Het is nat en koud in de regio van Italiaanse aardbevingen

ASSISI/SERRAVALLE DI CHIENTI - Assisi staat in de steigers. Bij de basiliek van Sint Franciscus wordt door dikke staalkabels en in het asfalt geslagen reuzenharingen een lange, oude muur op zijn plaats gehouden. Sinds 1 december is de benedenbasiliek die onbeschadigd bleef weer opengesteld voor publiek. De bovenbasiliek waar de fresco's van Giotto en Cimabue gedeeltelijk naar beneden kwamen, blijft gesloten.

CECILE LANDMAN

Over de restauratie van de fresco's vinden hevige discussies plaats. De vraag is of stukken die geheel verloren gingen moeten worden ingevuld, of blanco gelaten in naam van de authenticiteit.

Er zijn maar weinig toeristen en dat is ongewoon in Assisi. Een bus met Japanners rijdt er rond, maar zij zullen niet blijven slapen in het gebied. Amerikanen komen niet meer voor de basiliek, of het pittoreske van Assisi, ze willen ingestorte huizen zien, die Assisi niet heeft. Restaurants zijn gesloten, hotels leeg, in de winkels die wel open zijn komen geen klanten. Het regent hard, het waait en het is koud.

Dagelijks nog beeft de grond, de 'normale' sterkte is vijf tot zes op de Schaal van Mercalli (die de schade aangeeft en niet de kracht van de beving zoals de Schaal van Richter). De aanhoudende schokken werken op de zenuwen van de bevolking. Een vrouw in een winkel met tientallen houten Sint Franciscusjes en engeltjes zegt dat iedereen opgewonden is: “Gisternacht hagelde het hevig en het bliksemde, ik dacht dat de hemel op mijn hoofd zou vallen.”

Inderdaad, zowel wat uit de lucht naar beneden komt en wat zich onder de grond afspeelt, zijn in deze decembermaand onberekenbare factoren waarmee wel degelijk rekening moet worden gehouden. In de provincies Umbrië en Marche sneeuwt het bovendien. De weg die van Assisi naar Spoleto en verder de bergen inleidt, is bochtig, smal en glad. Veel zwaar verkeer met hulpgoederen, brandweer, het Italiaanse Rode Kruis, ambulances en leger-trucks baant zich er sinds twee maanden onophoudelijk een weg naar boven.

De dorpjes langs deze weg worden bijna geheel overeind gehouden met indrukwekkende stutbalken. De wegen zijn op meerdere plaatsen half geblokkeerd door betonnen afzettingen waarachter de huizen staan die afgebroken moeten worden.

Vanwege het instortingsgevaar kan meer dan zeventig procent van de inwoners niet in hun huis, als dat er nog staat. Ze verblijven in grote blauwe tenten, caravans en containerhuisjes. Honderden staan ervan, in lange slierten langs de weg, op inderhaast aangelegde plateaus, naast, langs en op de pleinen in de dorpen die namen dragen als Casenuove, wat Nieuwehuizen betekent.

Hier zullen ook de caravans heen gehaald worden waar de Albanezen in verbleven vóór hun veel bekritiseerde uitzetting, die dezer dagen plaatsvond. Over veel daken van de geïmproviseerde 'nooddorpjes' liggen grote stukken plastic want veel caravans en containers zijn niet waterdicht gebleken.

In totaal zijn in de regio's Umbrië en Marche 35 500 mensen in meer of mindere mate getroffen door de aardbevingen. In de tentenkampen zijn 5800 mensen ondergebracht, dik zevenduizend mensen slapen in caravans, bijna achtduizend konden hun huis weer in, en 2300 mensen prijzen zich min of meer gelukkig in de zogenaamde 'woonmodules': containers met een leefoppervlakte van gemiddeld acht tot twaalf vierkante meter.

Een oude vrouw slaakt een hoge kreet op de vraag of ze er met de kerst nog zal zitten. “Aiaiai, met kerst in een container!” Ze slaat haar handen voor het gezicht en begint zacht te huilen.

Serravalle is een dorp van 1300 inwoners. Of liever was, want de meesten zijn nu verspreid over meerdere tentenkampen. De hoofdstraat slingert zich door een scherp, nauw dal. Ook hier stutbalken, modder, militairen, Rode Kruis, brandweer en carabinieri.

Tijdens de aardbeving van eind september vonden hier drie mensen de dood. Een moeder en haar kind werden na uren onder het puin vandaan gegraven. Haar dochter praat nog steeds niet over wat er toen gebeurde. De basisschool van het dorp is ondergebracht in drie containers. Onderwijzer Antonio Mosciatti verzamelde de verhalen en tekeningen van de kinderen die nog voor kerst in boekvorm zullen uitkomen. “Het leven in een caravan is een mooi spel”, vindt Silvia. “Eindelijk op onze maat, de maat van kinderen.”

In Serravalle gebeurde het dat een kraanwagen een chemisch toilet omhooghees tot op twee meter hoogte, het deurtje openging en een broeder zich op eenzame hoogte zag. “Toen moest iedereen erg lachen”, vertelt Mosciatti die zelf in een caravan zit.

In de tentenkampen is het leven geen pretje, van de modder en vochtige kou hebben vooral de ouderen veel last. De caravans worden net als de tenten verwarmd met elektrische kachels. De containers zijn als piepkleine huisjes. “Het is niet ideaal, maar ik kan in ieder geval weer ons eigen eten koken.”

Voor de mensen in de tenten en caravans die niet zelf kunnen koken zijn het de militairen die de warme hap verzorgen, 13 500 maaltijden per dag: “Stevig, nogal vet en met veel rode pepertjes koken ze. Maar ja, met deze kou is dat niet zo erg,” zegt een vrouw die door het kersverse kamp loopt. Door het 'Kattestraatje' naar de 'Weg van het openbare toilet', richting 'Politiesteeg'. De kinderen uit Serravalle hebben de ruimtes tussen de caravans van namen voorzien. Simone (11) maakt zich geen zorgen meer over zijn kat: “Megalo is een aardbevingsslachtoffer, net als wij. Nu woont hij tussen de brandweermannen en die geven hem hardstikke veel te eten.”

Voor de aardbevingsslachtoffers zijn inmiddels minstens vijftien verschillende rekeningnummers geopend, door bijvoorbeeld de vereniging van gemeenten, het ministerie van cultuur, de Caritas, de vakbonden op nationaal en regionaal nivo, en het Italiaanse Rode Kruis. Uit allerlei potten wordt geld gehaald om de her-opbouw zo snel mogelijk te kunnen beginnen.

Maar slachtoffers van rampen in Italië hebben in het verleden slechte ervaringen opgedaan met hulpverlening. Meestal struikelde iedereen over het geld dat van alle kanten kwam aanstromen, maar bereikte dat juist niet de mensen die waren getroffen.

In Perugia is er een telefoonnummer opengesteld dat men kan bellen in het geval er van usura sprake is, de illegale leningen tegen woekerprijzen door privépersonen. Een praktijk die volgens de 'Vereniging tegen usura' wijd verspreid is in Umbrië, maar tot nu toe zijn er geen meldingen gedaan van deze ongeoorloofde zogenaamde hulpverlening.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden