog eens op een slecht moment.

Maar indirect wordt Poetin wel verantwoordelijk gehouden. De moord is volgens critici zeker het gevolg van jarenlang haatzaaien en tv-propaganda tegen Oekraïne en tegen de zogenaamde vijfde colonne; de binnenlandse vijanden, de oppositie.

Wellicht dat iemand uit bijvoorbeeld extreem-nationalistische kringen daardoor is gemotiveerd tot geweld. Vorige week was er een pro-Kremlin demonstratie waarin borden met foto's van oppositieleden werden meegedragen."

Nemtsov was niet meer zo gezichtsbepalend als voorheen. Vormde hij toch nog een risico voor nationalisten?
"De Russische activisten zijn allemaal niet echt populair als je kijkt naar de opiniepeilingen. Toch is het Kremlin kennelijk bang voor een grootschalige revolutie, zoals je die eerder zag in Georgië en Oekraïne. Daardoor vormt iedere charismatische voorman een potentieel gevaar. Je merkt dat op televisie, waar de oppositie al vele jaren niet aan bod komt. Alternatieve geluiden zijn ongewenst.

Nemtsov heeft altijd fel campagne gevoerd tegen Poetin en tegen corruptie van zijn vertrouwelingen. Alle negatieve kanten van de machthebbers belichtte hij. Hij nam nooit een blad voor de mond en oogde onvermoeibaar.

Morgen zou ook een grote demonstratie plaatsvinden waar hij de drijvende kracht achter was. Het heette een 'anti-crisisdemonstratie', maar het was eigenlijk een protest tegen alles wat mis is in Rusland. Nemtsov riep de laatste tijd vaak op om mee te demonstreren. De demonstratie is nu uitgesteld. Het is volgens de organisatie geen tijd voor protesten, maar voor rouw."

Staat er al een nieuwe grote oppositieleider klaar?
"De oppositie is behoorlijk breed en er zijn grote en kleinere groepen. Het is niet één grote, gezamenlijke beweging. Nemtsov was ook niet dé leider, hij was één van de boegbeelden.

In 2011 en 2012 waren er veel protesten van veelal jonge mensen. Sindsdien is het protest een beetje uit elkaar gevallen, maar de mensen zijn er nog. Maar echte grote boegbeelden van het kaliber Boris Jeltsin, die kon rekenen op brede steun, die zijn er eigenlijk niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden