'Het is afgelopen met de Antillen'

Op Bonaire overheerst wantrouwen jegens Curaçao. De ambtenaren daar denken alleen maar aan hun eigen eiland en de andere vier eilanden krijgen de 'kruimeltjes die van tafel vallen', vindt Manolo Soleana, bouwinspecteur op Bonaire. Toch willen de meeste Bonairianen niet uit de Antillen. ,,Bonaire is nu eenmaal te klein voor een status aparte'', zegt een dame die in het Bestuurskantoor de diputado hoopt te spreken. ,,We moeten in de Antillen blijven, maar willen wel ons eigen geld beheren.''

Soleana ziet de Antillen liever gesplitst in een boven-winds (Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten) en een beneden-winds deel (Bonaire en Curaçao). ,,Ik kén Sint Maarten niet eens. Zelfs de taal is anders.'' Curaçao moet van hem wel ophouden eerste viool te spelen, want nu worden Bonaire's belangen niet goed behartigd. ,,Willemstad was altijd al het probleem. Daarom is Aruba eruit gestapt.''

Ook voor de politici is de financiële relatie tussen de eilanden de grootste ergernis. Het stoort Jopie Abraham van de Democratische Partij Bonaire (PDB) vooral dat Curaçao doet alsof Bonaire een 'financiële lastpost' is, terwijl het zichzelf uitstekend kan bedruipen -als het tenminste de kans krijgt. Want daar wringt de schoen: een groot deel van de eilandbelastingen gaat naar het land (lees: Curaçao), waarna Bonaire er weinig van terugziet.

Daarom streeft Abraham naar zo groot mogelijke autonomie van Bonaire binnen de Antillen. In een provincie van Nederland ziet hij geen heil, net zo min als in een status aparte. ,,Kijk maar naar Aruba. Economisch gaat het goed, maar of het bestuur zo deugdelijk is, vraag ik me af.''

Norwin Willem van de Paboso (Sociale Partij Bonaire) bepleit een soort unie-model. Daarin krijgt elk eiland de grootst mogelijke zelfstandigheid en worden alleen díe zaken centraal geregeld die de sociaal-economische ontwikkeling van de eilanden niet beïnvloeden, zoals justitie en buitenlandse betrekkingen. Als voorbeeld van Bonaire's afhankelijkheid van Curaçao noemt hij de EU-gelden voor kleine ondernemers. ,,Wij voldeden aan de voorwaarden, Curaçao nog niet. Maar omdat Brussel met Willemstad dealt, moesten wíj op het geld wachten.''

Op het veel grotere Curaçao verliest de Antillen-gedachte steeds meer terrein. Openlijk bepleit Suzy Romer, nota bene vice-premier in de landsregering, een status aparte. Bij het referendum van 1993 werd die optie nog van de kaart geveegd, maar nu Sint Maarten er uit wil stappen, zien veel Curaçaoenaars de Antillen niet meer zitten. ,,Zo werkt het niet'', zegt een werkneemster van het Afrikamuseum. ,,De andere eilanden willen wel de lusten, maar niet de lasten dragen. Dan maar alleen verder.''

Daar voelt Williard Raap (student avondmavo) weinig voor. ,,Niet met deze regering die onderling steeds vecht.'' Liever wil hij door met buureiland Bonaire, waar ze tenminste dezelfde taal spreken. Het stoort hem bovendien dat Sint Maartenaren minder belasting betalen.

Was het jarenlang niet bon ton om aansluiting bij Nederland te verdedigen, nu het slecht gaat met de Antillen, durven steeds meer Bonairianen en Curaçaoenaars zich daar openlijk voor uit te spreken. Op Curaçao en in Nederland zet men zich al in voor een nieuw referendum. Woordvoerder Michiel Bijkerk verwacht een meerderheid voor integratie van de Antillen met Nederland. Dat zal de sociale en economische ontwikkeling van de eilanden versnellen en de remigratie van Antillianen bevorderen.

Nu verlaat juist iedereen de eilanden omdat er geen sociaal vangnet is, zegt de Bonairiaanse zakenman Gabby Felix. Hij ziet een provincie wel zitten. ,,Alles gaat kapot. Het is echt afgelopen met de Antillen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden