Het is Moebarak nog niet gelukt zijn land veilig te folteren

AMSTERDAM - De islamitische extremisten in Egypte hebben met hun aanslagen op toeristische doelen twee dingen bereikt: het toerisme is naar de knoppen, en president Moebarak krijgt in het volgende rapport van Amnesty een knallende oorvijg vanwege geschonden mensenrechten.

Gisteren was het, in tegenstelling tot de rest van de week, loos alarm. Eerst heette het dat er bij de piramiden een bom was ontploft. Later bleek dat restaurateurs een ongelukje hadden gemaakt. De politie had al wel vier mensen in de buurt van de piramides opgepakt, en dertig in Cairo. Gezien de verhoormethodes in het huidige tijdsgewricht moet gevreesd worden dat ettelijke van hen kwetsuren hebben opgelopen, zodat ook dit loos alarm zijn tol heeft geeist.

De nerveuze reactie van de politie tekent de sfeer, die momenteel in Egypte heerst. De autoriteiten hebben te vroeg gejuicht. In december pochten ze nog dat ze de toestand meester waren. President Moebarak schudde voor de tv handen van toeristen en speelde tafeltennis met hen. Tegen zo'n aardige president wilden die toeristen wel zeggen dat ze Egypte veilig vonden, en daarin hadden ze in zekere zin nog gelijk ook, zelfs na de aanslagen.

Er zijn weinig miljoenensteden waar je om twee uur 's nachts op straat loopt zonder het gevoel te hebben dat je gevaar loopt. Cairo is zo'n stad. In Egypte worden heus wel moorden gepleegd, zelfs veel, maar meestal gaat het om afrekeningen binnen een clan of van de ene clan tegen de andere. Omdat je als buitenlander geen deel uitmaakt van een clan is de kans dat je vermoord wordt klein. Maar die algemene sfeer van veiligheid krijgt minder publiciteit dan de aanslagen op toeristische doelen. Een toerist wil rust, statistieken interesseren hem of haar matig, zelfs als die zouden uitwijzen dat Egypte, ook nu nog, veiliger is voor toeristen dan veel andere landen.

De frustratie is groot. Goed ging het niet met Egypte, maar wel beter. De afgelopen tien jaar is veel gedaan voor de infrastructuur, ook in het van oudsher verwaarloosde zuiden. Daar zagen mensen hoe bruggen over de rivier de Nijl, waarover sinds mensenheugenis was gepraat, er ineens echt kwamen. De vernietiging van het toerisme heeft de kans op een grote sprong naar voren verkleind. Het materiele verlies, drie miljard dollar per jaar, is niet de enige schade. Egypte moet het hebben van contacten met het buitenland. Als het zich isoleert, zoals in de jaren zestig, gaat het slecht. De algemene ontwikkeling van de Egyptenaren is de afgelopen vijftien jaar enorm vergroot, door reizen naar het buitenland en werkervaringen daar, maar ook door contacten met toeristen. Aan beide dreigt een einde te komen. Voor jongeren wordt het steeds moeilijker om een visum te krijgen voor een Europees land, en de terroristen zorgen ervoor dat buitenlanders wegblijven.

De autoriteiten grijpen bij de bestrijding van de terreur terug op methoden uit de jaren zestig. Foltering in Sowjetstijl alom, nog geleerd van adviseurs uit de Sowjet-Unie en later 'verfijnd'. Een ervan beschreef de Britse krant The Independent: de politie zet een cel onder water en zet dat onder stroom. Hetzelfde kan met doorweekte matrassen.

New York

Een van de slachtoffers van de Egyptische politie was Mahmoed Aboe Halima, een van de verdachten van de aanslag op het Wereldhandelscentrum in New York. Voordat hij vorige week terugreisde naar de VS, zogenaamd vrijwillig, is hij tien dagen afgetuigd met kabeltrossen, zo meldt zijn advocaat. Egypte zou het mooi uitkomen als Egyptische islamitische extremisten de schuld krijgen van de aanslag. De Amerikanen zouden dan eerder geneigd zijn sjeik Omar Abd al-Rahman op het vliegtuig naar Egypte te zetten. Sjeik Omar, ook wel de Khomeini van Egypte genoemd, is de geestelijke leider van de islamitische extremisten in Egypte. Sinds enige jaren woont hij in New York, vanwaar hij zijn aanhangers in Egypte in knetterende taal oproept Amerikanisme en andere westerse invloeden te bestrijden.

De autoriteiten hebben sjeik Omar nog niet te pakken en ook zijn ze er met hun folteringen nog niet in geslaagd het geweld uit te bannen. Een ding is waarschijnlijk wel gelukt, dat ze nu al de haat hebben gekweekt voor een nieuwe terreurgolf, over een jaar of twintig. Zoals de folteringen in de jaren zestig een van de factoren vormden die leidden tot de terreurgolf van nu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden