Reportage

'Het is de hoogste tijd dat metaalwerkers voor hun rechten opkomen’

Stakende werknemers van onder meer DAF, VDL, ASML en andere metaalverwerkende bedrijven tijdens een FNV-actie in het Stadswandelpark in Eindhoven.Beeld ANP

De onderhandelingen over een nieuwe cao in de metaalsector verlopen stroef. Een groot deel van de branche staakte woensdag en liet op vijf regionale bijeenkomsten zijn ongenoegen blijken.

De sfeer in FNV-bus 23 is de hele weg naar Eindhoven goed geweest. Als de medewerkers van Cox Geelen uit het Limburgse Eijsden toch moeten staken, kunnen ze er maar beter een gezellige dag van maken. De bereidheid om het werk neer te leggen is groot, zegt Johan Weinberg namens de groep. 

Er heerst boosheid over van alles, maar vooral over de uitzendkrachten die structureel worden ingehuurd. “Op mijn afdeling hebben vijftien van de vijftig mensen een vast contract. De rest wordt dadelijk weer vervangen door andere tijdelijke krachten. De mens speelt bij ons bedrijf geen rol meer. Hij is een gebruiksmiddel.” Vandaag kruipen ze uit hun schulp, aldus Weinberg. 

“Wij produceren afvoersystemen voor hoogrendementsketels. Laaggeschoold werk, dat veelal met de handen wordt gedaan. Zelfs hiervoor is het lastig om goede mensen te vinden. En toch laat het bedrijf ze weer gaan, om ze maar niet in vaste dienst te hoeven nemen. Wij zijn nu al ruim vier maanden bezig om vijf mensen te zoeken. Maar er is genoeg werk, mensen kunnen kiezen. Daarom kunnen we nu voor onze rechten opkomen.”

In Eindhoven komen ruim tweeduizend sectorgenoten op de been, iets kleinere aantallen zijn afgekomen op de stakingsbijeenkomsten in Utrecht, Alblasserdam, Zwolle en Nijmegen. De eensgezindheid onder de metaalarbeiders lijkt groot. Vanaf het podium voedt FNV-bestuurder Petra Bolster de onvrede en schreeuwt enkele retorische vragen het terrein op. “De werkgevers maken torenhoge winsten, terwijl ze die niet willen delen. Is dat eerlijk?” Om eraan toe te voegen dat het een hete zomer en een nog hetere herfst wordt als ze niet over de brug komen.

De inzet van de vakbonden is onder meer een jaarlijkse loonstijging van 3,5 procent, afspraken om structureel overwerk tegen te gaan, een betere beloning voor flexwerkers en een generatiepact. Dat laatste moet ervoor zorgen dat oudere werknemers de laatste jaren iets kunnen afbouwen en jongeren meer kans maken op een vaste baan.

Gedrevenheid is ver te zoeken

Bianca van Hoof maakt zich vooral druk om het overwerk. In de twee jaar dat ze nu bij VDL Nedcar werkt, heeft ze veel zien veranderen. “We moeten dit jaar meer dan 220.000 aantallen afleveren. Dat geeft tijdsdruk. We hebben weinig te willen, moeten veel overwerken. Ik heb regelmatig vijf dagen achter elkaar 9,5 uur moeten werken. Je bent kapot aan het einde van zo’n dag.” 

Op de vraag of ze waardering voelt, volgt een veelzeggende stilte. “Laatst kregen we een winstdeling”, valt collega Stef Beumers haar bij. “Een paar honderd euro bruto. Volgens mij was dat voor de bühne, want het gaat heel goed met het bedrijf.”

Bestuurder Ron Smeets van CNV Vakmensen is blij met de opkomst. “Wij zijn geen liefhebber van staken, maar na vijf overlegronden heeft het geen zin meer om te praten. De onderhandelingen over de vorige cao duurden negen maanden, de werkgevers blijken hardleers. Ik snap dat niet. Het is in deze tijd al moeilijk genoeg om goed personeel te krijgen. Dan zorg je er toch voor dat mensen gemotiveerd zijn om bij je aan de slag te gaan?”

Die gedrevenheid is nu ver te zoeken, zegt Tom Barkmeyer. De machineoperator van DAF ziet het onbehagen van dichtbij groeien. “Mensen doen hun stinkende best, maar de waardering is minimaal. Dat leidt tot frustraties. Ik heb diverse keren meegemaakt dat collega’s de boel saboteerden door bewust fouten te maken. Dat lijkt me een belangrijk signaal. De economie groeit. Ook voor de werknemers is het nu tijd voor een kentering.”

Lees ook:

Lonen blijven achter bij wensen FNV: ‘Werkgevers blijven op de rem trappen’

“Het geld klotst niet meer tegen de plinten maar inmiddels over de lambrisering.” Dat zegt Petra Bolster van FNV Metaal over de sector waarin zij met werkgevers onderhandelt. De significante loonstijging van 3,5 procent per jaar waar FNV voor pleit, zien winstgevende bedrijven als Daf, Siemens en Scania niet zitten.

Groeit de bereidheid om te staken?

Duizenden metaalwerkers leggen vandaag in het hele land het werk neer. Bij Daf, Fokker, ASML, Scania, VDL Nedcar en scheepsbouwer IHC. Het is een vervolg op eerdere korte stakingen. Maar nu is het serieus. De werknemers staken 24 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden