Het is Löfven toch gelukt: de sociaal-democraat is weer Zweeds premier

De Zweedse premier Stefan Löfven. Beeld afp

Het heeft 131 dagen gekost, helemaal van harte ging het niet, maar het is hem toch gelukt: het Zweedse parlement heeft de sociaal-democraat Stefan Löfven gisteren nogmaals tot premier gekozen.

Zweden krijgt een roodgroene minderheidsregering van de Sociaaldemocratische Arbeiderspartij en Milieupartij de Groenen, met gedoogsteun van de Centrumpartij, de Liberalen en de Linkerpartij. Maandag presenteert Löfven zijn nieuwe kabinet.

“Zweden kiest een andere weg, en dat is historisch”, sprak Löfven na zijn herverkiezing. “Het parlement volgt niet het voorbeeld op van andere Europese landen waar nationalistische en rechtsextremistische partijen een voet tussen de deur hebben gekregen.”

De 61-jarige Löfven is sinds 2012 de partijvoorzitter van de sociaal-democraten en begon in 2014 aan zijn eerste termijn als premier. Dat hij bekendstaat als self made man, maakte hem tot een geliefd boegbeeld van de arbeidersklasse.

Zijn biologische moeder liet hem achter in een weeshuis en Löfven groeide op in een pleeggezin in Stockholm. Zijn pleegvader was fabrieksarbeider, zijn pleegmoeder werkte in de zorg, en Löfven volgde na zijn middelbare school een opleiding tot lasser. Van meet af aan was hij actief in de vakbond. Zijn betrokkenheid resulteerde in een vakbondsvoorzitterschap, en de stap naar een politieke carrière was daarna snel gezet.

Maar de afgelopen vier jaar heeft hij onder een groot deel van zijn achterban zijn glans verloren. Zijn minderheidsregering zou te veel concessies aan rechts hebben gedaan. En vanuit het hele politieke spectrum kreeg hij kritiek op zijn beleid ten tijde van de vluchtelingencrisis. Dat zou eerst te ruimhartig, en daarna weer te hardvochtig zijn geweest.

Gedoogsteun

Bij de stemming van gisteren brachten de Centrumpartij en de Liberalen, op één parlementslid na, een blanco stem uit. Beide centrumrechtse partijen hebben nooit staan springen bij de gedachte aan nog een termijn voor Löfven maar, zeggen beide: hij is te verkiezen boven het alternatief: gedoogsteun van de extreemrechtse Zweden Democraten.

De twee partijen kregen vrijdagochtend de gelegenheid om hun stem toe te lichten. “Als we alleen hadden hoeven kiezen tussen de Sociaal-democraten en de Moderaten (de conservatief-liberale partij, red.)”, zei de liberale partijleider Jan Björklund, “dan hadden we voor de Moderaten en hun partijleider Ulf Kristersson gekozen. Maar zo’n regering zou steeds afhankelijk zijn van de steun van de Zweden Democraten. Die steun zou niet gratis zijn geweest.”

“We kiezen ervoor om een regering te aanvaarden die haar werk kan doen zonder gedoogsteun van de Zweden Democraten”, verklaarde ook Annie Lööf van de Centrumpartij.

Moderaten-leider Kristersson, de traditionele bondgenoot van de twee centrumrechtse partijen, kon geen sympathie opbrengen voor het besluit van Lööf en Björklund. “Vandaag”, zei Kristersson, “hebben de Centrumpartij en de Liberalen de alliantie (het centrumrechtse blok, red.) gebroken.”

Tot laatste moment spannend

Overigens is de gedoogsteun van de twee centrumrechtse partijen aan de nieuwe regering ook niet kostenloos. In de zogenoemde januari-overeenkomst maakten de roodgroene regeringspartijen afgelopen weekend bekend dat ze tegemoetkomen aan ruim zeventig liberale hervormingseisen, die zijn afgesproken met de twee van de voormalige alliantiepartijen.

Zo wordt het arbeidsrecht aangepast, de huren van nieuwbouwwoningen worden niet langer gereguleerd en de nieuwe regering zal verschillende belastingverlagingen doorvoeren. Het strikte asielbeleid dat binnenkort zou aflopen, is alvast met twee jaar verlengd.

“Het economische beleid wordt rechtser dan de politiek die de alliantieregering voerde”, klonk de reactie van de liberale gedoogsteuner Björklund.

Om die reden was het tot op het laatste moment spannend of de Linkerpartij haar fiat zou geven aan de – in theorie – roodgroene regering. De partij maakte een duidelijk punt door net als de twee centrumrechtse partijen af te zien van een stem voor dan wel tegen. Want in de tweede termijn lijkt er voor de sociaal-democratische Löfven weinig ruimte over om sociaal beleid te voeren.

Lees ook:

Anti-migratiepartij wint fors in Zweden, het land dat van oudsher geldt als een baken van progressiviteit

Bij de verkiezingen heeft de partij Zweden Democraten, die gekant is tegen asielzoekers, een grote zege geboekt.

Een onomstreden winnaar of verliezer ontbreekt, dus hoe nu verder in Zweden?

Na de verkiezingen in september was er geen duidelijke winnaar aan te wijzen in Zweden. ‘Dit is onze overwinning’, zei bijna elke partijleider. 

Populisten in Zweden zijn geen sneu volk meer

De Zweden Democraten zijn ongekend populair. De anti-immigratiepartij groeit al zeven verkiezingen op rij. Wie zijn haar aanhangers en wat willen ze?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden