Het huishoudboekje en de kassa's in Zürich

Misschien wel voor het laatst kruisten deze week het oude voetbal en het nieuwe voetbal elkaar - voor wie het zo wilde zien (en horen) dan. Op de dag waarop in Zürich onder het gerinkel van kassa's het WK van de toekomst werd opgetuigd tot een toernooi met 48 landen, kondigde in Almelo Jan Smit zijn afscheid als voorzitter van Heracles aan.

Smit leidde de club bijna twintig jaar met het adagium van het huishoudboekje: er mag geen cent meer worden uitgegeven dan er binnenkomt. Door de uitbreiding van het WK, vanaf 2026, nemen de al monstrueuze revenuen van circa vijf miljard euro nog met een miljardje toe.

Ach, Jan Smit, prachtige kerel natuurlijk. Deurwaarder, uit de vroegste overtuiging. Als jongetje van 12, 13 jaar ging hij voor zijn ouders langs mensen die op de pof hadden gekocht, vertelde hij in 2012 in Trouw. Hij kende zijn trucjes al: als ze de deur niet opendeden, ging hij achterom. Dat heeft hij altijd gehad, zei hij, het gevoel dat een mens zijn zaakjes op orde moet hebben.

Een WK met 48 landen, acht-en-veer-tig! Er is bij de Fifa na Blatter niets veranderd. Opvolger Infantino wint in zijn geest zieltjes bij de kleinere landen, en uiteindelijk is het slechts om geld te doen: nog meer miljarden in de kas van de wereldvoetbalbond.

Jan Smit was de laatste der Mohikanen, de laatste van de clubvoorzitters zoals we die in de vorige eeuw kenden. Tegenwoordig worden profclubs door directeuren geleid. De Twentse krant Tubantia kon de verleiding niet weerstaan om enkele van Smits makkers uit die oude tijden aan het woord te laten. Begrijpelijk en passend als eerbetoon aan Smit, maar onvermijdelijk karikaturaal. Clubs verliezen aan identiteit, zegt oud-PSV-voorzitter Harry van Raaij. Zij leidden hun clubs 'uit liefde'. Oud-Heerenveen-voorzitter Riemer van der Velde ziet de verbetering niet.

Dat nuanceert Van Raaij dan toch. In de directiestructuren van nu is het laatste woord niet meer aan de voorzitters/vrijwilligers die zij waren, en dat is goed, beseft de nestor. Ik wijs graag op de directies van onze topclubs: Gudde en Van Geel bij Feyenoord, Gerbrands en Brands bij PSV, Van der Sar en Overmars bij Ajax. Het is verre van sappig uit een journalistenpen, maar ze tonen zich honkvast en inclusief de overal onvermijdelijke missers leiden ze hun club gedegen en, anders dan nostalgische karikaturen gauw willen, met betrokkenheid.

Dat WK dan, kijk eens naar het speelschema. Het zal geen dag langer duren en het kan spannender zijn, met een langere knock-outfase en daarvoor kleine poules waarin één nederlaag al funest kan zijn. Is het sportief gezien werkelijk zóveel, 48 ploegen, in tijden waarin mindere clubs en landen zich trainingtechnisch nu al terdege kunnen wapenen, laat staan over negen jaar? Is het in de ontwikkeling van de tijd, de wereld en de sport werkelijk zo'n buitensporige toename, van 13 in 1930 via 16 en 32 naar 48 bijna een eeuw later? En, een vraag die ten tijde van Blatter toch ook al kon worden gesteld, is het in de kern verkeerd om geld te verdienen waar dat kennelijk wordt geboden en om (meer) aangeslotenen daarin te laten delen?

Ja, het was deze week verleidelijk om te zwelgen in nostalgie en het nieuwe te verdoemen. Laten we het beide niet te makkelijk doen, het eerste óók niet omdat Harry van Raaij PSV ooit, sportief verblind, in forse financiële problemen bracht. Nee, dat deed Jan Smit niet, verre van dat. "Ik hoef geen standbeeld en niemand hoeft me te bedanken, want het is alleen maar mijn hobby", zei hij al in 2012. Laten we daar toch aan denken, als hij straks terugtreedt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden