Het is een intepretatiestrijd

Laat er geen misverstand over bestaan: dit heeft zeker met de islam te maken", zegt Jan Jaap de Ruiter, arabist aan Tilburg University. "Mensen als Obama zeggen: ISIL is no islam. Onzin! Er is geen instantie die echte en onechte islam van elkaar kan scheiden; er is een machtsstrijd gaande, een interpretatiestrijd."

En toch: in Koran noch Hadith (verhalen over de profeet die later zijn verzameld) staat expliciet dat wie Mohammed afbeeldt of beledigt, vermoord moet worden. "Sterker", zegt Joas Wagemakers, islamoloog aan de Radboud Universiteit Nijmegen, "ik ken alleen overleveringen waarin mensen die Mohammed beledigden níet de dood vonden. Mohammed werd eens op straat door Joden beledigd. Zij groetten hem met niet met het standaard 'vrede zij u', maar 'het gif zij met u', wat in het Arabisch bijna hetzelfde klinkt. Mohammed antwoordde gevat: 'En met u', en liep door."

Toch is het niet helemaal verwonderlijk dat moslimextremisten de islam aan hun zijde menen te hebben als zij mensen die Mohammed beledigen executeren, zegt De Ruiter. "Koranteksten waarin wordt opgeroepen 'ongelovigen' te doden, en die zijn er, nemen zij letterlijk. Bovendien: het niet erkennen van Mohammeds profeetschap geldt in de traditie als een zware zonde. Hem beledigen is natuurlijk nog weer een tandje erger."

Een door jihadisten veel geciteerde autoriteit is Ibn Tammiya, een fundamentalistische moslimgeleerde uit de dertiende eeuw, zegt De Ruiter. "Hij zei: het scherpe zwaard is de straf voor diegenen die de profeet beledigen."

Wagemakers: "Ibn Tammiya, ja, dat was een strenge, hij wilde terug naar de zuivere islam. Moslims die de sharia niet toepassen - in zijn tijd waren dat volgens hem de Mongolen - zijn geen echte moslims, zei hij. Je mocht hen dus bestrijden. Tammiya heeft de ideologen van het huidige moslimfundamentalisme geïnspireerd. Maar het kalifaat van zijn tijd vond dat hij te ver ging en veroordeelde hem tot de gevangenis. Op weg daar naartoe liep Tammiya twee kinderen tegen het lijf die triktrak speelden. Zondig vermaak, vond hij, en pakte het spel af. Zijn laatste daad als vrij man."

Wat verder meespeelt, is dat de traditie uit enkele Koranteksten een 'beeldverbod' heeft afgeleid, aldus Wagemakers, wat overigens niet wil zeggen dat moslims nooit afbeeldingen van Mohammed hebben gemaakt. "Meestal werd het gezicht dan weggelaten. Maar niet altijd." Dat moslims er nu toch zo'n aanstoot aan nemen, is volgens Wagemakers omdat zij toch al het gevoel hebben dat er een oorlog tegen de islam gevoerd wordt.

De Ruiter noemt nog een andere bron: 'kalief' Al-Bagdhadi. "Die geldt voor IS-aanhangers als hoogste theologische autoriteit." In het vierde nummer van IS-glossy Dabiq roept de officiële woordvoerder van Al-Bagdhadi moslims op niet aan de zijlijn te blijven staan. Lukt het niet om af te reizen naar het kalifaat, voer dan de jihad in het Westen, zegt hij. "Vernietig hun bedden", raast hij. "Als je een ongelovige Amerikaan of Europeaan - vooral de hatelijke, vieze Fransen - een Australiër of Canadees kunt doden, (...) vertrouw dan op Allah en dood hem op elke mogelijke manier. Vraag niemand om advies of een oordeel. Vermoord de ongelovige, of hij nu burger is of soldaat."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden