Het is de vraag of de persoon die stabiliteit kan brengen in dit Witte Huis wel bestaat

President Trump, met stafchef John Kelly aan zijn zijde Beeld REUTERS
President Trump, met stafchef John Kelly aan zijn zijdeBeeld REUTERS

Opschudding in het Witte Huis, hoge medewerkers die vertrekken, mededelingen daarover die politiek onhandig zijn en ook nog onwaar blijken - dat zou allemaal verleden tijd worden met de benoeming van een voormalig generaal, van het korps mariniers nog wel, als stafchef van president Donald Trump.

John Kelly bracht rust door streng het volgen van de normale ambtelijke procedures af te dwingen en incompetentie en intriges af te straffen, eventueel met ontslag. Vriend en vijand van Trump vonden dat goed voor het land. Jammer dat hij niet ook de president nog in een wat rustiger, meer conventioneel vaarwater kon te krijgen. Maar je kunt niet alles hebben. En hij was nu eenmaal, redeneerde Kelly, de bevelhebber.

Dat was juli vorig jaar. In februari 2018 lijkt het met die rust en discipline weer helemaal gedaan. En de algemeen bewonderde generaal, de stabiele steunpilaar van een wispelturige president, is er zelfs min of meer de oorzaak van.

De directe schuld ligt natuurlijk bij Rob Porter, de stafsecretaris van de president. Want hij was het die zijn twee ex-vrouwen naar hun zeggen geestelijk en/of lichamelijk mishandelde, en daarna ook nog een vriendin. Dat is allemaal afgelopen week in de publiciteit gekomen, en leidde tot het vertrek van Porter. Maar wat ook bekend werd, en even zelfs tot het vertrek van Kelly leek te zullen leiden, is dat de beschuldigingen tegen Porter intern al veel langer bekend waren. En dat ze niet serieus werden genomen.

Wel door de FBI. Na het aantreden van Trump, begin 2017, kregen veel van de medewerkers die hij om zich heen verzamelde een voorlopige goedkeuring van de FBI, in afwachting van een grondig antecedentenonderzoek. Want om zo dicht bij de macht te zitten moet je natuurlijk brandschoon zijn. Dat was, ontdekte de FBI al gauw na gesprekken met onder andere die ex-vrouwen, bij Porter niet het geval.

Blauw oog

Onder normale omstandigheden zou dat tot ontslag moeten leiden, voor wie dan ook in het Witte Huis. Helemaal dan voor de functionaris die gaat over de informatiestromen in het Witte Huis en dus alles onder ogen krijgt wat ook de president leest. Maar Porter kreeg het voordeel van de twijfel. Eerst van de juridische adviseur van het Witte Huis, Donald McGahn. Die hoorde, zo onthulde de Washington Post, al een jaar geleden dat er beschuldigingen waren. Maar Porter vertelde hem dat er helemaal niets van waar was, en McGahn zocht niet verder uit wat de beschuldigingen eigenlijk waren. Een paar maanden geleden kreeg Kelly erover te horen, maar ook hij vertrouwde Porter. Pas toen er een foto opdook van Porters eerste vrouw met een blauw oog, moest hij vertrekken.

Als je er even van afziet dat onder de leus #meToo wereldwijd vrouwen naar buiten zijn gekomen met het wangedrag van de vaak machtige mannen waar ze mee te maken hadden, dan was het nog steeds onverstandig. Die antecedentenonderzoeken zijn er niet voor niets, je wilt niet iemand in de naaste omgeving van de president hebben die onstabiel is, gewelddadig of chanteerbaar. Niemand is zo onvervangbaar dat hij zonder een verklaring van goed gedrag toch een topbaan in het Witte Huis mag houden.

In het licht van #MeToo is het natuurlijk helemaal vernietigend: het Witte Huis is nu een schoolvoorbeeld van een door mannen beheerste wereld, waar de beschuldigingen van vrouwen het liefst worden genegeerd. Waar een geloofwaardig beschuldigde man zelfs mag doorwerken als al lang duidelijk is dat hij nooit de vereiste goedkeuringspapieren zal krijgen.

Was het omdat goede mensen tegenwoordig moeilijk te interesseren zijn voor een baan in de buurt van Trump? Omdat het wat pijnlijk is iemand te ontslaan wegens vrouwvijandig gedrag uit de dienst van een president die beschuldigd is van vrouwvijandig gedrag? Omdat werken in een Witte Huis dat voortdurend overspoeld wordt door kritiek, een presidentschap overeind houdend dat elk moment uit de rails kan lopen, een hechte band schept tussen wie die ondankbare klus moeten opknappen? Was het omdat Porter een relatie had gekregen met hoofd communicatie en vertrouweling van Trump, Hope Hicks? Feit is dat Kelly tot op het laatst over Porter sprak als 'een man van de grootste integriteit en eer'.

Met het vertrek van Porter ging de storm nog niet liggen, juist vanwege Kelly's verklaringen daarna. Hij probeerde daarin, zo vernamen media van andere die in het Witte Huis werken, te doen alsof hij eerst van niks wist, en daarna ferm optrad. Hij zou 'geschokt' zijn geweest, vooral toen die foto bekend werd, en toen pas begrepen te hebben van welke zware feiten Porter eigenlijk werd beschuldigd. In werkelijkheid, zo bleek al gauw, drong hij er zelfs na de openbaarmaking van die foto op aan dat Porter zou blijven.

Nepnieuws

President Trump maakte het er vrijdag niet beter op, toen hij tegen journalisten in het Oval Office zei dat hij het erg jammer vond dat Porter had moeten vertrekken, dat hij een harde werker was, die nu eenmaal zelf volhield dat hij onschuldig was en dat hij hem het allerbeste wenste in zijn carrière. Hij zei nog net niet dat de beschuldigingen van de vrouwen nepnieuws waren, maar maakte aan hun kant van het verhaal ook geen woord vuil. Zaterdag twitterde hij dat de #MeToo beweging mensen stukmaakt: "Levens liggen in scherven en worden vernietigd door wat alleen nog maar beschuldigingen zijn."

Tekst gaat verder onder de tweet

Intern klaagde Trump steen en been over Kelly, zo vernam het politieke nieuwsblad The Hill omdat hij niet had voorkomen dat er rond de kwestie zo'n mediastorm ontstond. En heel erg Trump was het dan weer dat hij zijn hart onder andere uitstortte bij Reince Priebus, de man die vorig jaar het ene moment nog zijn stafchef was, en het volgende de presidentiële auto-colonne bij hem vandaan zag rijden terwijl er een tweet van Trump verscheen dat hij was vervangen door John Kelly.

Woordvoerders van het Witte Huis zeiden zondag in tv-interviews dat Kelly niet voor zijn positie hoeft te vrezen. Mocht hij binnenkort de volgende zijn die opeens in ongenade valt, dan zal hij zich ongetwijfeld troosten met de gedachte dat hij zijn best heeft gedaan voor zijn land, voor de opperbevelhebber van de krijgsmacht, die je als toegewijd marinier nu eenmaal niets kunt weigeren. Maar hij zal zich ook realiseren dat hij juist als marinier en generaal voor veel van zijn bewonderaars een teleurstelling is gebleken.

Niet omdat hij zich gaandeweg bleek te identificeren met de politieke doelstellingen van Trump - het willen beperken van immigratie is nu eenmaal een wens van veel Republikeinen, en een van de belangrijkste redenen voor veel mensen om op Trump te stemmen. En stafchef is geen politiek neutrale ambtelijke functie. Maar behalve de politieke standpunten lijkt Kelly ook de stijl van politiek bedrijven van Trump over te zijn gaan nemen. Bijvoorbeeld door het bij de verdediging tegen kritiek niet zo nauw te nemen met de waarheid. Al eerder trapte hij in die val, door een anekdote te vertellen waarin een lid van het Huis van Afgevaardigden, dat het had gewaagd Trump te bekritiseren, te kijk stond als iemand die alleen maar aandacht voor zichzelf wilde. Het bleek niet waar te zijn, maar een excuus van Kelly kwam er niet. En afgelopen week kwam hij harteloos uit de hoek over de 'Dreamers', de immigranten zonder papieren die als kind met hun ouders meekwamen. Tot nu toe hebben er een kleine 800.000 mensen gebruik gemaakt van een tijdelijke amnestie door president Obama, een miljoen deden dat niet. Was het angst? Hadden ze het geld voor de aanvraagkosten niet? Volgens Kelly waren velen van hen misschien wel gewoon 'op hun luie reet' blijven zitten.

Hij past dus beter bij Trump dan velen van tevoren dachten. Misschien was hij juist daarom toch niet de persoon die stabiliteit kon brengen in het Witte Huis van Donald Trump. Maar het is de vraag of die persoon wel bestaat.

Lees ook het profiel dat Bas den Hond eerder schreef over John Kelly:

Dat John Kelly voor de duvel niet bang is, kun je verwachten van een generaal van de mariniers. Maar dat hij de stafchef wordt van het Witte Huis van Donald Trump is wel heel dapper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden