'Het is gewoon totale arggghhh'

Succesacteur Robin Williams, die tachtig rollen in speelfilms op zijn naam heeft staan, was open over angst en depressies.

Het cliché lag voor de hand en wordt gebruikt door vrijwel alle media in de Verenigde Staten en daarbuiten, die uitpakken over de zelfmoord van acteur Robin Williams (63): de clown die kampte met grote persoonlijke problemen.

"Robin Williams is vanmorgen overleden. Hij leed de laatste tijd aan zware depressies. Dit is een tragisch en plotseling verlies", meldde zijn publiciteitsmedewerkster aan het blad The Hollywood Reporter, nadat hij maandag dood was gevonden in zijn woning in Tiburon, Californië. De plaatselijke politie had niet veel tijd nodig om de doodsoorzaak vast te stellen.

'De grappigste man ter wereld' - volgens het weekblad Entertainment Weekly in 1997 - was gewoonlijk zeer open over zijn zware depressies en zijn verslaving aan vooral drank en tussendoor ook nog even coke. Soms met zelfspot. Zoals toen hij een keer uitlegde waarom hij uitgerekend had gekozen voor een afkickkliniek vlakbij de rijkgevulde wijngaarden van Californië: "Om alle opties open te houden".

Lang niet altijd verschool hij zich achter dergelijke grappen. In een interview met de Britse krant The Guardian praatte hij open en uitgebreid over de eerste borrel die hij na jarenlange onthouding toch weer nam, tijdens filmopnames in een uithoek van Alaska. Hij was 59 toen en vertelde over de eerste slok en zijn terugtocht naar de alcohol: "Je voelt je warm en een soort van geweldig. En vervolgens bedenk je dat er een probleem is en dat je alleen bent".

In dat vraaggesprek gaat hij ook in op de suggestie dat de dood van zijn oude jeugdvriend Christhopher 'superman' Reeve destijds in 2004 aanleiding was voor de terugval. Maar Williams zocht het gewoon bij zichzelf. "Het is egoïstischer. Het is letterlijk angst." Angst waarvoor? Williams: "Voor alles. Het is gewoon een algemene totale arggghhh." Aan het eind van dat gesprek in 2010 zei hij toch wel in het leven te geloven en dat hij zich wel weer iets gelukkiger voelde. "En ik ben niet meer bang om ongelukkig te zijn. Het is oké zo".

In de VS werd gisteren vastgesteld dat het wel erg vaak voorkomt dat succesvolle komieken in dat land moeten vechten tegen depressies en levensangst. "In onze beroepsgroep sterft er jaarlijks zeker één aan zelfmoord of een overdosis", maakte stand-upcomedian en schrijver Michael Ian Black de sombere rekensom op. "Ons werk is te communiceren, maar we schijnen niet in staat te zijn om hulp te vragen."

En dan was Robin Williams ook nog een workaholic. De acteur die in 1978 plotseling een publiek van 60 miljoen Amerikaanse tv-kijkers trok door zijn rol als alien in de comedyserie 'Mork & Mindy', heeft inmiddels tachtig rollen in speelfilms op zijn naam staan. Een bewijs voor zijn werkdrift, maar ook bizar is dat het publiek na zijn dood nog met hem door kan. Er komen nog vijf producties aan waarbij Williams' naam op de aftiteling zal prijken. Een derde deel van 'Night Of The Museum: Secret Of The Tomb'. De comedy 'Merry Friggin' Christmas'. Hij duikt ook nog op in de dramafilm 'Boulevard'. De film 'The Angriest Man in Brooklyn' is juist voor zijn dood verschenen in de VS en komt volgende maand in Nederland via internet beschikbaar.

Zijn (derde) vrouw, Susan Schneider, zei te hopen dat de herinnering aan Williams niet zal blijven hangen in de manier waarop hij stierf, maar bij de 'ontelbare' vrolijke momenten die hij aan miljoenen heeft geschonken. Dat deed in elk geval Barack Obama in zijn condoleance. De Amerikaanse president prees de acteur om de veelzijdigheid van diens rollen. "Hij was radioman, dokter, genie, president, Peter Pan en alles daartussenin. Hij was de enige in zijn soort".

undefined

De hyperactieve komiek

Na kleine televisierollen brak Robin Williams, vers van de prestigieuze theaterschool Juilliard, in 1978 door met de sitcom 'Mork & Mindy'. Als Mork wist hij zich maar moeilijk raad met menselijke gedragingen en interactie. De show zette de toon voor zijn verdere carrière, vooral gekenmerkt door maniakale rollen en hilarische spraakwatervallen die soms slapstickachtige proporties aannamen. Door zijn komische werk en familiefilms als 'Mrs. Doubtfire' (1993, zie foto), 'Jumanji' (1995), of 'Flubber' (1997) werd hij niet altijd serieus genomen door de pers, uitgezonderd de veelgeprezen oorlogscomedy 'Good Morning, Vietnam' (1987) waarin Williams als radio-dj zijn scènes veelal improviseerde.

undefined

De serieuze acteur

Met 'Good Morning, Vietnam' was al opgevallen dat Williams films met een serieuzere insteek kon dragen, en andere volgden. Zoals 'Awakenings' (1990), waarin hij in de huid van neuroloog en psychiater Oliver Sacks kroop. Door een andere psychiaterrol won hij na drie Oscarnominaties (voor 'Good Morning, Vietnam', 'Dead Poets Society' uit 1989 en 'The Fisher King', 1991) eindelijk het felbegeerde gouden beeldje, weliswaar voor beste bijrol: in 'Good Will Hunting' (1997, zie foto) was het zover. Als therapeut van de jonge, briljante Will Hunting (gespeeld door Matt Demon) onderstreepte Robin Williams nog maar eens dat het niet altijd lachen, gieren of brullen hoefde te zijn.

undefined

Psychopatische trekken

In het brede oeuvre van Robin Williams vallen twee latere films op, vanwege de psychopathische bad guy die hij erin speelt. Wilde hij met zijn rollen in 'One Hour Photo' (zie foto) en 'Insomnia' (beide 2002) ontkomen aan de typecast van komische kindervriend, of wilde hij er zijn eigen demonen mee confronteren? De slechterik ging hem prima af. In 'Insomnia' hield Williams zich tegenover het getergde acteerkanon Al Pacino prima staande als diens kwelgeest. In 'One Hour Photo' kreeg Willams' vaak maniakale acteerwerk een sinister randje als eenzame foto-ontwikkelaar, die als stalker een familie terroriseert.

undefined

De elastische stem

Toch waren het de grappen en grollen zowel op als naast het witte doek waar Williams om herinnerd zal worden. En natuurlijk om die elastische stem. Niet alleen het razendsnelle tempo waarmee hij zijn grappen kon afvuren, ook de vele typetjes en imitaties waarmee hij zijn publiek wist te vermaken, en hem ook enkele stemrollen in animatiefilms opleverde. De bekendste: die van Genie, de blauwe geest uit Disney's 'Aladdin', uit 1992. Misschien wel zijn beste rol. Niet alleen dat expressieve hoofd van de geest, maar ook de rol als onvermoeibare blauwe wervelwind was op Williams' lijf geschreven.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden